42 shlokas
- 1
संजय उवाच
शतानीकं शरैस्तूर्णं निर्दहन्तं चमूं तव
चित्रसेनस्तव सुतो वारयामास भारत
saṃjaya uvāca
śatānīkaṃ śaraistūrṇaṃ nirdahantaṃ camūṃ tava
citrasenastava suto vārayāmāsa bhārata
- 2
नाकुलिश्चित्रसेनं तु नाराचेनार्दयद्भृशम्
स च तं प्रतिविव्याध दशभिर्निशितैः शरैः
nākuliścitrasenaṃ tu nārācenārdayadbhṛśam
sa ca taṃ prativivyādha daśabhirniśitaiḥ śaraiḥ
- 3
चित्रसेनो महाराज शतानीकं पुनर्युधि
नवभिर्निशितैर्बाणैर् आजघान स्तनान्तरे
citraseno mahārāja śatānīkaṃ punaryudhi
navabhirniśitairbāṇair ājaghāna stanāntare
- 4
नाकुलिस्तस्य विशिखैर्वर्म संनतपर्वभिः
गात्रात्संच्यावयामास तद् अद्भुतम् इवाभवत्
nākulistasya viśikhairvarma saṃnataparvabhiḥ
gātrātsaṃcyāvayāmāsa tad adbhutam ivābhavat
- 5
सो ऽपेतवर्मा पुत्रस्ते विरराज भृशं नृप
उत्सृज्य काले राजेन्द्र निर्मोकम् इव पन्नगः
so 'petavarmā putraste virarāja bhṛśaṃ nṛpa
utsṛjya kāle rājendra nirmokam iva pannagaḥ
- 6
ततो ऽस्य निशितैर्बाणैर्ध्वजं चिछेद नाकुलिः
धनुश्चैव महाराज यतमानस्य संयुगे
tato 'sya niśitairbāṇairdhvajaṃ cicheda nākuliḥ
dhanuścaiva mahārāja yatamānasya saṃyuge
- 7
स छिन्नधन्वा समरे विवर्मा च महारथः
धनुर् अन्यन्महाराज जग्राहारिविदारणम्
sa chinnadhanvā samare vivarmā ca mahārathaḥ
dhanur anyanmahārāja jagrāhārividāraṇam
- 8
ततस्तूर्णं चित्रसेनो नाकुलिं नवभिः शरैः
विव्याध समरे क्रुद्धो भरतानां महारथः
tatastūrṇaṃ citraseno nākuliṃ navabhiḥ śaraiḥ
vivyādha samare kruddho bharatānāṃ mahārathaḥ
- 9
शतानीको ऽथ संक्रुद्धश्चित्रसेनस्य मारिष
जघान चतुरो वाहान्सारथिं च नरोत्तमः
śatānīko 'tha saṃkruddhaścitrasenasya māriṣa
jaghāna caturo vāhānsārathiṃ ca narottamaḥ
- 10
अवप्लुत्य रथात्तस्माच्चित्रसेनो महारथः
नाकुलिं पञ्चविंशत्या शराणाम् आर्दयद्बली
avaplutya rathāttasmāccitraseno mahārathaḥ
nākuliṃ pañcaviṃśatyā śarāṇām ārdayadbalī
- 11
तस्य तत्कुर्वतः कर्म नकुलस्य सुतो रणे
अर्धचन्द्रेण चिछेद चापं रत्नविभूषितम्
tasya tatkurvataḥ karma nakulasya suto raṇe
ardhacandreṇa cicheda cāpaṃ ratnavibhūṣitam
- 12
स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः
आरुरोह रथं तूर्णं हार्दिक्यस्य महात्मनः
sa chinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ
āruroha rathaṃ tūrṇaṃ hārdikyasya mahātmanaḥ
- 13
द्रुपदं तु सहानीकं द्रोणप्रेप्सुं महारथम्
वृषसेनो ऽभ्ययात्तूर्णं किरञ्शरशतैस्तदा
drupadaṃ tu sahānīkaṃ droṇaprepsuṃ mahāratham
vṛṣaseno 'bhyayāttūrṇaṃ kirañśaraśataistadā
- 14
यज्ञसेनस्तु समरे कर्णपुत्रं महारथम्
षष्ट्या शराणां विव्याध बाह्वोर् उरसि चानघ
yajñasenastu samare karṇaputraṃ mahāratham
ṣaṣṭyā śarāṇāṃ vivyādha bāhvor urasi cānagha
- 15
वृषसेनस्तु संक्रुद्धो यज्ञसेनं रथे स्थितम्
बहुभिः सायकैस्तीक्ष्णैर् आजघान स्तनान्तरे
vṛṣasenastu saṃkruddho yajñasenaṃ rathe sthitam
bahubhiḥ sāyakaistīkṣṇair ājaghāna stanāntare
- 16
तावुभौ शरनुन्नाङ्गौ शरकण्टकिनौ रणे
व्यभ्राजेतां महाराज श्वाविधौ शललैर् इव
tāvubhau śaranunnāṅgau śarakaṇṭakinau raṇe
vyabhrājetāṃ mahārāja śvāvidhau śalalair iva
- 17
रुक्मपुङ्खैर् अजिह्माग्रैः शरैश्छिन्नतनुच्छदौ
रुधिरौघपरिक्लिन्नौ व्यभ्राजेतां महामृधे
rukmapuṅkhair ajihmāgraiḥ śaraiśchinnatanucchadau
rudhiraughapariklinnau vyabhrājetāṃ mahāmṛdhe
- 18
तपनीयनिभौ चित्रौ कल्पवृक्षाविवाद्भुतौ
किंशुकाविव चोत्फुल्लौ व्यकाशेतां रणाजिरे
tapanīyanibhau citrau kalpavṛkṣāvivādbhutau
kiṃśukāviva cotphullau vyakāśetāṃ raṇājire
- 19
वृषसेनस्ततो राजन्नवभिर्द्रुपदं शरैः
विद्ध्वा विव्याध सप्तत्या पुनश्चान्यैस्त्रिभिः शरैः
vṛṣasenastato rājannavabhirdrupadaṃ śaraiḥ
viddhvā vivyādha saptatyā punaścānyaistribhiḥ śaraiḥ
- 20
ततः शरसहस्राणि विमुञ्चन्विबभौ तदा
कर्णपुत्रो महाराज वर्षमाण इवाम्बुदः
tataḥ śarasahasrāṇi vimuñcanvibabhau tadā
karṇaputro mahārāja varṣamāṇa ivāmbudaḥ
- 21
ततस्तु द्रुपदानीकं शरैश्छिन्नतनुच्छदम्
सम्प्राद्रवद्रणे राजन्निशीथे भैरवे सति
tatastu drupadānīkaṃ śaraiśchinnatanucchadam
samprādravadraṇe rājanniśīthe bhairave sati
- 22
प्रदीपैर्हि परित्यक्तैर्ज्वलद्भिस्तैः समन्ततः
व्यराजत मही राजन्वीताभ्रा द्यौर् इव ग्रहैः
pradīpairhi parityaktairjvaladbhistaiḥ samantataḥ
vyarājata mahī rājanvītābhrā dyaur iva grahaiḥ
- 23
तथाङ्गदैर्निपतितैर्व्यराजत वसुंधरा
प्रावृट्काले महाराज विद्युद्भिर् इव तोयदः
tathāṅgadairnipatitairvyarājata vasuṃdharā
prāvṛṭkāle mahārāja vidyudbhir iva toyadaḥ
- 24
ततः कर्णसुतत्रस्ताः सोमका विप्रदुद्रुवुः
यथेन्द्रभयवित्रस्ता दानवास्तारकामये
tataḥ karṇasutatrastāḥ somakā vipradudruvuḥ
yathendrabhayavitrastā dānavāstārakāmaye
- 25
तेनार्द्यमानाः समरे द्रवमाणाश्च सोमकाः
व्यराजन्त महाराज प्रदीपैर् अवभासिताः
tenārdyamānāḥ samare dravamāṇāśca somakāḥ
vyarājanta mahārāja pradīpair avabhāsitāḥ
- 26
तांस्तु निर्जित्य समरे कर्णपुत्रो व्यरोचत
मध्यंदिनम् अनुप्राप्तो घर्मांशुर् इव भारत
tāṃstu nirjitya samare karṇaputro vyarocata
madhyaṃdinam anuprāpto gharmāṃśur iva bhārata
- 27
तेषु राजसहस्रेषु तावकेषु परेषु च
एक एव ज्वलंस्तस्थौ वृषसेनः प्रतापवान्
teṣu rājasahasreṣu tāvakeṣu pareṣu ca
eka eva jvalaṃstasthau vṛṣasenaḥ pratāpavān
- 28
स विजित्य रणे शूरान्सोमकानां महारथान्
जगाम त्वरितस्तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः
sa vijitya raṇe śūrānsomakānāṃ mahārathān
jagāma tvaritastatra yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
- 29
प्रतिविन्ध्यम् अथ क्रुद्धं प्रदहन्तं रणे रिपून्
दुःशासनस्तव सुतः प्रत्युद्गच्छन्महारथः
prativindhyam atha kruddhaṃ pradahantaṃ raṇe ripūn
duḥśāsanastava sutaḥ pratyudgacchanmahārathaḥ
- 30
तयोः समागमो राजंश्चित्ररूपो बभूव ह
व्यपेतजलदे व्योम्नि बुधभार्गवयोर् इव
tayoḥ samāgamo rājaṃścitrarūpo babhūva ha
vyapetajalade vyomni budhabhārgavayor iva

