62 shlokas
- 1
संजय उवाच
ततः कर्णो रणे दृष्ट्वा पार्षतं परवीरहा
आजघानोरसि शरैर्दशभिर्मर्मभेदिभिः
saṃjaya uvāca
tataḥ karṇo raṇe dṛṣṭvā pārṣataṃ paravīrahā
ājaghānorasi śarairdaśabhirmarmabhedibhiḥ
- 2
प्रतिविव्याध तं तूर्णं धृष्टद्युम्नो ऽपि मारिष
पञ्चभिः सायकैर्हृष्टस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्
prativivyādha taṃ tūrṇaṃ dhṛṣṭadyumno 'pi māriṣa
pañcabhiḥ sāyakairhṛṣṭastiṣṭha tiṣṭheti cābravīt
- 3
तावन्योन्यं शरैः संख्ये संछाद्य सुमहारथौ
पुनः पूर्णायतोत्सृष्टैर्विव्यधाते परस्परम्
tāvanyonyaṃ śaraiḥ saṃkhye saṃchādya sumahārathau
punaḥ pūrṇāyatotsṛṣṭairvivyadhāte parasparam
- 4
ततः पाञ्चालमुख्यस्य धृष्टद्युम्नस्य संयुगे
सारथिं चतुरश्चाश्वान्कर्णो विव्याध सायकैः
tataḥ pāñcālamukhyasya dhṛṣṭadyumnasya saṃyuge
sārathiṃ caturaścāśvānkarṇo vivyādha sāyakaiḥ
- 5
कार्मुकप्रवरं चास्य प्रचिछेद शितैः शरैः
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडाद् अपातयत्
kārmukapravaraṃ cāsya pracicheda śitaiḥ śaraiḥ
sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍād apātayat
- 6
धृष्टद्युम्नस्तु विरथो हताश्वो हतसारथिः
गृहीत्वा परिघं घोरं कर्णस्याश्वान् अपीपिषत्
dhṛṣṭadyumnastu viratho hatāśvo hatasārathiḥ
gṛhītvā parighaṃ ghoraṃ karṇasyāśvān apīpiṣat
- 7
विद्धश्च बहुभिस्तेन शरैर् आशीविषोपमैः
ततो युधिष्ठिरानीकं पद्भ्याम् एवान्ववर्तत
आरुरोह रथं चापि सहदेवस्य मारिष
viddhaśca bahubhistena śarair āśīviṣopamaiḥ
tato yudhiṣṭhirānīkaṃ padbhyām evānvavartata
āruroha rathaṃ cāpi sahadevasya māriṣa
- 8
कर्णस्यापि रथे वाहान् अन्यान्सूतो न्ययोजयत्
शङ्खवर्णान्महावेगान्सैन्धवान्साधुवाहिनः
karṇasyāpi rathe vāhān anyānsūto nyayojayat
śaṅkhavarṇānmahāvegānsaindhavānsādhuvāhinaḥ
- 9
लब्धलक्ष्यस्तु राधेयः पाञ्चालानां महारथान्
अभ्यपीडयद् आयस्तः शरैर्मेघ इवाचलान्
labdhalakṣyastu rādheyaḥ pāñcālānāṃ mahārathān
abhyapīḍayad āyastaḥ śarairmegha ivācalān
- 10
सा पीड्यमाना कर्णेन पाञ्चालानां महाचमूः
सम्प्राद्रवत्सुसंत्रस्ता सिंहेनेवार्दिता मृगी
sā pīḍyamānā karṇena pāñcālānāṃ mahācamūḥ
samprādravatsusaṃtrastā siṃhenevārditā mṛgī
- 11
पतितास्तुरगेभ्यश्च गजेभ्यश्च महीतले
रथेभ्यश्च नरास्तूर्णम् अदृश्यन्त ततस्ततः
patitāsturagebhyaśca gajebhyaśca mahītale
rathebhyaśca narāstūrṇam adṛśyanta tatastataḥ
- 12
धावमानस्य योधस्य क्षुरप्रैः स महामृधे
बाहू चिछेद वै कर्णः शिरश्चैव सकुण्डलम्
dhāvamānasya yodhasya kṣurapraiḥ sa mahāmṛdhe
bāhū cicheda vai karṇaḥ śiraścaiva sakuṇḍalam
- 13
ऊरू चिछेद चान्यस्य गजस्थस्य विशां पते
वाजिपृष्ठगतस्यापि भूमिष्ठस्य च मारिष
ūrū cicheda cānyasya gajasthasya viśāṃ pate
vājipṛṣṭhagatasyāpi bhūmiṣṭhasya ca māriṣa
- 14
नाज्ञासिषुर्धावमाना बहवश्च महारथाः
संछिन्नान्यात्मगात्राणि वाहनानि च संयुगे
nājñāsiṣurdhāvamānā bahavaśca mahārathāḥ
saṃchinnānyātmagātrāṇi vāhanāni ca saṃyuge
- 15
ते वध्यमानाः समरे पाञ्चालाः सृञ्जयैः सह
तृणप्रस्पन्दनाच्चापि सूतपुत्रं स्म मेनिरे
te vadhyamānāḥ samare pāñcālāḥ sṛñjayaiḥ saha
tṛṇapraspandanāccāpi sūtaputraṃ sma menire
- 16
अपि स्वं समरे योधं धावमानं विचेतसः
कर्णम् एवाभ्यमन्यन्त ततो भीता द्रवन्ति ते
api svaṃ samare yodhaṃ dhāvamānaṃ vicetasaḥ
karṇam evābhyamanyanta tato bhītā dravanti te
- 17
तान्यनीकानि भग्नानि द्रवमाणानि भारत
अभ्यद्रवद्द्रुतं कर्णः पृष्ठतो विकिरञ्शरान्
tānyanīkāni bhagnāni dravamāṇāni bhārata
abhyadravaddrutaṃ karṇaḥ pṛṣṭhato vikirañśarān
- 18
अवेक्षमाणास्ते ऽन्योन्यं सुसंमूढा विचेतसः
नाशक्नुवन्न् अवस्थातुं काल्यमाना महात्मना
avekṣamāṇāste 'nyonyaṃ susaṃmūḍhā vicetasaḥ
nāśaknuvann avasthātuṃ kālyamānā mahātmanā
- 19
कर्णेनाभ्याहता राजन्पाञ्चालाः परमेषुभिः
द्रोणेन च दिशः सर्वा वीक्षमाणाः प्रदुद्रुवुः
karṇenābhyāhatā rājanpāñcālāḥ parameṣubhiḥ
droṇena ca diśaḥ sarvā vīkṣamāṇāḥ pradudruvuḥ
- 20
ततो युधिष्ठिरो राजा स्वसैन्यं प्रेक्ष्य विद्रुतम्
अपयाने मतिं कृत्वा फल्गुनं वाक्यम् अब्रवीत्
tato yudhiṣṭhiro rājā svasainyaṃ prekṣya vidrutam
apayāne matiṃ kṛtvā phalgunaṃ vākyam abravīt
- 21
पश्य कर्णं महेष्वासं धनुष्पाणिम् अवस्थितम्
निशीथे दारुणे काले तपन्तम् इव भास्करम्
paśya karṇaṃ maheṣvāsaṃ dhanuṣpāṇim avasthitam
niśīthe dāruṇe kāle tapantam iva bhāskaram
- 22
कर्णसायकनुन्नानां क्रोशताम् एष निस्वनः
अनिशं श्रूयते पार्थ त्वद्बन्धूनाम् अनाथवत्
karṇasāyakanunnānāṃ krośatām eṣa nisvanaḥ
aniśaṃ śrūyate pārtha tvadbandhūnām anāthavat
- 23
यथा विसृजतश्चास्य संदधानस्य चाशुगान्
पश्यामि जयविक्रान्तं क्षपयिष्यति नो ध्रुवम्
yathā visṛjataścāsya saṃdadhānasya cāśugān
paśyāmi jayavikrāntaṃ kṣapayiṣyati no dhruvam
- 24
यद् अत्रानन्तरं कार्यं प्राप्तकालं प्रपश्यसि
कर्णस्य वधसंयुक्तं तत्कुरुष्व धनंजय
yad atrānantaraṃ kāryaṃ prāptakālaṃ prapaśyasi
karṇasya vadhasaṃyuktaṃ tatkuruṣva dhanaṃjaya
- 25
एवम् उक्तो महाबाहुः पार्थः कृष्णम् अथाब्रवीत्
भीतः कुन्तीसुतो राजा राधेयस्यातिविक्रमात्
evam ukto mahābāhuḥ pārthaḥ kṛṣṇam athābravīt
bhītaḥ kuntīsuto rājā rādheyasyātivikramāt
- 26
एवं गते प्राप्तकालं कर्णानीके पुनः पुनः
भवान्व्यवस्यतां क्षिप्रं द्रवते हि वरूथिनी
evaṃ gate prāptakālaṃ karṇānīke punaḥ punaḥ
bhavānvyavasyatāṃ kṣipraṃ dravate hi varūthinī
- 27
द्रोणसायकनुन्नानां भग्नानां मधुसूदन
कर्णेन त्रास्यमानानाम् अवस्थानं न विद्यते
droṇasāyakanunnānāṃ bhagnānāṃ madhusūdana
karṇena trāsyamānānām avasthānaṃ na vidyate
- 28
पश्यामि च तथा कर्णं विचरन्तम् अभीतवत्
द्रवमाणान्रथोदारान्किरन्तं विशिखैः शितैः
paśyāmi ca tathā karṇaṃ vicarantam abhītavat
dravamāṇānrathodārānkirantaṃ viśikhaiḥ śitaiḥ
- 29
नैतद् अस्योत्सहे सोढुं चरितं रणमूर्धनि
प्रत्यक्षं वृष्णिशार्दूल पादस्पर्शम् इवोरगः
naitad asyotsahe soḍhuṃ caritaṃ raṇamūrdhani
pratyakṣaṃ vṛṣṇiśārdūla pādasparśam ivoragaḥ
- 30
स भवान् अत्र यात्वाशु यत्र कर्णो महारथः
अहम् एनं वधिष्यामि मां वैष मधुसूदन
sa bhavān atra yātvāśu yatra karṇo mahārathaḥ
aham enaṃ vadhiṣyāmi māṃ vaiṣa madhusūdana

