35 shlokas
- 1
संजय उवाच
तथा तस्मिन्प्रवृत्ते तु संग्रामे लोमहर्षणे
कौरवेयांस्त्रिधाभूतान्पाण्डवाः समुपाद्रवन्
saṃjaya uvāca
tathā tasminpravṛtte tu saṃgrāme lomaharṣaṇe
kauraveyāṃstridhābhūtānpāṇḍavāḥ samupādravan
- 2
जलसंधं महाबाहुर्भीमसेनो न्यवारयत्
युधिष्ठिरः सहानीकः कृतवर्माणम् आहवे
jalasaṃdhaṃ mahābāhurbhīmaseno nyavārayat
yudhiṣṭhiraḥ sahānīkaḥ kṛtavarmāṇam āhave
- 3
किरन्तं शरवर्षाणि रोचमान इवांशुमान्
धृष्टद्युम्नो महाराज द्रोणम् अभ्यद्रवद्रणे
kirantaṃ śaravarṣāṇi rocamāna ivāṃśumān
dhṛṣṭadyumno mahārāja droṇam abhyadravadraṇe
- 4
ततः प्रववृते युद्धं त्वरतां सर्वधन्विनाम्
कुरूणां सोमकानां च संक्रुद्धानां परस्परम्
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tvaratāṃ sarvadhanvinām
kurūṇāṃ somakānāṃ ca saṃkruddhānāṃ parasparam
- 5
संक्षये तु तथा भूते वर्तमाने महाभये
द्वन्द्वीभूतेषु सैन्येषु युध्यमानेष्वभीतवत्
saṃkṣaye tu tathā bhūte vartamāne mahābhaye
dvandvībhūteṣu sainyeṣu yudhyamāneṣvabhītavat
- 6
द्रोणः पाञ्चालपुत्रेण बली बलवता सह
विचिक्षेप पृषत्कौघांस्तद् अद्भुतम् इवाभवत्
droṇaḥ pāñcālaputreṇa balī balavatā saha
vicikṣepa pṛṣatkaughāṃstad adbhutam ivābhavat
- 7
पुण्डरीकवनानीव विध्वस्तानि समन्ततः
चक्राते द्रोणपाञ्चाल्यौ नृणां शीर्षाण्यनेकशः
puṇḍarīkavanānīva vidhvastāni samantataḥ
cakrāte droṇapāñcālyau nṛṇāṃ śīrṣāṇyanekaśaḥ
- 8
विनिकीर्णानि वीराणाम् अनीकेषु समन्ततः
वस्त्राभरणशस्त्राणि ध्वजवर्मायुधानि च
vinikīrṇāni vīrāṇām anīkeṣu samantataḥ
vastrābharaṇaśastrāṇi dhvajavarmāyudhāni ca
- 9
तपनीयविचित्राङ्गाः संसिक्ता रुधिरेण च
संसक्ता इव दृश्यन्ते मेघसंघाः सविद्युतः
tapanīyavicitrāṅgāḥ saṃsiktā rudhireṇa ca
saṃsaktā iva dṛśyante meghasaṃghāḥ savidyutaḥ
- 10
कुञ्जराश्वनरान्संख्ये पातयन्तः पतत्रिभिः
तालमात्राणि चापानि विकर्षन्तो महारथाः
kuñjarāśvanarānsaṃkhye pātayantaḥ patatribhiḥ
tālamātrāṇi cāpāni vikarṣanto mahārathāḥ
- 11
असिचर्माणि चापानि शिरांसि कवचानि च
विप्रकीर्यन्त शूराणां संप्रहारे महात्मनाम्
asicarmāṇi cāpāni śirāṃsi kavacāni ca
viprakīryanta śūrāṇāṃ saṃprahāre mahātmanām
- 12
उत्थितान्यगणेयानि कबन्धानि समन्ततः
अदृश्यन्त महाराज तस्मिन्परमसंकुले
utthitānyagaṇeyāni kabandhāni samantataḥ
adṛśyanta mahārāja tasminparamasaṃkule
- 13
गृध्राः कङ्का वडाः श्येना वायसा जम्बुकास्तथा
बहवः पिशिताशाश्च तत्रादृश्यन्त मारिष
gṛdhrāḥ kaṅkā vaḍāḥ śyenā vāyasā jambukāstathā
bahavaḥ piśitāśāśca tatrādṛśyanta māriṣa
- 14
भक्षयन्तः स्म मांसानि पिबन्तश्चापि शोणितम्
विलुम्पन्तः स्म केशांश्च मज्जाश्च बहुधा नृप
bhakṣayantaḥ sma māṃsāni pibantaścāpi śoṇitam
vilumpantaḥ sma keśāṃśca majjāśca bahudhā nṛpa
- 15
आकर्षन्तः शरीराणि शरीरावयवांस्तथा
नराश्वगजसंघानां शिरांसि च ततस्ततः
ākarṣantaḥ śarīrāṇi śarīrāvayavāṃstathā
narāśvagajasaṃghānāṃ śirāṃsi ca tatastataḥ
- 16
कृतास्त्रा रणदीक्षाभिर्दीक्षिताः शरधारिणः
रणे जयं प्रार्थयन्तो भृशं युयुधिरे तदा
kṛtāstrā raṇadīkṣābhirdīkṣitāḥ śaradhāriṇaḥ
raṇe jayaṃ prārthayanto bhṛśaṃ yuyudhire tadā
- 17
असिमार्गान्बहुविधान्विचेरुस्तावका रणे
ऋष्टिभिः शक्तिभिः प्रासैः शूलतोमरपट्टिशैः
asimārgānbahuvidhānvicerustāvakā raṇe
ṛṣṭibhiḥ śaktibhiḥ prāsaiḥ śūlatomarapaṭṭiśaiḥ
- 18
गदाभिः परिघैश्चान्ये व्यायुधाश्च भुजैर् अपि
अन्योन्यं जघ्निरे क्रुद्धा युद्धरङ्गगता नराः
gadābhiḥ parighaiścānye vyāyudhāśca bhujair api
anyonyaṃ jaghnire kruddhā yuddharaṅgagatā narāḥ
- 19
रथिनो रथिभिः सार्धम् अश्वारोहाश्च सादिभिः
मातङ्गा वरमातङ्गैः पदाताश्च पदातिभिः
rathino rathibhiḥ sārdham aśvārohāśca sādibhiḥ
mātaṅgā varamātaṅgaiḥ padātāśca padātibhiḥ
- 20
क्षीबा इवान्ये चोन्मत्ता रङ्गेष्विव च चारणाः
उच्चुक्रुशुस्तथान्योन्यं जघ्नुर् अन्योन्यम् आहवे
kṣībā ivānye conmattā raṅgeṣviva ca cāraṇāḥ
uccukruśustathānyonyaṃ jaghnur anyonyam āhave
- 21
वर्तमाने तथा युद्धे निर्मर्यादे विशां पते
धृष्टद्युम्नो हयान् अश्वैर्द्रोणस्य व्यत्यमिश्रयत्
vartamāne tathā yuddhe nirmaryāde viśāṃ pate
dhṛṣṭadyumno hayān aśvairdroṇasya vyatyamiśrayat
- 22
ते हयाः साध्वशोभन्त विमिश्रा वातरंहसः
पारावतसवर्णाश्च रक्तशोणाश्च संयुगे
हयाः शुशुभिरे राजन्मेघा इव सविद्युतः
te hayāḥ sādhvaśobhanta vimiśrā vātaraṃhasaḥ
pārāvatasavarṇāśca raktaśoṇāśca saṃyuge
hayāḥ śuśubhire rājanmeghā iva savidyutaḥ
- 23
धृष्टद्युम्नश्च सम्प्रेक्ष्य द्रोणम् अभ्याशम् आगतम्
असिचर्माददे वीरो धनुर् उत्सृज्य भारत
dhṛṣṭadyumnaśca samprekṣya droṇam abhyāśam āgatam
asicarmādade vīro dhanur utsṛjya bhārata
- 24
चिकीर्षुर्दुष्करं कर्म पार्षतः परवीरहा
ईषया समतिक्रम्य द्रोणस्य रथम् आविशत्
cikīrṣurduṣkaraṃ karma pārṣataḥ paravīrahā
īṣayā samatikramya droṇasya ratham āviśat
- 25
अतिष्ठद्युगमध्ये स युगसंनहनेषु च
जघानार्धेषु चाश्वानां तत्सैन्यान्यभ्यपूजयन्
atiṣṭhadyugamadhye sa yugasaṃnahaneṣu ca
jaghānārdheṣu cāśvānāṃ tatsainyānyabhyapūjayan
- 26
खड्गेन चरतस्तस्य शोणाश्वान् अधितिष्ठतः
न ददर्शान्तरं द्रोणस्तद् अद्भुतम् इवाभवत्
khaḍgena caratastasya śoṇāśvān adhitiṣṭhataḥ
na dadarśāntaraṃ droṇastad adbhutam ivābhavat
- 27
यथा श्येनस्य पतनं वनेष्वामिषगृद्धिनः
तथैवासीद् अभीसारस्तस्य द्रोणं जिघांसतः
yathā śyenasya patanaṃ vaneṣvāmiṣagṛddhinaḥ
tathaivāsīd abhīsārastasya droṇaṃ jighāṃsataḥ
- 28
ततः शरशतेनास्य शतचन्द्रं समाक्षिपत्
द्रोणो द्रुपदपुत्रस्य खड्गं च दशभिः शरैः
tataḥ śaraśatenāsya śatacandraṃ samākṣipat
droṇo drupadaputrasya khaḍgaṃ ca daśabhiḥ śaraiḥ
- 29
हयांश्चैव चतुःषष्ट्या शराणां जघ्निवान्बली
ध्वजं छत्रं च भल्लाभ्यां तथोभौ पार्ष्णिसारथी
hayāṃścaiva catuḥṣaṣṭyā śarāṇāṃ jaghnivānbalī
dhvajaṃ chatraṃ ca bhallābhyāṃ tathobhau pārṣṇisārathī
- 30
अथास्मै त्वरितो बाणम् अपरं जीवितान्तकम्
आकर्णपूर्णं चिक्षेप वज्रं वज्रधरो यथा
athāsmai tvarito bāṇam aparaṃ jīvitāntakam
ākarṇapūrṇaṃ cikṣepa vajraṃ vajradharo yathā

