32 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
तस्मिन्प्रभग्ने सैन्याग्रे वध्यमाने किरीटिना
के नु तत्र रणे वीराः प्रत्युदीयुर्धनंजयम्
dhṛtarāṣṭra uvāca
tasminprabhagne sainyāgre vadhyamāne kirīṭinā
ke nu tatra raṇe vīrāḥ pratyudīyurdhanaṃjayam
- 2
आहोस्विच्छकटव्यूहं प्रविष्टा मोघनिश्चयाः
द्रोणम् आश्रित्य तिष्ठन्तः प्राकारम् अकुतोभयाः
āhosvicchakaṭavyūhaṃ praviṣṭā moghaniścayāḥ
droṇam āśritya tiṣṭhantaḥ prākāram akutobhayāḥ
- 3
संजय उवाच
तथार्जुनेन संभग्ने तस्मिंस्तव बले तदा
हतवीरे हतोत्साहे पलायनकृतक्षणे
saṃjaya uvāca
tathārjunena saṃbhagne tasmiṃstava bale tadā
hatavīre hatotsāhe palāyanakṛtakṣaṇe
- 4
पाकशासनिनाभीक्ष्णं वध्यमाने शरोत्तमैः
न तत्र कश्चित्संग्रामे शशाकार्जुनम् ईक्षितुम्
pākaśāsaninābhīkṣṇaṃ vadhyamāne śarottamaiḥ
na tatra kaścitsaṃgrāme śaśākārjunam īkṣitum
- 5
ततस्तव सुतो राजन्दृष्ट्वा सैन्यं तथागतम्
दुःशासनो भृशं क्रुद्धो युद्धायार्जुनम् अभ्ययात्
tatastava suto rājandṛṣṭvā sainyaṃ tathāgatam
duḥśāsano bhṛśaṃ kruddho yuddhāyārjunam abhyayāt
- 6
स काञ्चनविचित्रेण कवचेन समावृतः
जाम्बूनदशिरस्त्राणः शूरस्तीव्रपराक्रमः
sa kāñcanavicitreṇa kavacena samāvṛtaḥ
jāmbūnadaśirastrāṇaḥ śūrastīvraparākramaḥ
- 7
नागानीकेन महता ग्रसन्न् इव महीम् इमाम्
दुःशासनो महाराज सव्यसाचिनम् आवृणोत्
nāgānīkena mahatā grasann iva mahīm imām
duḥśāsano mahārāja savyasācinam āvṛṇot
- 8
ह्रादेन गजघण्टानां शङ्खानां निनदेन च
ज्याक्षेपनिनदैश्चैव विरावेण च दन्तिनाम्
hrādena gajaghaṇṭānāṃ śaṅkhānāṃ ninadena ca
jyākṣepaninadaiścaiva virāveṇa ca dantinām
- 9
भूर्दिशश्चान्तरिक्षं च शब्देनासीत्समावृतम्
स मुहूर्तं प्रतिभयो दारुणः समपद्यत
bhūrdiśaścāntarikṣaṃ ca śabdenāsītsamāvṛtam
sa muhūrtaṃ pratibhayo dāruṇaḥ samapadyata
- 10
तान्दृष्ट्वा पततस्तूर्णम् अङ्कुशैर् अभिचोदितान्
व्यालम्बहस्तान्संरब्धान्सपक्षान् इव पर्वतान्
tāndṛṣṭvā patatastūrṇam aṅkuśair abhicoditān
vyālambahastānsaṃrabdhānsapakṣān iva parvatān
- 11
सिंहनादेन महता नरसिंहो धनंजयः
गजानीकम् अमित्राणाम् अभितो व्यधमच्छरैः
siṃhanādena mahatā narasiṃho dhanaṃjayaḥ
gajānīkam amitrāṇām abhito vyadhamaccharaiḥ
- 12
महोर्मिणम् इवोद्धूतं श्वसनेन महार्णवम्
किरीटी तद्गजानीकं प्राविशन्मकरो यथा
mahormiṇam ivoddhūtaṃ śvasanena mahārṇavam
kirīṭī tadgajānīkaṃ prāviśanmakaro yathā
- 13
काष्ठातीत इवादित्यः प्रतपन्युगसंक्षये
ददृशे दिक्षु सर्वासु पार्थः परपुरंजयः
kāṣṭhātīta ivādityaḥ pratapanyugasaṃkṣaye
dadṛśe dikṣu sarvāsu pārthaḥ parapuraṃjayaḥ
- 14
खुरशब्देन चाश्वानां नेमिघोषेण तेन च
तेन चोत्क्रुष्टशब्देन ज्यानिनादेन तेन च
देवदत्तस्य घोषेण गाण्डीवनिनदेन च
khuraśabdena cāśvānāṃ nemighoṣeṇa tena ca
tena cotkruṣṭaśabdena jyāninādena tena ca
devadattasya ghoṣeṇa gāṇḍīvaninadena ca
- 15
मन्दवेगतरा नागा बभूवुस्ते विचेतसः
शरैर् आशीविषस्पर्शैर्निर्भिन्नाः सव्यसाचिना
mandavegatarā nāgā babhūvuste vicetasaḥ
śarair āśīviṣasparśairnirbhinnāḥ savyasācinā
- 16
ते गजा विशिखैस्तीक्ष्णैर्युधि गाण्डीवचोदितैः
अनेकशतसाहस्रैः सर्वाङ्गेषु समर्पिताः
te gajā viśikhaistīkṣṇairyudhi gāṇḍīvacoditaiḥ
anekaśatasāhasraiḥ sarvāṅgeṣu samarpitāḥ
- 17
आरावं परमं कृत्वा वध्यमानाः किरीटिना
निपेतुर् अनिशं भूमौ छिन्नपक्षा इवाद्रयः
ārāvaṃ paramaṃ kṛtvā vadhyamānāḥ kirīṭinā
nipetur aniśaṃ bhūmau chinnapakṣā ivādrayaḥ
- 18
अपरे दन्तवेष्टेषु कुम्भेषु च कटेषु च
शरैः समर्पिता नागाः क्रौञ्चवद्व्यनदन्मुहुः
apare dantaveṣṭeṣu kumbheṣu ca kaṭeṣu ca
śaraiḥ samarpitā nāgāḥ krauñcavadvyanadanmuhuḥ
- 19
गजस्कन्धगतानां च पुरुषाणां किरीटिना
आछिद्यन्तोत्तमाङ्गानि भल्लैः संनतपर्वभिः
gajaskandhagatānāṃ ca puruṣāṇāṃ kirīṭinā
āchidyantottamāṅgāni bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ
- 20
सकुण्डलानां पततां शिरसां धरणीतले
पद्मानाम् इव संघातैः पार्थश्चक्रे निवेदनम्
sakuṇḍalānāṃ patatāṃ śirasāṃ dharaṇītale
padmānām iva saṃghātaiḥ pārthaścakre nivedanam
- 21
यन्त्रबद्धा विकवचा व्रणार्ता रुधिरोक्षिताः
भ्रमत्सु युधि नागेषु मनुष्या विललम्बिरे
yantrabaddhā vikavacā vraṇārtā rudhirokṣitāḥ
bhramatsu yudhi nāgeṣu manuṣyā vilalambire
- 22
केचिद् एकेन बाणेन सुमुक्तेन पतत्रिणा
द्वौ त्रयश्च विनिर्भिन्ना निपेतुर्धरणीतले
kecid ekena bāṇena sumuktena patatriṇā
dvau trayaśca vinirbhinnā nipeturdharaṇītale
- 23
मौर्वीं धनुर्ध्वजं चैव युगानीषास्तथैव च
रथिनां कुट्टयामास भल्लैः संनतपर्वभिः
maurvīṃ dhanurdhvajaṃ caiva yugānīṣāstathaiva ca
rathināṃ kuṭṭayāmāsa bhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ
- 24
न संदधन्न चाप्यस्यन्न विमुञ्चन्न चोद्धरन्
मण्डलेनैव धनुषा नृत्यन्पार्थः स्म दृश्यते
na saṃdadhanna cāpyasyanna vimuñcanna coddharan
maṇḍalenaiva dhanuṣā nṛtyanpārthaḥ sma dṛśyate
- 25
अतिविद्धाश्च नाराचैर्वमन्तो रुधिरं मुखैः
मुहूर्तान्निपतन्त्यन्ये वारणा वसुधातले
atividdhāśca nārācairvamanto rudhiraṃ mukhaiḥ
muhūrtānnipatantyanye vāraṇā vasudhātale
- 26
उत्थितान्यगणेयानि कबन्धानि समन्ततः
अदृश्यन्त महाराज तस्मिन्परमसंकुले
utthitānyagaṇeyāni kabandhāni samantataḥ
adṛśyanta mahārāja tasminparamasaṃkule
- 27
सचापाः साङ्गुलित्राणाः सखड्गाः साङ्गदा रणे
अदृश्यन्त भुजाश्छिन्ना हेमाभरणभूषिताः
sacāpāḥ sāṅgulitrāṇāḥ sakhaḍgāḥ sāṅgadā raṇe
adṛśyanta bhujāśchinnā hemābharaṇabhūṣitāḥ
- 28
सूपस्करैर् अधिष्ठानैर् ईषादण्डकबन्धुरैः
चक्रैर्विमथितैर् अक्षैर्भग्नैश्च बहुधा युगैः
sūpaskarair adhiṣṭhānair īṣādaṇḍakabandhuraiḥ
cakrairvimathitair akṣairbhagnaiśca bahudhā yugaiḥ
- 29
वर्मचापशरैश्चैव व्यवकीर्णैस्ततस्ततः
स्रग्भिर् आभरणैर्वस्त्रैः पतितैश्च महाध्वजैः
varmacāpaśaraiścaiva vyavakīrṇaistatastataḥ
sragbhir ābharaṇairvastraiḥ patitaiśca mahādhvajaiḥ
- 30
निहतैर्वारणैर् अश्वैः क्षत्रियैश्च निपातितैः
अदृश्यत मही तत्र दारुणप्रतिदर्शना
nihatairvāraṇair aśvaiḥ kṣatriyaiśca nipātitaiḥ
adṛśyata mahī tatra dāruṇapratidarśanā

