42 shlokas
- 1
संजय उवाच
सौभद्रस्तु वचः श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः
अचोदयत यन्तारं द्रोणानीकाय भारत
saṃjaya uvāca
saubhadrastu vacaḥ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ
acodayata yantāraṃ droṇānīkāya bhārata
- 2
तेन संचोद्यमानस्तु याहि याहीति सारथिः
प्रत्युवाच ततो राजन्न् अभिमन्युम् इदं वचः
tena saṃcodyamānastu yāhi yāhīti sārathiḥ
pratyuvāca tato rājann abhimanyum idaṃ vacaḥ
- 3
अतिभारो ऽयम् आयुष्मन्न् आहितस्त्वयि पाण्डवैः
सम्प्रधार्य क्षमं बुद्ध्या ततस्त्वं योद्धुम् अर्हसि
atibhāro 'yam āyuṣmann āhitastvayi pāṇḍavaiḥ
sampradhārya kṣamaṃ buddhyā tatastvaṃ yoddhum arhasi
- 4
आचार्यो हि कृती द्रोणः परमास्त्रे कृतश्रमः
अत्यन्तसुखसंवृद्धस्त्वं च युद्धविशारदः
ācāryo hi kṛtī droṇaḥ paramāstre kṛtaśramaḥ
atyantasukhasaṃvṛddhastvaṃ ca yuddhaviśāradaḥ
- 5
ततो ऽभिमन्युः प्रहसन्सारथिं वाक्यम् अब्रवीत्
सारथे को न्वयं द्रोणः समग्रं क्षत्रम् एव वा
tato 'bhimanyuḥ prahasansārathiṃ vākyam abravīt
sārathe ko nvayaṃ droṇaḥ samagraṃ kṣatram eva vā
- 6
ऐरावतगतं शक्रं सहामरगणैर् अहम्
योधयेयं रणमुखे न मे क्षत्रे ऽद्य विस्मयः
न ममैतद्द्विषत्सैन्यं कलाम् अर्हति षोडशीम्
airāvatagataṃ śakraṃ sahāmaragaṇair aham
yodhayeyaṃ raṇamukhe na me kṣatre 'dya vismayaḥ
na mamaitaddviṣatsainyaṃ kalām arhati ṣoḍaśīm
- 7
अपि विश्वजितं विष्णुं मातुलं प्राप्य सूतज
पितरं चार्जुनं संख्ये न भीर्माम् उपयास्यति
api viśvajitaṃ viṣṇuṃ mātulaṃ prāpya sūtaja
pitaraṃ cārjunaṃ saṃkhye na bhīrmām upayāsyati
- 8
ततो ऽभिमन्युस्तां वाचं कदर्थीकृत्य सारथेः
याहीत्य् एवाब्रवीद् एनं द्रोणानीकाय माचिरम्
tato 'bhimanyustāṃ vācaṃ kadarthīkṛtya sāratheḥ
yāhīty evābravīd enaṃ droṇānīkāya māciram
- 9
ततः संचोदयामास हयान् अस्य त्रिहायनान्
नातिहृष्टमनाः सूतो हेमभाण्डपरिच्छदान्
tataḥ saṃcodayāmāsa hayān asya trihāyanān
nātihṛṣṭamanāḥ sūto hemabhāṇḍaparicchadān
- 10
ते प्रेषिताः सुमित्रेण द्रोणानीकाय वाजिनः
द्रोणम् अभ्यद्रवन्राजन्महावेगपराक्रमाः
te preṣitāḥ sumitreṇa droṇānīkāya vājinaḥ
droṇam abhyadravanrājanmahāvegaparākramāḥ
- 11
तम् उदीक्ष्य तथायान्तं सर्वे द्रोणपुरोगमाः
अभ्यवर्तन्त कौरव्याः पाण्डवाश्च तम् अन्वयुः
tam udīkṣya tathāyāntaṃ sarve droṇapurogamāḥ
abhyavartanta kauravyāḥ pāṇḍavāśca tam anvayuḥ
- 12
स कर्णिकारप्रवरोच्छ्रितध्वजः सुवर्णवर्मार्जुनिर् अर्जुनाद्वरः
युयुत्सया द्रोणमुखान्महारथान्समासदत्सिंहशिशुर्यथा गजान्
sa karṇikārapravarocchritadhvajaḥ suvarṇavarmārjunir arjunādvaraḥ
yuyutsayā droṇamukhānmahārathānsamāsadatsiṃhaśiśuryathā gajān
- 13
ते विंशतिपदे यत्ताः संप्रहारं प्रचक्रिरे
आसीद्गाङ्ग इवावर्तो मुहूर्तम् उदधेर् इव
te viṃśatipade yattāḥ saṃprahāraṃ pracakrire
āsīdgāṅga ivāvarto muhūrtam udadher iva
- 14
शूराणां युध्यमानानां निघ्नताम् इतरेतरम्
संग्रामस्तुमुलो राजन्प्रावर्तत सुदारुणः
śūrāṇāṃ yudhyamānānāṃ nighnatām itaretaram
saṃgrāmastumulo rājanprāvartata sudāruṇaḥ
- 17
नानावादित्रनिनदैः क्ष्वेडितोत्क्रुष्टगर्जितैः
हुंकारैः सिंहनादैश्च तिष्ठ तिष्ठेति निस्वनैः
nānāvāditraninadaiḥ kṣveḍitotkruṣṭagarjitaiḥ
huṃkāraiḥ siṃhanādaiśca tiṣṭha tiṣṭheti nisvanaiḥ
- 18
घोरैर्हलहलाशब्दैर्मा गास्तिष्ठैहि माम् इति
असावहम् अमुत्रेति प्रवदन्तो मुहुर्मुहुः
ghorairhalahalāśabdairmā gāstiṣṭhaihi mām iti
asāvaham amutreti pravadanto muhurmuhuḥ
- 19
बृंहितैः शिञ्जितैर्हासैः खुरनेमिस्वनैर् अपि
संनादयन्तो वसुधाम् अभिदुद्रुवुर् आर्जुनिम्
bṛṃhitaiḥ śiñjitairhāsaiḥ khuranemisvanair api
saṃnādayanto vasudhām abhidudruvur ārjunim
- 20
तेषाम् आपततां वीरः पूर्वं शीघ्रम् अथो दृढम्
क्षिप्रास्त्रो न्यवधीद्व्रातान्मर्मज्ञो मर्मभेदिभिः
teṣām āpatatāṃ vīraḥ pūrvaṃ śīghram atho dṛḍham
kṣiprāstro nyavadhīdvrātānmarmajño marmabhedibhiḥ
- 21
ते हन्यमानाश्च तथा नानालिङ्गैः शितैः शरैः
अभिपेतुस्तम् एवाजौ शलभा इव पावकम्
te hanyamānāśca tathā nānāliṅgaiḥ śitaiḥ śaraiḥ
abhipetustam evājau śalabhā iva pāvakam
- 22
ततस्तेषां शरीरैश्च शरीरावयवैश्च सः
संतस्तार क्षितिं क्षिप्रं कुशैर्वेदिम् इवाध्वरे
tatasteṣāṃ śarīraiśca śarīrāvayavaiśca saḥ
saṃtastāra kṣitiṃ kṣipraṃ kuśairvedim ivādhvare
- 23
बद्धगोधाङ्गुलित्राणान्सशरावरकार्मुकान्
सासिचर्माङ्कुशाभीशून्सतोमरपरश्वधान्
baddhagodhāṅgulitrāṇānsaśarāvarakārmukān
sāsicarmāṅkuśābhīśūnsatomaraparaśvadhān
- 24
सगुडायोमुखप्रासान्सर्ष्टितोमरपट्टिशान्
सभिण्डिपालपरिघान्सशक्तिवरकम्पनान्
saguḍāyomukhaprāsānsarṣṭitomarapaṭṭiśān
sabhiṇḍipālaparighānsaśaktivarakampanān
- 25
सप्रतोदमहाशङ्खान्सकुन्तान्सकचग्रहान्
समुद्गरक्षेपणीयान्सपाशपरिघोपलान्
sapratodamahāśaṅkhānsakuntānsakacagrahān
samudgarakṣepaṇīyānsapāśaparighopalān
- 26
सकेयूराङ्गदान्बाहून्हृद्यगन्धानुलेपनान्
संचिछेदार्जुनिर्वृत्तांस्त्वदीयानां सहस्रशः
sakeyūrāṅgadānbāhūnhṛdyagandhānulepanān
saṃcichedārjunirvṛttāṃstvadīyānāṃ sahasraśaḥ
- 27
तैः स्फुरद्भिर्महाराज शुशुभे लोहितोक्षितैः
पञ्चास्यैः पन्नगैश्छिन्नैर्गरुडेनेव मारिष
taiḥ sphuradbhirmahārāja śuśubhe lohitokṣitaiḥ
pañcāsyaiḥ pannagaiśchinnairgaruḍeneva māriṣa
- 28
सुनासाननकेशान्तैर् अव्रणैश्चारुकुण्डलैः
संदष्टौष्ठपुटैः क्रोधात्क्षरद्भिः शोणितं बहु
sunāsānanakeśāntair avraṇaiścārukuṇḍalaiḥ
saṃdaṣṭauṣṭhapuṭaiḥ krodhātkṣaradbhiḥ śoṇitaṃ bahu
- 29
चारुस्रङ्मुकुटोष्णीषैर्मणिरत्नविराजितैः
विनालनलिनाकारैर्दिवाकरशशिप्रभैः
cārusraṅmukuṭoṣṇīṣairmaṇiratnavirājitaiḥ
vinālanalinākārairdivākaraśaśiprabhaiḥ
- 30
हितप्रियंवदैः काले बहुभिः पुण्यगन्धिभिः
द्विषच्छिरोभिः पृथिवीम् अवतस्तार फाल्गुणिः
hitapriyaṃvadaiḥ kāle bahubhiḥ puṇyagandhibhiḥ
dviṣacchirobhiḥ pṛthivīm avatastāra phālguṇiḥ
- 31
गन्धर्वनगराकारान्विधिवत्कल्पितान्रथान्
वीषामुखान्वित्रिवेणून्व्यस्तदण्डकबन्धुरान्
gandharvanagarākārānvidhivatkalpitānrathān
vīṣāmukhānvitriveṇūnvyastadaṇḍakabandhurān
- 32
विजङ्घकूबराक्षांश्च विनेमीन् अनरान् अपि
विचक्रोपस्करोपस्थान्भग्नोपकरणान् अपि
vijaṅghakūbarākṣāṃśca vinemīn anarān api
vicakropaskaropasthānbhagnopakaraṇān api

