54 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
यौ तौ कर्णश्च भीमश्च सम्प्रयुद्धौ महाबलौ
अर्जुनस्य रथोपान्ते कीदृशः सो ऽभवद्रणः
dhṛtarāṣṭra uvāca
yau tau karṇaśca bhīmaśca samprayuddhau mahābalau
arjunasya rathopānte kīdṛśaḥ so 'bhavadraṇaḥ
- 2
पूर्वं हि निर्जितः कर्णो भीमसेनेन संयुगे
कथं भूयस्तु राधेयो भीमम् आगान्महारथः
pūrvaṃ hi nirjitaḥ karṇo bhīmasenena saṃyuge
kathaṃ bhūyastu rādheyo bhīmam āgānmahārathaḥ
- 3
भीमो वा सूततनयं प्रत्युद्यातः कथं रणे
महारथसमाख्यातं पृथिव्यां प्रवरं रथम्
bhīmo vā sūtatanayaṃ pratyudyātaḥ kathaṃ raṇe
mahārathasamākhyātaṃ pṛthivyāṃ pravaraṃ ratham
- 4
भीष्मद्रोणावतिक्रम्य धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
नान्यतो भयम् आदत्त विना कर्णं धनुर्धरम्
bhīṣmadroṇāvatikramya dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ
nānyato bhayam ādatta vinā karṇaṃ dhanurdharam
- 5
भयान्न शेते सततं चिन्तयन्वै महारथम्
तं कथं सूतपुत्रं हि भीमो ऽयुध्यत संयुगे
bhayānna śete satataṃ cintayanvai mahāratham
taṃ kathaṃ sūtaputraṃ hi bhīmo 'yudhyata saṃyuge
- 6
ब्रह्मण्यं वीर्यसम्पन्नं समरेष्वनिवर्तिनम्
कथं कर्णं युधां श्रेष्ठं भीमो ऽयुध्यत संयुगे
brahmaṇyaṃ vīryasampannaṃ samareṣvanivartinam
kathaṃ karṇaṃ yudhāṃ śreṣṭhaṃ bhīmo 'yudhyata saṃyuge
- 7
यौ तौ समीयतुर्वीरावर्जुनस्य रथं प्रति
कथं नु तावयुध्येतां सूतपुत्रवृकोदरौ
yau tau samīyaturvīrāvarjunasya rathaṃ prati
kathaṃ nu tāvayudhyetāṃ sūtaputravṛkodarau
- 8
भ्रातृत्वं दर्शितं पूर्वं घृणी चापि स सूतजः
कथं भीमेन युयुधे कुन्त्या वाक्यम् अनुस्मरन्
bhrātṛtvaṃ darśitaṃ pūrvaṃ ghṛṇī cāpi sa sūtajaḥ
kathaṃ bhīmena yuyudhe kuntyā vākyam anusmaran
- 9
भीमो वा सूतपुत्रेण स्मरन्वैरं पुरा कृतम्
सो ऽयुध्यत कथं वीरः कर्णेन सह संयुगे
bhīmo vā sūtaputreṇa smaranvairaṃ purā kṛtam
so 'yudhyata kathaṃ vīraḥ karṇena saha saṃyuge
- 10
आशास्ते च सदा सूत पुत्रो दुर्योधनो मम
कर्णो जेष्यति संग्रामे सहितान्पाण्डवान् इति
āśāste ca sadā sūta putro duryodhano mama
karṇo jeṣyati saṃgrāme sahitānpāṇḍavān iti
- 11
जयाशा यत्र मन्दस्य पुत्रस्य मम संयुगे
स कथं भीमकर्माणं भीमसेनम् अयुध्यत
jayāśā yatra mandasya putrasya mama saṃyuge
sa kathaṃ bhīmakarmāṇaṃ bhīmasenam ayudhyata
- 12
यं समाश्रित्य पुत्रैर्मे कृतं वैरं महारथैः
तं सूततनयं तात कथं भीमो ह्ययोधयत्
yaṃ samāśritya putrairme kṛtaṃ vairaṃ mahārathaiḥ
taṃ sūtatanayaṃ tāta kathaṃ bhīmo hyayodhayat
- 13
अनेकान्विप्रकारांश्च सूतपुत्रसमुद्भवान्
स्मरमाणः कथं भीमो युयुधे सूतसूनुना
anekānviprakārāṃśca sūtaputrasamudbhavān
smaramāṇaḥ kathaṃ bhīmo yuyudhe sūtasūnunā
- 14
यो ऽजयत्पृथिवीं सर्वां रथेनैकेन वीर्यवान्
तं सूततनयं युद्धे कथं भीमो ह्ययोधयत्
yo 'jayatpṛthivīṃ sarvāṃ rathenaikena vīryavān
taṃ sūtatanayaṃ yuddhe kathaṃ bhīmo hyayodhayat
- 15
यो जातः कुण्डलाभ्यां च कवचेन सहैव च
तं सूतपुत्रं समरे भीमः कथम् अयोधयत्
yo jātaḥ kuṇḍalābhyāṃ ca kavacena sahaiva ca
taṃ sūtaputraṃ samare bhīmaḥ katham ayodhayat
- 16
यथा तयोर्युद्धम् अभूद्यश्चासीद्विजयी तयोः
तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन कुशलो ह्यसि संजय
yathā tayoryuddham abhūdyaścāsīdvijayī tayoḥ
tanmamācakṣva tattvena kuśalo hyasi saṃjaya
- 17
संजय उवाच
भीमसेनस्तु राधेयम् उत्सृज्य रथिनां वरम्
इयेष गन्तुं यत्रास्तां वीरौ कृष्णधनंजयौ
saṃjaya uvāca
bhīmasenastu rādheyam utsṛjya rathināṃ varam
iyeṣa gantuṃ yatrāstāṃ vīrau kṛṣṇadhanaṃjayau
- 18
तं प्रयान्तम् अभिद्रुत्य राधेयः कङ्कपत्रिभिः
अभ्यवर्षन्महाराज मेघो वृष्ट्येव पर्वतम्
taṃ prayāntam abhidrutya rādheyaḥ kaṅkapatribhiḥ
abhyavarṣanmahārāja megho vṛṣṭyeva parvatam
- 19
फुल्लता पङ्कजेनेव वक्त्रेणाभ्युत्स्मयन्बली
आजुहाव रणे यान्तं भीमम् आधिरथिस्तदा
phullatā paṅkajeneva vaktreṇābhyutsmayanbalī
ājuhāva raṇe yāntaṃ bhīmam ādhirathistadā
- 20
भीमसेनस्तदाह्वानं कर्णान्नामर्षयद्युधि
अर्धमण्डलम् आवृत्य सूतपुत्रम् अयोधयत्
bhīmasenastadāhvānaṃ karṇānnāmarṣayadyudhi
ardhamaṇḍalam āvṛtya sūtaputram ayodhayat
- 21
अवक्रगामिभिर्बाणैर् अभ्यवर्षन्महायसैः
द्वैरथे दंशितं यत्तं सर्वशस्त्रभृतां वरम्
avakragāmibhirbāṇair abhyavarṣanmahāyasaiḥ
dvairathe daṃśitaṃ yattaṃ sarvaśastrabhṛtāṃ varam
- 22
विधित्सुः कलहस्यान्तं जिघांसुः कर्णम् अक्षिणोत्
तं च हत्वेतरान्सर्वान्हन्तुकामो महाबलः
vidhitsuḥ kalahasyāntaṃ jighāṃsuḥ karṇam akṣiṇot
taṃ ca hatvetarānsarvānhantukāmo mahābalaḥ
- 23
तस्मै प्रासृजद् उग्राणि विविधानि परंतपः
अमर्षी पाण्डवः क्रुद्धः शरवर्षाणि मारिष
tasmai prāsṛjad ugrāṇi vividhāni paraṃtapaḥ
amarṣī pāṇḍavaḥ kruddhaḥ śaravarṣāṇi māriṣa
- 24
तस्य तानीषुवर्षाणि मत्तद्विरदगामिनः
सूतपुत्रो ऽस्त्रमायाभिर् अग्रसत्सुमहायशाः
tasya tānīṣuvarṣāṇi mattadviradagāminaḥ
sūtaputro 'stramāyābhir agrasatsumahāyaśāḥ
- 25
स यथावन्महाराज विद्यया वै सुपूजितः
आचार्यवन्महेष्वासः कर्णः पर्यचरद्रणे
sa yathāvanmahārāja vidyayā vai supūjitaḥ
ācāryavanmaheṣvāsaḥ karṇaḥ paryacaradraṇe
- 26
संरम्भेण तु युध्यन्तं भीमसेनं स्मयन्न् इव
अभ्यपद्यत राधेयस्तम् अमर्षी वृकोदरम्
saṃrambheṇa tu yudhyantaṃ bhīmasenaṃ smayann iva
abhyapadyata rādheyastam amarṣī vṛkodaram
- 27
तन्नामृष्यत कौन्तेयः कर्णस्य स्मितम् आहवे
युध्यमानेषु वीरेषु पश्यत्सु च समन्ततः
tannāmṛṣyata kaunteyaḥ karṇasya smitam āhave
yudhyamāneṣu vīreṣu paśyatsu ca samantataḥ
- 28
तं भीमसेनः सम्प्राप्तं वत्सदन्तैः स्तनान्तरे
विव्याध बलवान्क्रुद्धस्तोत्त्रैर् इव महाद्विपम्
taṃ bhīmasenaḥ samprāptaṃ vatsadantaiḥ stanāntare
vivyādha balavānkruddhastottrair iva mahādvipam
- 29
सूतं तु सूतपुत्रस्य सुपुङ्खैर्निशितैः शरैः
सुमुक्तैश्चित्रवर्माणं निर्बिभेद त्रिसप्तभिः
sūtaṃ tu sūtaputrasya supuṅkhairniśitaiḥ śaraiḥ
sumuktaiścitravarmāṇaṃ nirbibheda trisaptabhiḥ
- 30
कर्णो जाम्बूनदैर्जालैः संछन्नान्वातरंहसः
विव्याध तुरगान्वीरः पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः
karṇo jāmbūnadairjālaiḥ saṃchannānvātaraṃhasaḥ
vivyādha turagānvīraḥ pañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ

