46 shlokas
- 1
संजय उवाच
एवम् उक्त्वार्जुनं राजा त्रिभिर्मर्मातिगैः शरैः
प्रत्यविध्यन्महावेगैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान्
saṃjaya uvāca
evam uktvārjunaṃ rājā tribhirmarmātigaiḥ śaraiḥ
pratyavidhyanmahāvegaiścaturbhiścaturo hayān
- 2
वासुदेवं च दशभिः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे
प्रतोदं चास्य भल्लेन छित्त्वा भूमावपातयत्
vāsudevaṃ ca daśabhiḥ pratyavidhyatstanāntare
pratodaṃ cāsya bhallena chittvā bhūmāvapātayat
- 3
तं चतुर्दशभिः पार्थश्चित्रपुङ्खैः शिलाशितैः
अविध्यत्तूर्णम् अव्यग्रस्ते ऽस्याभ्रश्यन्त वर्मणः
taṃ caturdaśabhiḥ pārthaścitrapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ
avidhyattūrṇam avyagraste 'syābhraśyanta varmaṇaḥ
- 4
तेषां वैफल्यम् आलोक्य पुनर्नव च पञ्च च
प्राहिणोन्निशितान्बाणांस्ते चाभ्रश्यन्त वर्मणः
teṣāṃ vaiphalyam ālokya punarnava ca pañca ca
prāhiṇonniśitānbāṇāṃste cābhraśyanta varmaṇaḥ
- 5
अष्टाविंशत्तु तान्बाणान् अस्तान्विप्रेक्ष्य निष्फलान्
अब्रवीत्परवीरघ्नः कृष्णो ऽर्जुनम् इदं वचः
aṣṭāviṃśattu tānbāṇān astānviprekṣya niṣphalān
abravītparavīraghnaḥ kṛṣṇo 'rjunam idaṃ vacaḥ
- 6
अदृष्टपूर्वं पश्यामि शिलानाम् इव सर्पणम्
त्वया संप्रेषिताः पार्थ नार्थं कुर्वन्ति पत्रिणः
adṛṣṭapūrvaṃ paśyāmi śilānām iva sarpaṇam
tvayā saṃpreṣitāḥ pārtha nārthaṃ kurvanti patriṇaḥ
- 7
कच्चिद्गाण्डीवतः प्राणास्तथैव भरतर्षभ
मुष्टिश्च ते यथापूर्वं भुजयोश्च बलं तव
kaccidgāṇḍīvataḥ prāṇāstathaiva bharatarṣabha
muṣṭiśca te yathāpūrvaṃ bhujayośca balaṃ tava
- 8
न चेद्विधेर् अयं कालः प्राप्तः स्याद् अद्य पश्चिमः
तव चैवास्य शत्रोश्च तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
na cedvidher ayaṃ kālaḥ prāptaḥ syād adya paścimaḥ
tava caivāsya śatrośca tanmamācakṣva pṛcchataḥ
- 9
विस्मयो मे महान्पार्थ तव दृष्ट्वा शरान् इमान्
व्यर्थान्निपततः संख्ये दुर्योधनरथं प्रति
vismayo me mahānpārtha tava dṛṣṭvā śarān imān
vyarthānnipatataḥ saṃkhye duryodhanarathaṃ prati
- 10
वज्राशनिसमा घोराः परकायावभेदिनः
शराः कुर्वन्ति ते नार्थं पार्थ काद्य विडम्बना
vajrāśanisamā ghorāḥ parakāyāvabhedinaḥ
śarāḥ kurvanti te nārthaṃ pārtha kādya viḍambanā
- 11
अर्जुन उवाच
द्रोणेनैषा मतिः कृष्ण धार्तराष्ट्रे निवेशिता
अन्ते विहितम् अस्त्राणाम् एतत्कवचधारणम्
arjuna uvāca
droṇenaiṣā matiḥ kṛṣṇa dhārtarāṣṭre niveśitā
ante vihitam astrāṇām etatkavacadhāraṇam
- 12
अस्मिन्न् अन्तर्हितं कृष्ण त्रैलोक्यम् अपि वर्मणि
एको द्रोणो हि वेदैतद् अहं तस्माच्च सत्तमात्
asminn antarhitaṃ kṛṣṇa trailokyam api varmaṇi
eko droṇo hi vedaitad ahaṃ tasmācca sattamāt
- 13
न शक्यम् एतत्कवचं बाणैर्भेत्तुं कथंचन
अपि वज्रेण गोविन्द स्वयं मघवता युधि
na śakyam etatkavacaṃ bāṇairbhettuṃ kathaṃcana
api vajreṇa govinda svayaṃ maghavatā yudhi
- 14
जानंस्त्वम् अपि वै कृष्ण मां विमोहयसे कथम्
यद्वृत्तं त्रिषु लोकेषु यच्च केशव वर्तते
jānaṃstvam api vai kṛṣṇa māṃ vimohayase katham
yadvṛttaṃ triṣu lokeṣu yacca keśava vartate
- 15
तथा भविष्यद्यच्चैव तत्सर्वं विदितं तव
न त्वेवं वेद वै कश्चिद्यथा त्वं मधुसूदन
tathā bhaviṣyadyaccaiva tatsarvaṃ viditaṃ tava
na tvevaṃ veda vai kaścidyathā tvaṃ madhusūdana
- 16
एष दुर्योधनः कृष्ण द्रोणेन विहिताम् इमाम्
तिष्ठत्यभीतवत्संख्ये बिभ्रत्कवचधारणाम्
eṣa duryodhanaḥ kṛṣṇa droṇena vihitām imām
tiṣṭhatyabhītavatsaṃkhye bibhratkavacadhāraṇām
- 17
यत्त्वत्र विहितं कार्यं नैष तद्वेत्ति माधव
स्त्रीवद् एष बिभर्त्येतां युक्तां कवचधारणाम्
yattvatra vihitaṃ kāryaṃ naiṣa tadvetti mādhava
strīvad eṣa bibhartyetāṃ yuktāṃ kavacadhāraṇām
- 18
पश्य बाह्वोश्च मे वीर्यं धनुषश्च जनार्दन
पराजयिष्ये कौरव्यं कवचेनापि रक्षितम्
paśya bāhvośca me vīryaṃ dhanuṣaśca janārdana
parājayiṣye kauravyaṃ kavacenāpi rakṣitam
- 19
इदम् अङ्गिरसे प्रादाद्देवेशो वर्म भास्वरम्
पुनर्ददौ सुरपतिर्मह्यं वर्म ससंग्रहम्
idam aṅgirase prādāddeveśo varma bhāsvaram
punardadau surapatirmahyaṃ varma sasaṃgraham
- 20
दैवं यद्यस्य वर्मैतद्ब्रह्मणा वा स्वयं कृतम्
नैतद्गोप्स्यति दुर्बुद्धिम् अद्य बाणहतं मया
daivaṃ yadyasya varmaitadbrahmaṇā vā svayaṃ kṛtam
naitadgopsyati durbuddhim adya bāṇahataṃ mayā
- 21
संजय उवाच
एवम् उक्त्वार्जुनो बाणान् अभिमन्त्र्य व्यकर्षयत्
विकृष्यमाणांस्तेनैवं धनुर्मध्यगताञ्शरान्
तान् अस्यास्त्रेण चिछेद द्रौणिः सर्वास्त्रघातिना
saṃjaya uvāca
evam uktvārjuno bāṇān abhimantrya vyakarṣayat
vikṛṣyamāṇāṃstenaivaṃ dhanurmadhyagatāñśarān
tān asyāstreṇa cicheda drauṇiḥ sarvāstraghātinā
- 22
तान्निकृत्तान् इषून्दृष्ट्वा दूरतो ब्रह्मवादिना
न्यवेदयत्केशवाय विस्मितः श्वेतवाहनः
tānnikṛttān iṣūndṛṣṭvā dūrato brahmavādinā
nyavedayatkeśavāya vismitaḥ śvetavāhanaḥ
- 23
नैतद् अस्त्रं मया शक्यं द्विः प्रयोक्तुं जनार्दन
अस्त्रं माम् एव हन्याद्धि पश्य त्वद्य बलं मम
naitad astraṃ mayā śakyaṃ dviḥ prayoktuṃ janārdana
astraṃ mām eva hanyāddhi paśya tvadya balaṃ mama
- 24
ततो दुर्योधनः कृष्णौ नवभिर्नतपर्वभिः
अविध्यत रणे राजञ्शरैर् आशीविषोपमैः
भूय एवाभ्यवर्षच्च समरे कृष्णपाण्डवौ
tato duryodhanaḥ kṛṣṇau navabhirnataparvabhiḥ
avidhyata raṇe rājañśarair āśīviṣopamaiḥ
bhūya evābhyavarṣacca samare kṛṣṇapāṇḍavau
- 25
शरवर्षेण महता ततो ऽहृष्यन्त तावकाः
चक्रुर्वादित्रनिनदान्सिंहनादरवांस्तथा
śaravarṣeṇa mahatā tato 'hṛṣyanta tāvakāḥ
cakrurvāditraninadānsiṃhanādaravāṃstathā
- 26
ततः क्रुद्धो रणे पार्थः सृक्कणी परिसंलिहन्
नापश्यत ततो ऽस्याङ्गं यन्न स्याद्वर्मरक्षितम्
tataḥ kruddho raṇe pārthaḥ sṛkkaṇī parisaṃlihan
nāpaśyata tato 'syāṅgaṃ yanna syādvarmarakṣitam
- 27
ततो ऽस्य निशितैर्बाणैः सुमुक्तैर् अन्तकोपमैः
हयांश्चकार निर्देहान् उभौ च पार्ष्णिसारथी
tato 'sya niśitairbāṇaiḥ sumuktair antakopamaiḥ
hayāṃścakāra nirdehān ubhau ca pārṣṇisārathī
- 28
धनुर् अस्याच्छिनच्चित्रं हस्तावापं च वीर्यवान्
रथं च शकलीकर्तुं सव्यसाची प्रचक्रमे
dhanur asyācchinaccitraṃ hastāvāpaṃ ca vīryavān
rathaṃ ca śakalīkartuṃ savyasācī pracakrame
- 29
दुर्योधनं च बाणाभ्यां तीक्ष्णाभ्यां विरथीकृतम्
अविध्यद्धस्ततलयोर् उभयोर् अर्जुनस्तदा
duryodhanaṃ ca bāṇābhyāṃ tīkṣṇābhyāṃ virathīkṛtam
avidhyaddhastatalayor ubhayor arjunastadā
- 30
तं कृच्छ्राम् आपदं प्राप्तं दृष्ट्वा परमधन्विनः
समापेतुः परीप्सन्तो धनंजयशरार्दितम्
taṃ kṛcchrām āpadaṃ prāptaṃ dṛṣṭvā paramadhanvinaḥ
samāpetuḥ parīpsanto dhanaṃjayaśarārditam

