51 shlokas
- 1
संजय उवाच
सोमदत्तं तु सम्प्रेक्ष्य विधुन्वानं महद्धनुः
सात्यकिः प्राह यन्तारं सोमदत्ताय मां वह
saṃjaya uvāca
somadattaṃ tu samprekṣya vidhunvānaṃ mahaddhanuḥ
sātyakiḥ prāha yantāraṃ somadattāya māṃ vaha
- 2
न ह्य् अहत्वा रणे शत्रुं बाह्लीकं कौरवाधमम्
निवर्तिष्ये रणात्सूत सत्यम् एतद्वचो मम
na hy ahatvā raṇe śatruṃ bāhlīkaṃ kauravādhamam
nivartiṣye raṇātsūta satyam etadvaco mama
- 3
ततः संप्रेषयद्यन्ता सैन्धवांस्तान्महाजवान्
तुरङ्गमाञ्शङ्खवर्णान्सर्वशब्दातिगान्रणे
tataḥ saṃpreṣayadyantā saindhavāṃstānmahājavān
turaṅgamāñśaṅkhavarṇānsarvaśabdātigānraṇe
- 4
ते ऽवहन्युयुधानं तु मनोमारुतरंहसः
यथेन्द्रं हरयो राजन्पुरा दैत्यवधोद्यतम्
te 'vahanyuyudhānaṃ tu manomārutaraṃhasaḥ
yathendraṃ harayo rājanpurā daityavadhodyatam
- 5
तम् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य सात्वतं रभसं रणे
सोमदत्तो महाबाहुर् असंभ्रान्तो ऽभ्यवर्तत
tam āpatantaṃ samprekṣya sātvataṃ rabhasaṃ raṇe
somadatto mahābāhur asaṃbhrānto 'bhyavartata
- 6
विमुञ्चञ्शरवर्षाणि पर्जन्य इव वृष्टिमान्
छादयामास शैनेयं जलदो भास्करं यथा
vimuñcañśaravarṣāṇi parjanya iva vṛṣṭimān
chādayāmāsa śaineyaṃ jalado bhāskaraṃ yathā
- 7
असंभ्रान्तश्च समरे सात्यकिः कुरुपुंगवम्
छादयामास बाणौघैः समन्ताद्भरतर्षभ
asaṃbhrāntaśca samare sātyakiḥ kurupuṃgavam
chādayāmāsa bāṇaughaiḥ samantādbharatarṣabha
- 8
सोमदत्तस्तु तं षष्ट्या विव्याधोरसि माधवम्
सात्यकिश्चापि तं राजन्न् अविध्यत्सायकैः शितैः
somadattastu taṃ ṣaṣṭyā vivyādhorasi mādhavam
sātyakiścāpi taṃ rājann avidhyatsāyakaiḥ śitaiḥ
- 9
तावन्योन्यं शरैः कृत्तौ व्यराजेतां नरर्षभौ
सुपुष्पौ पुष्पसमये पुष्पिताविव किंशुकौ
tāvanyonyaṃ śaraiḥ kṛttau vyarājetāṃ nararṣabhau
supuṣpau puṣpasamaye puṣpitāviva kiṃśukau
- 10
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गौ कुरुवृष्णियशस्करौ
परस्परम् अवेक्षेतां दहन्ताविव लोचनैः
rudhirokṣitasarvāṅgau kuruvṛṣṇiyaśaskarau
parasparam avekṣetāṃ dahantāviva locanaiḥ
- 11
रथमण्डलमार्गेषु चरन्तावरिमर्दनौ
घोररूपौ हि तावास्तां वृष्टिमन्ताविवाम्बुदौ
rathamaṇḍalamārgeṣu carantāvarimardanau
ghorarūpau hi tāvāstāṃ vṛṣṭimantāvivāmbudau
- 12
शरसंभिन्नगात्रौ तौ सर्वतः शकलीकृतौ
श्वाविधाविव राजेन्द्र व्यदृष्येतां शरक्षतौ
śarasaṃbhinnagātrau tau sarvataḥ śakalīkṛtau
śvāvidhāviva rājendra vyadṛṣyetāṃ śarakṣatau
- 13
सुवर्णपुङ्खैर् इषुभिर् आचितौ तौ व्यरोचताम्
खद्योतैर् आवृतौ राजन्प्रावृषीव वनस्पती
suvarṇapuṅkhair iṣubhir ācitau tau vyarocatām
khadyotair āvṛtau rājanprāvṛṣīva vanaspatī
- 14
सम्प्रदीपितसर्वाङ्गौ सायकैस्तौ महारथौ
अदृश्येतां रणे क्रुद्धावुल्काभिर् इव कुञ्जरौ
sampradīpitasarvāṅgau sāyakaistau mahārathau
adṛśyetāṃ raṇe kruddhāvulkābhir iva kuñjarau
- 15
ततो युधि महाराज सोमदत्तो महारथः
अर्धचन्द्रेण चिछेद माधवस्य महद्धनुः
tato yudhi mahārāja somadatto mahārathaḥ
ardhacandreṇa cicheda mādhavasya mahaddhanuḥ
- 16
अथैनं पञ्चविंशत्या सायकानां समार्पयत्
त्वरमाणस्त्वराकाले पुनश्च दशभिः शरैः
athainaṃ pañcaviṃśatyā sāyakānāṃ samārpayat
tvaramāṇastvarākāle punaśca daśabhiḥ śaraiḥ
- 17
अथान्यद्धनुर् आदाय सात्यकिर्वेगवत्तरम्
पञ्चभिः सायकैस्तूर्णं सोमदत्तम् अविध्यत
athānyaddhanur ādāya sātyakirvegavattaram
pañcabhiḥ sāyakaistūrṇaṃ somadattam avidhyata
- 18
ततो ऽपरेण भल्लेन ध्वजं चिछेद काञ्चनम्
बाह्लीकस्य रणे राजन्सात्यकिः प्रहसन्न् इव
tato 'pareṇa bhallena dhvajaṃ cicheda kāñcanam
bāhlīkasya raṇe rājansātyakiḥ prahasann iva
- 19
सोमदत्तस्त्व् असंभ्रान्तो दृष्ट्वा केतुं निपातितम्
शैनेयं पञ्चविंशत्या सायकानां समाचिनोत्
somadattastv asaṃbhrānto dṛṣṭvā ketuṃ nipātitam
śaineyaṃ pañcaviṃśatyā sāyakānāṃ samācinot
- 20
सात्वतो ऽपि रणे क्रुद्धः सोमदत्तस्य धन्विनः
धनुश्चिछेद समरे क्षुरप्रेण शितेन ह
sātvato 'pi raṇe kruddhaḥ somadattasya dhanvinaḥ
dhanuścicheda samare kṣurapreṇa śitena ha
- 21
अथैनं रुक्मपुङ्खानां शतेन नतपर्वणाम्
आचिनोद्बहुधा राजन्भग्नदंष्ट्रम् इव द्विपम्
athainaṃ rukmapuṅkhānāṃ śatena nataparvaṇām
ācinodbahudhā rājanbhagnadaṃṣṭram iva dvipam
- 22
अथान्यद्धनुर् आदाय सोमदत्तो महारथः
सात्यकिं छादयामास शरवृष्ट्या महाबलः
athānyaddhanur ādāya somadatto mahārathaḥ
sātyakiṃ chādayāmāsa śaravṛṣṭyā mahābalaḥ
- 23
सोमदत्तं तु संक्रुद्धो रणे विव्याध सात्यकिः
सात्यकिं चेषुजालेन सोमदत्तो ऽपीडयत्
somadattaṃ tu saṃkruddho raṇe vivyādha sātyakiḥ
sātyakiṃ ceṣujālena somadatto 'pīḍayat
- 24
दशभिः सात्वतस्यार्थे भीमो ऽहन्बाह्लिकात्मजम्
सोमदत्तो ऽप्य् असंभ्रान्तः शैनेयम् अवधीच्छरैः
daśabhiḥ sātvatasyārthe bhīmo 'hanbāhlikātmajam
somadatto 'py asaṃbhrāntaḥ śaineyam avadhīccharaiḥ
- 25
ततस्तु सात्वतस्यार्थे भैमसेनिर्नवं दृढम्
मुमोच परिघं घोरं सोमदत्तस्य वक्षसि
tatastu sātvatasyārthe bhaimasenirnavaṃ dṛḍham
mumoca parighaṃ ghoraṃ somadattasya vakṣasi
- 26
तम् आपतन्तं वेगेन परिघं घोरदर्शनम्
द्विधा चिछेद समरे प्रहसन्न् इव कौरवः
tam āpatantaṃ vegena parighaṃ ghoradarśanam
dvidhā cicheda samare prahasann iva kauravaḥ
- 27
स पपात द्विधा छिन्न आयसः परिघो महान्
महीधरस्येव महच्छिखरं वज्रदारितम्
sa papāta dvidhā chinna āyasaḥ parigho mahān
mahīdharasyeva mahacchikharaṃ vajradāritam
- 28
ततस्तु सात्यकी राजन्सोमदत्तस्य संयुगे
धनुश्चिछेद भल्लेन हस्तावापं च पञ्चभिः
tatastu sātyakī rājansomadattasya saṃyuge
dhanuścicheda bhallena hastāvāpaṃ ca pañcabhiḥ
- 29
चतुर्भिस्तु शरैस्तूर्णं चतुरस्तुरगोत्तमान्
समीपं प्रेषयामास प्रेतराजस्य भारत
caturbhistu śaraistūrṇaṃ caturasturagottamān
samīpaṃ preṣayāmāsa pretarājasya bhārata
- 30
सारथेश्च शिरः कायाद्भल्लेन नतपर्वणा
जहार रथशार्दूलः प्रहसञ्शिनिपुंगवः
sāratheśca śiraḥ kāyādbhallena nataparvaṇā
jahāra rathaśārdūlaḥ prahasañśinipuṃgavaḥ

