29 shlokas
- 1
संजय उवाच
तद् अनीकम् अनाधृष्यं भारद्वाजेन रक्षितम्
पार्थाः समभ्यवर्तन्त भीमसेनपुरोगमाः
saṃjaya uvāca
tad anīkam anādhṛṣyaṃ bhāradvājena rakṣitam
pārthāḥ samabhyavartanta bhīmasenapurogamāḥ
- 2
सात्यकिश्चेकितानश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
कुन्तिभोजश्च विक्रान्तो द्रुपदश्च महारथः
sātyakiścekitānaśca dhṛṣṭadyumnaśca pārṣataḥ
kuntibhojaśca vikrānto drupadaśca mahārathaḥ
- 3
आर्जुनिः क्षत्रधर्मा च बृहत्क्षत्रश्च वीर्यवान्
चेदिपो धृष्टकेतुश्च माद्रीपुत्रौ घटोत्कचः
ārjuniḥ kṣatradharmā ca bṛhatkṣatraśca vīryavān
cedipo dhṛṣṭaketuśca mādrīputrau ghaṭotkacaḥ
- 4
युधामन्युश्च विक्रान्तः शिखण्डी चापराजितः
उत्तमौजाश्च दुर्धर्षो विराटश्च महारथः
yudhāmanyuśca vikrāntaḥ śikhaṇḍī cāparājitaḥ
uttamaujāśca durdharṣo virāṭaśca mahārathaḥ
- 5
द्रौपदेयाश्च संरब्धाः शैशुपालिश्च वीर्यवान्
केकयाश्च महावीर्याः सृञ्जयाश्च सहस्रशः
draupadeyāśca saṃrabdhāḥ śaiśupāliśca vīryavān
kekayāśca mahāvīryāḥ sṛñjayāśca sahasraśaḥ
- 6
एते चान्ये च सगणाः कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः
समभ्यधावन्सहसा भारद्वाजं युयुत्सवः
ete cānye ca sagaṇāḥ kṛtāstrā yuddhadurmadāḥ
samabhyadhāvansahasā bhāradvājaṃ yuyutsavaḥ
- 7
समवेतांस्तु तान्सर्वान्भारद्वाजो ऽपि वीर्यवान्
असंभ्रान्तः शरौघेण महता समवारयत्
samavetāṃstu tānsarvānbhāradvājo 'pi vīryavān
asaṃbhrāntaḥ śaraugheṇa mahatā samavārayat
- 8
महौघाः सलिलस्येव गिरिम् आसाद्य दुर्भिदम्
द्रोणं ते नाभ्यवर्तन्त वेलाम् इव जलाशयाः
mahaughāḥ salilasyeva girim āsādya durbhidam
droṇaṃ te nābhyavartanta velām iva jalāśayāḥ
- 9
पीड्यमानाः शरै राजन्द्रोणचापविनिःसृतैः
न शेकुः प्रमुखे स्थातुं भारद्वाजस्य पाण्डवाः
pīḍyamānāḥ śarai rājandroṇacāpaviniḥsṛtaiḥ
na śekuḥ pramukhe sthātuṃ bhāradvājasya pāṇḍavāḥ
- 10
तद् अद्भुतम् अपश्याम द्रोणस्य भुजयोर्बलम्
यद् एनं नाभ्यवर्तन्त पाञ्चालाः सृञ्जयैः सह
tad adbhutam apaśyāma droṇasya bhujayorbalam
yad enaṃ nābhyavartanta pāñcālāḥ sṛñjayaiḥ saha
- 11
तम् आयान्तम् अभिक्रुद्धं द्रोणं दृष्ट्वा युधिष्ठिरः
बहुधा चिन्तयामास द्रोणस्य प्रतिवारणम्
tam āyāntam abhikruddhaṃ droṇaṃ dṛṣṭvā yudhiṣṭhiraḥ
bahudhā cintayāmāsa droṇasya prativāraṇam
- 12
अशक्यं तु तम् अन्येन द्रोणं मत्वा युधिष्ठिरः
अविषह्यं गुरुं भारं सौभद्रे समवासृजत्
aśakyaṃ tu tam anyena droṇaṃ matvā yudhiṣṭhiraḥ
aviṣahyaṃ guruṃ bhāraṃ saubhadre samavāsṛjat
- 13
वासुदेवाद् अनवरं फल्गुनाच्चामितौजसम्
अब्रवीत्परवीरघ्नम् अभिमन्युम् इदं वचः
vāsudevād anavaraṃ phalgunāccāmitaujasam
abravītparavīraghnam abhimanyum idaṃ vacaḥ
- 14
एत्य नो नार्जुनो गर्हेद्यथा तात तथा कुरु
चक्रव्यूहस्य न वयं विद्म भेदं कथंचन
etya no nārjuno garhedyathā tāta tathā kuru
cakravyūhasya na vayaṃ vidma bhedaṃ kathaṃcana
- 15
त्वं वार्जुनो वा कृष्णो वा भिन्द्यात्प्रद्युम्न एव वा
चक्रव्यूहं महाबाहो पञ्चमो ऽन्यो न विद्यते
tvaṃ vārjuno vā kṛṣṇo vā bhindyātpradyumna eva vā
cakravyūhaṃ mahābāho pañcamo 'nyo na vidyate
- 16
अभिमन्यो वरं तात याचतां दातुम् अर्हसि
पितॄणां मातुलानां च सैन्यानां चैव सर्वशः
abhimanyo varaṃ tāta yācatāṃ dātum arhasi
pitṝṇāṃ mātulānāṃ ca sainyānāṃ caiva sarvaśaḥ
- 17
धनंजयो हि नस्तात गर्हयेद् एत्य संयुगात्
क्षिप्रम् अस्त्रं समादाय द्रोणानीकं विशातय
dhanaṃjayo hi nastāta garhayed etya saṃyugāt
kṣipram astraṃ samādāya droṇānīkaṃ viśātaya
- 18
अभिमन्युर् उवाच
द्रोणस्य दृढम् अव्यग्रम् अनीकप्रवरं युधि
पितॄणां जयम् आकाङ्क्षन्न् अवगाहे भिनद्मि च
abhimanyur uvāca
droṇasya dṛḍham avyagram anīkapravaraṃ yudhi
pitṝṇāṃ jayam ākāṅkṣann avagāhe bhinadmi ca
- 19
उपदिष्टो हि मे पित्रा योगो ऽनीकस्य भेदने
नोत्सहे तु विनिर्गन्तुम् अहं कस्यांचिद् आपदि
upadiṣṭo hi me pitrā yogo 'nīkasya bhedane
notsahe tu vinirgantum ahaṃ kasyāṃcid āpadi
- 20
युधिष्ठिर उवाच
भिन्द्ध्यनीकं युधां श्रेष्ठ द्वारं संजनयस्व नः
वयं त्वानुगमिष्यामो येन त्वं तात यास्यसि
yudhiṣṭhira uvāca
bhinddhyanīkaṃ yudhāṃ śreṣṭha dvāraṃ saṃjanayasva naḥ
vayaṃ tvānugamiṣyāmo yena tvaṃ tāta yāsyasi
- 21
धनंजयसमं युद्धे त्वां वयं तात संयुगे
प्रणिधायानुयास्यामो रक्षन्तः सर्वतोमुखाः
dhanaṃjayasamaṃ yuddhe tvāṃ vayaṃ tāta saṃyuge
praṇidhāyānuyāsyāmo rakṣantaḥ sarvatomukhāḥ
- 22
भीम उवाच
अहं त्वानुगमिष्यामि धृष्टद्युम्नो ऽथ सात्यकिः
पाञ्चालाः केकया मत्स्यास्तथा सर्वे प्रभद्रकाः
bhīma uvāca
ahaṃ tvānugamiṣyāmi dhṛṣṭadyumno 'tha sātyakiḥ
pāñcālāḥ kekayā matsyāstathā sarve prabhadrakāḥ
- 23
सकृद्भिन्नं त्वया व्यूहं तत्र तत्र पुनः पुनः
वयं प्रध्वंसयिष्यामो निघ्नमाना वरान्वरान्
sakṛdbhinnaṃ tvayā vyūhaṃ tatra tatra punaḥ punaḥ
vayaṃ pradhvaṃsayiṣyāmo nighnamānā varānvarān
- 24
अभिमन्युर् उवाच
अहम् एतत्प्रवेक्ष्यामि द्रोणानीकं दुरासदम्
पतंग इव संक्रुद्धो ज्वलितं जातवेदसम्
abhimanyur uvāca
aham etatpravekṣyāmi droṇānīkaṃ durāsadam
pataṃga iva saṃkruddho jvalitaṃ jātavedasam
- 25
तत्कर्माद्य करिष्यामि हितं यद्वंशयोर्द्वयोः
मातुलस्य च या प्रीतिर्भविष्यति पितुश्च मे
tatkarmādya kariṣyāmi hitaṃ yadvaṃśayordvayoḥ
mātulasya ca yā prītirbhaviṣyati pituśca me
- 26
शिशुनैकेन संग्रामे काल्यमानानि संघशः
अद्य द्रक्ष्यन्ति भूतानि द्विषत्सैन्यानि वै मया
śiśunaikena saṃgrāme kālyamānāni saṃghaśaḥ
adya drakṣyanti bhūtāni dviṣatsainyāni vai mayā
- 27
युधिष्ठिर उवाच
एवं ते भाषमाणस्य बलं सौभद्र वर्धताम्
यस्त्वम् उत्सहसे भेत्तुं द्रोणानीकं सुदुर्भिदम्
yudhiṣṭhira uvāca
evaṃ te bhāṣamāṇasya balaṃ saubhadra vardhatām
yastvam utsahase bhettuṃ droṇānīkaṃ sudurbhidam
- 28
रक्षितं पुरुषव्याघ्रैर्महेष्वासैः प्रहारिभिः
साध्यरुद्रमरुत्कल्पैर्वस्वग्न्यादित्यविक्रमैः
rakṣitaṃ puruṣavyāghrairmaheṣvāsaiḥ prahāribhiḥ
sādhyarudramarutkalpairvasvagnyādityavikramaiḥ
- 29
संजय उवाच
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स यन्तारम् अचोदयत्
सुमित्राश्वान्रणे क्षिप्रं द्रोणानीकाय चोदय
saṃjaya uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā sa yantāram acodayat
sumitrāśvānraṇe kṣipraṃ droṇānīkāya codaya

