24 shlokas
- 1
संजय उवाच
सो ऽभिगर्जन्धनुष्पाणिर्ज्यां विकर्षन्पुनः पुनः
तयोर्महात्मनोस्तूर्णं रथान्तरम् अवापतत्
saṃjaya uvāca
so 'bhigarjandhanuṣpāṇirjyāṃ vikarṣanpunaḥ punaḥ
tayormahātmanostūrṇaṃ rathāntaram avāpatat
- 2
सो ऽविध्यद्दशभिर्बाणैर् अभिमन्युं दुरासदम्
सच्छत्रध्वजयन्तारं साश्वम् आशु स्मयन्न् इव
so 'vidhyaddaśabhirbāṇair abhimanyuṃ durāsadam
sacchatradhvajayantāraṃ sāśvam āśu smayann iva
- 3
पितृपैतामहं कर्म कुर्वाणम् अतिमानुषम्
दृष्ट्वार्दितं शरैः कार्ष्णिं त्वदीया हृषिताभवन्
pitṛpaitāmahaṃ karma kurvāṇam atimānuṣam
dṛṣṭvārditaṃ śaraiḥ kārṣṇiṃ tvadīyā hṛṣitābhavan
- 4
तस्याभिमन्युर् आयम्य स्मयन्न् एकेन पत्रिणा
शिरः प्रच्यावयामास स रथात्प्रापतद्भुवि
tasyābhimanyur āyamya smayann ekena patriṇā
śiraḥ pracyāvayāmāsa sa rathātprāpatadbhuvi
- 5
कर्णिकारम् इवोद्धूतं वातेन मथितं नगात्
भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा राजन्कर्णो व्यथां ययौ
karṇikāram ivoddhūtaṃ vātena mathitaṃ nagāt
bhrātaraṃ nihataṃ dṛṣṭvā rājankarṇo vyathāṃ yayau
- 6
विमुखीकृत्य कर्णं तु सौभद्रः कङ्कपत्रिभिः
अन्यान् अपि महेष्वासांस्तूर्णम् एवाभिदुद्रुवे
vimukhīkṛtya karṇaṃ tu saubhadraḥ kaṅkapatribhiḥ
anyān api maheṣvāsāṃstūrṇam evābhidudruve
- 7
ततस्तद्विततं जालं हस्त्यश्वरथपत्तिमत्
झषः क्रुद्ध इवाभिन्दद् अभिमन्युर्महायशाः
tatastadvitataṃ jālaṃ hastyaśvarathapattimat
jhaṣaḥ kruddha ivābhindad abhimanyurmahāyaśāḥ
- 8
कर्णस्तु बहुभिर्बाणैर् अर्द्यमानो ऽभिमन्युना
अपायाज्जवनैर् अश्वैस्ततो ऽनीकम् अभिद्यत
karṇastu bahubhirbāṇair ardyamāno 'bhimanyunā
apāyājjavanair aśvaistato 'nīkam abhidyata
- 9
शलभैर् इव चाकाशे धाराभिर् इव चावृते
अभिमन्योः शरै राजन्न प्राज्ञायत किंचन
śalabhair iva cākāśe dhārābhir iva cāvṛte
abhimanyoḥ śarai rājanna prājñāyata kiṃcana
- 10
तावकानां तु योधानां वध्यतां निशितैः शरैः
अन्यत्र सैन्धवाद्राजन्न स्म कश्चिद् अतिष्ठत
tāvakānāṃ tu yodhānāṃ vadhyatāṃ niśitaiḥ śaraiḥ
anyatra saindhavādrājanna sma kaścid atiṣṭhata
- 11
सौभद्रस्तु ततः शङ्खं प्रध्माप्य पुरुषर्षभः
शीघ्रम् अभ्यपतत्सेनां भारतीं भरतर्षभ
saubhadrastu tataḥ śaṅkhaṃ pradhmāpya puruṣarṣabhaḥ
śīghram abhyapatatsenāṃ bhāratīṃ bharatarṣabha
- 12
स कक्षे ऽग्निर् इवोत्सृष्टो निर्दहंस्तरसा रिपून्
मध्ये भारतसैन्यानाम् आर्जुनिः पर्यवर्तत
sa kakṣe 'gnir ivotsṛṣṭo nirdahaṃstarasā ripūn
madhye bhāratasainyānām ārjuniḥ paryavartata
- 13
रथनागाश्वमनुजान् अर्दयन्निशितैः शरैः
स प्रविश्याकरोद्भूमिं कबन्धगणसंकुलाम्
rathanāgāśvamanujān ardayanniśitaiḥ śaraiḥ
sa praviśyākarodbhūmiṃ kabandhagaṇasaṃkulām
- 14
सौभद्रचापप्रभवैर्निकृत्ताः परमेषुभिः
स्वान् एवाभिमुखान्घ्नन्तः प्राद्रवञ्जीवितार्थिनः
saubhadracāpaprabhavairnikṛttāḥ parameṣubhiḥ
svān evābhimukhānghnantaḥ prādravañjīvitārthinaḥ
- 15
ते घोरा रौद्रकर्माणो विपाठाः पृथवः शिताः
निघ्नन्तो रथनागाश्वाञ्जग्मुर् आशु वसुंधराम्
te ghorā raudrakarmāṇo vipāṭhāḥ pṛthavaḥ śitāḥ
nighnanto rathanāgāśvāñjagmur āśu vasuṃdharām
- 16
सायुधाः साङ्गुलित्राणाः सखड्गाः साङ्गदा रणे
दृश्यन्ते बाहवश्छिन्ना हेमाभरणभूषिताः
sāyudhāḥ sāṅgulitrāṇāḥ sakhaḍgāḥ sāṅgadā raṇe
dṛśyante bāhavaśchinnā hemābharaṇabhūṣitāḥ
- 17
शराश्चापानि खड्गाश्च शरीराणि शिरांसि च
सकुण्डलानि स्रग्वीणि भूमावासन्सहस्रशः
śarāścāpāni khaḍgāśca śarīrāṇi śirāṃsi ca
sakuṇḍalāni sragvīṇi bhūmāvāsansahasraśaḥ
- 18
अपस्करैर् अधिष्ठानैर् ईषादण्डकबन्धुरैः
अक्षैर्विमथितैश्चक्रैर्भग्नैश्च बहुधा रथैः
शक्तिचापायुधैश्चापि पतितैश्च महाध्वजैः
apaskarair adhiṣṭhānair īṣādaṇḍakabandhuraiḥ
akṣairvimathitaiścakrairbhagnaiśca bahudhā rathaiḥ
śakticāpāyudhaiścāpi patitaiśca mahādhvajaiḥ
- 19
निहतैः क्षत्रियैर् अश्वैर्वारणैश्च विशां पते
अगम्यकल्पा पृथिवी क्षणेनासीत्सुदारुणा
nihataiḥ kṣatriyair aśvairvāraṇaiśca viśāṃ pate
agamyakalpā pṛthivī kṣaṇenāsītsudāruṇā
- 20
वध्यतां राजपुत्राणां क्रन्दताम् इतरेतरम्
प्रादुरासीन्महाशब्दो भीरूणां भयवर्धनः
स शब्दो भरतश्रेष्ठ दिशः सर्वा व्यनादयत्
vadhyatāṃ rājaputrāṇāṃ krandatām itaretaram
prādurāsīnmahāśabdo bhīrūṇāṃ bhayavardhanaḥ
sa śabdo bharataśreṣṭha diśaḥ sarvā vyanādayat
- 21
सौभद्रश्चाद्रवत्सेनां निघ्नन्न् अश्वरथद्विपान्
व्यचरत्स दिशः सर्वाः प्रदिशश्चाहितान्रुजन्
saubhadraścādravatsenāṃ nighnann aśvarathadvipān
vyacaratsa diśaḥ sarvāḥ pradiśaścāhitānrujan
- 22
तं तदा नानुपश्याम सैन्येन रजसावृतम्
आददानं गजाश्वानां नृणां चायूंषि भारत
taṃ tadā nānupaśyāma sainyena rajasāvṛtam
ādadānaṃ gajāśvānāṃ nṛṇāṃ cāyūṃṣi bhārata
- 23
क्षणेन भूयो ऽपश्याम सूर्यं मध्यंदिने यथा
अभिमन्युं महाराज प्रतपन्तं द्विषद्गणान्
kṣaṇena bhūyo 'paśyāma sūryaṃ madhyaṃdine yathā
abhimanyuṃ mahārāja pratapantaṃ dviṣadgaṇān
- 24
स वासवसमः संख्ये वासवस्यात्मजात्मजः
अभिमन्युर्महाराज सैन्यमध्ये व्यरोचत
sa vāsavasamaḥ saṃkhye vāsavasyātmajātmajaḥ
abhimanyurmahārāja sainyamadhye vyarocata

