49 shlokas
- 1
संजय उवाच
स रणे व्यचरत्पार्थः प्रेक्षणीयो धनंजयः
युगपद्दिक्षु सर्वासु चित्राण्यस्त्राणि दर्शयन्
saṃjaya uvāca
sa raṇe vyacaratpārthaḥ prekṣaṇīyo dhanaṃjayaḥ
yugapaddikṣu sarvāsu citrāṇyastrāṇi darśayan
- 2
मध्यंदिनगतं सूर्यं प्रतपन्तम् इवाम्बरे
न शेकुः सर्वभूतानि पाण्डवं प्रतिवीक्षितुम्
madhyaṃdinagataṃ sūryaṃ pratapantam ivāmbare
na śekuḥ sarvabhūtāni pāṇḍavaṃ prativīkṣitum
- 3
प्रसृतांस्तस्य गाण्डीवाच्छरव्रातान्महात्मनः
संग्रामे समपश्याम हंसपङ्क्तीर् इवाम्बरे
prasṛtāṃstasya gāṇḍīvāccharavrātānmahātmanaḥ
saṃgrāme samapaśyāma haṃsapaṅktīr ivāmbare
- 4
विनिवार्य स वीराणाम् अस्त्रैर् अस्त्राणि सर्वशः
दर्शयन्रौद्रम् आत्मानम् उग्रे कर्मणि धिष्ठितः
vinivārya sa vīrāṇām astrair astrāṇi sarvaśaḥ
darśayanraudram ātmānam ugre karmaṇi dhiṣṭhitaḥ
- 5
स तान्रथवरान्राजन्न् अभ्यतिक्रामद् अर्जुनः
मोहयन्न् इव नाराचैर्जयद्रथवधेप्सया
sa tānrathavarānrājann abhyatikrāmad arjunaḥ
mohayann iva nārācairjayadrathavadhepsayā
- 6
विसृजन्दिक्षु सर्वासु शरान् असितसारथिः
स रणे व्यचरत्तूर्णं प्रेक्षणीयो धनंजयः
visṛjandikṣu sarvāsu śarān asitasārathiḥ
sa raṇe vyacarattūrṇaṃ prekṣaṇīyo dhanaṃjayaḥ
- 7
भ्रमन्त इव शूरस्य शरव्राता महात्मनः
अदृश्यन्तान्तरिक्षस्थाः शतशो ऽथ सहस्रशः
bhramanta iva śūrasya śaravrātā mahātmanaḥ
adṛśyantāntarikṣasthāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ
- 8
आददानं महेष्वासं संदधानं च पाण्डवम्
विसृजन्तं च कौन्तेयं नानुपश्यामहे तदा
ādadānaṃ maheṣvāsaṃ saṃdadhānaṃ ca pāṇḍavam
visṛjantaṃ ca kaunteyaṃ nānupaśyāmahe tadā
- 9
तथा सर्वा दिशो राजन्सर्वांश्च रथिनो रणे
आकुलीकृत्य कौन्तेयो जयद्रथम् उपाद्रवत्
विव्याध च चतुःषष्ट्या शराणां नतपर्वणाम्
tathā sarvā diśo rājansarvāṃśca rathino raṇe
ākulīkṛtya kaunteyo jayadratham upādravat
vivyādha ca catuḥṣaṣṭyā śarāṇāṃ nataparvaṇām
- 10
सैन्धवस्तु तथा विद्धः शरैर्गाण्डीवधन्वना
न चक्षमे सुसंक्रुद्धस्तोत्त्रार्दित इव द्विपः
saindhavastu tathā viddhaḥ śarairgāṇḍīvadhanvanā
na cakṣame susaṃkruddhastottrārdita iva dvipaḥ
- 11
स वराहध्वजस्तूर्णं गार्ध्रपत्रान् अजिह्मगान्
आशीविषसमप्रख्यान्कर्मारपरिमार्जितान्
मुमोच निशितान्संख्ये सायकान्सव्यसाचिनि
sa varāhadhvajastūrṇaṃ gārdhrapatrān ajihmagān
āśīviṣasamaprakhyānkarmāraparimārjitān
mumoca niśitānsaṃkhye sāyakānsavyasācini
- 12
त्रिभिस्तु विद्ध्वा गाण्डीवं नाराचैः षड्भिर् अर्जुनम्
अष्टाभिर्वाजिनो ऽविध्यद्ध्वजं चैकेन पत्रिणा
tribhistu viddhvā gāṇḍīvaṃ nārācaiḥ ṣaḍbhir arjunam
aṣṭābhirvājino 'vidhyaddhvajaṃ caikena patriṇā
- 13
स विक्षिप्यार्जुनस्तीक्ष्णान्सैन्धवप्रेषिताञ्शरान्
युगपत्तस्य चिछेद शराभ्यां सैन्धवस्य ह
सारथेश्च शिरः कायाद्ध्वजं च समलंकृतम्
sa vikṣipyārjunastīkṣṇānsaindhavapreṣitāñśarān
yugapattasya cicheda śarābhyāṃ saindhavasya ha
sāratheśca śiraḥ kāyāddhvajaṃ ca samalaṃkṛtam
- 14
स छिन्नयष्टिः सुमहाञ्शीर्यमाणः शराहतः
वराहः सिन्धुराजस्य पपाताग्निशिखोपमः
sa chinnayaṣṭiḥ sumahāñśīryamāṇaḥ śarāhataḥ
varāhaḥ sindhurājasya papātāgniśikhopamaḥ
- 15
एतस्मिन्न् एव काले तु द्रुतं गच्छति भास्करे
अब्रवीत्पाण्डवं तत्र त्वरमाणो जनार्दनः
etasminn eva kāle tu drutaṃ gacchati bhāskare
abravītpāṇḍavaṃ tatra tvaramāṇo janārdanaḥ
- 16
धनंजय शिरश्छिन्द्धि सैन्धवस्य दुरात्मनः
अस्तं महीधरश्रेष्ठं यियासति दिवाकरः
शृणुष्वैव च मे वाक्यं जयद्रथवधं प्रति
dhanaṃjaya śiraśchinddhi saindhavasya durātmanaḥ
astaṃ mahīdharaśreṣṭhaṃ yiyāsati divākaraḥ
śṛṇuṣvaiva ca me vākyaṃ jayadrathavadhaṃ prati
- 17
वृद्धक्षत्रः सैन्धवस्य पिता जगति विश्रुतः
स कालेनेह महता सैन्धवं प्राप्तवान्सुतम्
vṛddhakṣatraḥ saindhavasya pitā jagati viśrutaḥ
sa kāleneha mahatā saindhavaṃ prāptavānsutam
- 18
जयद्रथम् अमित्रघ्नं तं चोवाच ततो नृपम्
अन्तर्हिता तदा वाणी मेघदुन्दुभिनिस्वना
jayadratham amitraghnaṃ taṃ covāca tato nṛpam
antarhitā tadā vāṇī meghadundubhinisvanā
- 19
तवात्मजो ऽयं मर्त्येषु कुलशीलदमादिभिः
गुणैर्भविष्यति विभो सदृशो वंशयोर्द्वयोः
क्षत्रियप्रवरो लोके नित्यं शूराभिसत्कृतः
tavātmajo 'yaṃ martyeṣu kulaśīladamādibhiḥ
guṇairbhaviṣyati vibho sadṛśo vaṃśayordvayoḥ
kṣatriyapravaro loke nityaṃ śūrābhisatkṛtaḥ
- 20
शत्रुभिर्युध्यमानस्य संग्रामे त्वस्य धन्विनः
शिरश्छेत्स्यति संक्रुद्धः शत्रुर्नालक्षितो भुवि
śatrubhiryudhyamānasya saṃgrāme tvasya dhanvinaḥ
śiraśchetsyati saṃkruddhaḥ śatrurnālakṣito bhuvi
- 21
एतच्छ्रुत्वा सिन्धुराजो ध्यात्वा चिरम् अरिंदम
ज्ञातीन्सर्वान् उवाचेदं पुत्रस्नेहाभिपीडितः
etacchrutvā sindhurājo dhyātvā ciram ariṃdama
jñātīnsarvān uvācedaṃ putrasnehābhipīḍitaḥ
- 22
संग्रामे युध्यमानस्य वहतो महतीं धुरम्
धरण्यां मम पुत्रस्य पातयिष्यति यः शिरः
तस्यापि शतधा मूर्धा फलिष्यति न संशयः
saṃgrāme yudhyamānasya vahato mahatīṃ dhuram
dharaṇyāṃ mama putrasya pātayiṣyati yaḥ śiraḥ
tasyāpi śatadhā mūrdhā phaliṣyati na saṃśayaḥ
- 23
एवम् उक्त्वा ततो राज्ये स्थापयित्वा जयद्रथम्
वृद्धक्षत्रो वनं यातस्तपश्चेष्टं समास्थितः
evam uktvā tato rājye sthāpayitvā jayadratham
vṛddhakṣatro vanaṃ yātastapaśceṣṭaṃ samāsthitaḥ
- 24
सो ऽयं तप्यति तेजस्वी तपो घोरं दुरासदम्
समन्तपञ्चकाद् अस्माद्बहिर्वानरकेतन
so 'yaṃ tapyati tejasvī tapo ghoraṃ durāsadam
samantapañcakād asmādbahirvānaraketana
- 25
तस्माज्जयद्रथस्य त्वं शिरश्छित्त्वा महामृधे
दिव्येनास्त्रेण रिपुहन्घोरेणाद्भुतकर्मणा
tasmājjayadrathasya tvaṃ śiraśchittvā mahāmṛdhe
divyenāstreṇa ripuhanghoreṇādbhutakarmaṇā
- 26
सकुण्डलं सिन्धुपतेः प्रभञ्जनसुतानुज
उत्सङ्गे पातयस्वाशु वृद्धक्षत्रस्य भारत
sakuṇḍalaṃ sindhupateḥ prabhañjanasutānuja
utsaṅge pātayasvāśu vṛddhakṣatrasya bhārata
- 27
अथ त्वम् अस्य मूर्धानं पातयिष्यसि भूतले
तवापि शतधा मूर्धा फलिष्यति न संशयः
atha tvam asya mūrdhānaṃ pātayiṣyasi bhūtale
tavāpi śatadhā mūrdhā phaliṣyati na saṃśayaḥ
- 28
यथा चैतन्न जानीयात्स राजा पृथिवीपतिः
तथा कुरु कुरुश्रेष्ठ दिव्यम् अस्त्रम् उपाश्रितः
yathā caitanna jānīyātsa rājā pṛthivīpatiḥ
tathā kuru kuruśreṣṭha divyam astram upāśritaḥ
- 29
न ह्यसाध्यम् अकार्यं वा विद्यते तव किंचन
समस्तेष्वपि लोकेषु त्रिषु वासवनन्दन
na hyasādhyam akāryaṃ vā vidyate tava kiṃcana
samasteṣvapi lokeṣu triṣu vāsavanandana
- 30
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं सृक्किणी परिसंलिहन्
इन्द्राशनिसमस्पर्शं दिव्यमन्त्राभिमन्त्रितम्
etacchrutvā tu vacanaṃ sṛkkiṇī parisaṃlihan
indrāśanisamasparśaṃ divyamantrābhimantritam

