81 shlokas
- 1
संजय उवाच
तथा परुषितं दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मातुलम्
खड्गम् उद्यम्य वेगेन द्रौणिर् अभ्यपतद्द्रुतम्
saṃjaya uvāca
tathā paruṣitaṃ dṛṣṭvā sūtaputreṇa mātulam
khaḍgam udyamya vegena drauṇir abhyapataddrutam
- 2
अश्वत्थामोवाच
कर्ण पश्य सुदुर्बुद्धे तिष्ठेदानीं नराधम
एष ते ऽद्य शिरः कायाद् उद्धरामि सुदुर्मते
aśvatthāmovāca
karṇa paśya sudurbuddhe tiṣṭhedānīṃ narādhama
eṣa te 'dya śiraḥ kāyād uddharāmi sudurmate
- 3
संजय उवाच
तम् उत्पतन्तं वेगेन राजा दुर्योधनः स्वयम्
न्यवारयन्महाराज कृपश्च द्विपदां वरः
saṃjaya uvāca
tam utpatantaṃ vegena rājā duryodhanaḥ svayam
nyavārayanmahārāja kṛpaśca dvipadāṃ varaḥ
- 4
कर्ण उवाच
शूरो ऽयं समरश्लाघी दुर्मतिश्च द्विजाधमः
आसादयतु मद्वीर्यं मुञ्चेमं कुरुसत्तम
karṇa uvāca
śūro 'yaṃ samaraślāghī durmatiśca dvijādhamaḥ
āsādayatu madvīryaṃ muñcemaṃ kurusattama
- 5
अश्वत्थामोवाच
तवैतत्क्षम्यते ऽस्माभिः सूतात्मज सुदुर्मते
दर्पम् उत्सिक्तम् एतत्ते फल्गुनो नाशयिष्यति
aśvatthāmovāca
tavaitatkṣamyate 'smābhiḥ sūtātmaja sudurmate
darpam utsiktam etatte phalguno nāśayiṣyati
- 6
दुर्योधन उवाच
अश्वत्थामन्प्रसीदस्व क्षन्तुम् अर्हसि मानद
कोपः खलु न कर्तव्यः सूतपुत्रे कथंचन
duryodhana uvāca
aśvatthāmanprasīdasva kṣantum arhasi mānada
kopaḥ khalu na kartavyaḥ sūtaputre kathaṃcana
- 7
त्वयि कर्णे कृपे द्रोणे मद्रराजे ऽथ सौबले
महत्कार्यं समायत्तं प्रसीद द्विजसत्तम
tvayi karṇe kṛpe droṇe madrarāje 'tha saubale
mahatkāryaṃ samāyattaṃ prasīda dvijasattama
- 8
एते ह्यभिमुखाः सर्वे राधेयेन युयुत्सवः
आयान्ति पाण्डवा ब्रह्मन्न् आह्वयन्तः समन्ततः
ete hyabhimukhāḥ sarve rādheyena yuyutsavaḥ
āyānti pāṇḍavā brahmann āhvayantaḥ samantataḥ
- 9
संजय उवाच
कर्णो ऽपि रथिनां श्रेष्ठश्चापम् उद्यम्य वीर्यवान्
कौरवाग्र्यैः परिवृतः शक्रो देवगणैर् इव
पर्यतिष्ठत तेजस्वी स्वबाहुबलम् आश्रितः
saṃjaya uvāca
karṇo 'pi rathināṃ śreṣṭhaścāpam udyamya vīryavān
kauravāgryaiḥ parivṛtaḥ śakro devagaṇair iva
paryatiṣṭhata tejasvī svabāhubalam āśritaḥ
- 10
ततः प्रववृते युद्धं कर्णस्य सह पाण्डवैः
संरब्धस्य महाराज सिंहनादविनादितम्
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ karṇasya saha pāṇḍavaiḥ
saṃrabdhasya mahārāja siṃhanādavināditam
- 11
ततस्ते पाण्डवा राजन्पाञ्चालाश्च यशस्विनः
दृष्ट्वा कर्णं महाबाहुम् उच्चैः शब्दम् अथानदन्
tataste pāṇḍavā rājanpāñcālāśca yaśasvinaḥ
dṛṣṭvā karṇaṃ mahābāhum uccaiḥ śabdam athānadan
- 12
अयं कर्णः कुतः कर्णस्तिष्ठ कर्ण महारणे
युध्यस्व सहितो ऽस्माभिर्दुरात्मन्पुरुषाधम
ayaṃ karṇaḥ kutaḥ karṇastiṣṭha karṇa mahāraṇe
yudhyasva sahito 'smābhirdurātmanpuruṣādhama
- 13
अन्ये तु दृष्ट्वा राधेयं क्रोधरक्तेक्षणाब्रुवन्
हन्यताम् अयम् उत्सिक्तः सूतपुत्रो ऽल्पचेतनः
anye tu dṛṣṭvā rādheyaṃ krodharaktekṣaṇābruvan
hanyatām ayam utsiktaḥ sūtaputro 'lpacetanaḥ
- 14
सर्वैः पार्थिवशार्दूलैर्नानेनार्थो ऽस्ति जीवता
अत्यन्तवैरी पार्थानां सततं पापपूरुषः
sarvaiḥ pārthivaśārdūlairnānenārtho 'sti jīvatā
atyantavairī pārthānāṃ satataṃ pāpapūruṣaḥ
- 15
एष मूलं ह्यनर्थानां दुर्योधनमते स्थितः
हतैनम् इति जल्पन्तः क्षत्रियाः समुपाद्रवन्
eṣa mūlaṃ hyanarthānāṃ duryodhanamate sthitaḥ
hatainam iti jalpantaḥ kṣatriyāḥ samupādravan
- 16
महता शरवर्षेण छादयन्तो महारथाः
वधार्थं सूतपुत्रस्य पाण्डवेयेन चोदिताः
mahatā śaravarṣeṇa chādayanto mahārathāḥ
vadhārthaṃ sūtaputrasya pāṇḍaveyena coditāḥ
- 17
तांस्तु सर्वांस्तथा दृष्ट्वा धावमानान्महारथान्
न विव्यथे सूतपुत्रो न च त्रासम् अगच्छत
tāṃstu sarvāṃstathā dṛṣṭvā dhāvamānānmahārathān
na vivyathe sūtaputro na ca trāsam agacchata
- 18
दृष्ट्वा नगरकल्पं तम् उद्धूतं सैन्यसागरम्
पिप्रीषुस्तव पुत्राणां संग्रामेष्वपराजितः
dṛṣṭvā nagarakalpaṃ tam uddhūtaṃ sainyasāgaram
piprīṣustava putrāṇāṃ saṃgrāmeṣvaparājitaḥ
- 19
सायकौघेन बलवान्क्षिप्रकारी महाबलः
वारयामास तत्सैन्यं समन्ताद्भरतर्षभ
sāyakaughena balavānkṣiprakārī mahābalaḥ
vārayāmāsa tatsainyaṃ samantādbharatarṣabha
- 20
ततस्तु शरवर्षेण पार्थिवास्तम् अवारयन्
धनूंषि ते विधुन्वानाः शतशो ऽथ सहस्रशः
अयोधयन्त राधेयं शक्रं दैत्यगणा इव
tatastu śaravarṣeṇa pārthivāstam avārayan
dhanūṃṣi te vidhunvānāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ
ayodhayanta rādheyaṃ śakraṃ daityagaṇā iva
- 21
शरवर्षं तु तत्कर्णः पार्थिवैः समुदीरितम्
शरवर्षेण महता समन्ताद्व्यकिरत्प्रभो
śaravarṣaṃ tu tatkarṇaḥ pārthivaiḥ samudīritam
śaravarṣeṇa mahatā samantādvyakiratprabho
- 22
तद्युद्धम् अभवत्तेषां कृतप्रतिकृतैषिणाम्
यथा देवासुरे युद्धे शक्रस्य सह दानवैः
tadyuddham abhavatteṣāṃ kṛtapratikṛtaiṣiṇām
yathā devāsure yuddhe śakrasya saha dānavaiḥ
- 23
तत्राद्भुतम् अपश्याम सूतपुत्रस्य लाघवम्
यद् एनं समरे यत्ता नाप्नुवन्त परे युधि
tatrādbhutam apaśyāma sūtaputrasya lāghavam
yad enaṃ samare yattā nāpnuvanta pare yudhi
- 24
निवार्य च शरौघांस्तान्पार्थिवानां महारथः
युगेष्वीषासु छत्रेषु ध्वजेषु च हयेषु च
आत्मनामाङ्कितान्बाणान्राधेयः प्राहिणोच्छितान्
nivārya ca śaraughāṃstānpārthivānāṃ mahārathaḥ
yugeṣvīṣāsu chatreṣu dhvajeṣu ca hayeṣu ca
ātmanāmāṅkitānbāṇānrādheyaḥ prāhiṇocchitān
- 25
ततस्ते व्याकुलीभूता राजानः कर्णपीडिताः
बभ्रमुस्तत्र तत्रैव गावः शीतार्दिता इव
tataste vyākulībhūtā rājānaḥ karṇapīḍitāḥ
babhramustatra tatraiva gāvaḥ śītārditā iva
- 26
हयानां वध्यमानानां गजानां रथिनां तथा
तत्र तत्राभ्यवेक्षामः संघान्कर्णेन पातितान्
hayānāṃ vadhyamānānāṃ gajānāṃ rathināṃ tathā
tatra tatrābhyavekṣāmaḥ saṃghānkarṇena pātitān
- 27
शिरोभिः पतितै राजन्बाहुभिश्च समन्ततः
आस्तीर्णा वसुधा सर्वा शूराणाम् अनिवर्तिनाम्
śirobhiḥ patitai rājanbāhubhiśca samantataḥ
āstīrṇā vasudhā sarvā śūrāṇām anivartinām
- 28
हतैश्च हन्यमानैश्च निष्टनद्भिश्च सर्वशः
बभूवायोधनं रौद्रं वैवस्वतपुरोपमम्
hataiśca hanyamānaiśca niṣṭanadbhiśca sarvaśaḥ
babhūvāyodhanaṃ raudraṃ vaivasvatapuropamam
- 29
ततो दुर्योधनो राजा दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम्
अश्वत्थामानम् आसाद्य तदा वाक्यम् उवाच ह
tato duryodhano rājā dṛṣṭvā karṇasya vikramam
aśvatthāmānam āsādya tadā vākyam uvāca ha
- 30
युध्यते ऽसौ रणे कर्णो दंशितः सर्वपार्थिवैः
पश्यैतां द्रवतीं सेनां कर्णसायकपीडिताम्
कार्त्तिकेयेन विध्वस्ताम् आसुरीं पृतनाम् इव
yudhyate 'sau raṇe karṇo daṃśitaḥ sarvapārthivaiḥ
paśyaitāṃ dravatīṃ senāṃ karṇasāyakapīḍitām
kārttikeyena vidhvastām āsurīṃ pṛtanām iva

