45 shlokas
- 1
संजय उवाच
भीमसेनस्य राधेयः श्रुत्वा ज्यातलनिस्वनम्
नामृष्यत यथा मत्तो गजः प्रतिगजस्वनम्
saṃjaya uvāca
bhīmasenasya rādheyaḥ śrutvā jyātalanisvanam
nāmṛṣyata yathā matto gajaḥ pratigajasvanam
- 2
अपक्रम्य स भीमस्य मुहूर्तं शरगोचरात्
तव चाधिरथिर्दृष्ट्वा स्यन्दनेभ्यश्च्युतान्सुतान्
apakramya sa bhīmasya muhūrtaṃ śaragocarāt
tava cādhirathirdṛṣṭvā syandanebhyaścyutānsutān
- 3
भीमसेनेन निहतान्विमना दुःखितो ऽभवत्
निःश्वसन्दीर्घम् उष्णं च पुनः पाण्डवम् अभ्ययात्
bhīmasenena nihatānvimanā duḥkhito 'bhavat
niḥśvasandīrgham uṣṇaṃ ca punaḥ pāṇḍavam abhyayāt
- 4
स ताम्रनयनः क्रोधाच्छ्वसन्न् इव महोरगः
बभौ कर्णः शरान् अस्यन्रश्मिवान् इव भास्करः
sa tāmranayanaḥ krodhācchvasann iva mahoragaḥ
babhau karṇaḥ śarān asyanraśmivān iva bhāskaraḥ
- 5
रश्मिजालैर् इवार्कस्य विततैर्भरतर्षभ
कर्णचापच्युतैर्बाणैः प्राच्छाद्यत वृकोदरः
raśmijālair ivārkasya vitatairbharatarṣabha
karṇacāpacyutairbāṇaiḥ prācchādyata vṛkodaraḥ
- 6
कर्णचापच्युताश्चित्राः शरा बर्हिणवाससः
विविशुः सर्वतः पार्थं वासायेवाण्डजा द्रुमम्
karṇacāpacyutāścitrāḥ śarā barhiṇavāsasaḥ
viviśuḥ sarvataḥ pārthaṃ vāsāyevāṇḍajā drumam
- 7
कर्णचापच्युता बाणाः संपतन्तस्ततस्ततः
रुक्मपुङ्खा व्यराजन्त हंसाः श्रेणीकृता इव
karṇacāpacyutā bāṇāḥ saṃpatantastatastataḥ
rukmapuṅkhā vyarājanta haṃsāḥ śreṇīkṛtā iva
- 8
चापध्वजोपस्करेभ्यश्छत्राद् ईषामुखाद्युगात्
प्रभवन्तो व्यदृश्यन्त राजन्न् आधिरथेः शराः
cāpadhvajopaskarebhyaśchatrād īṣāmukhādyugāt
prabhavanto vyadṛśyanta rājann ādhiratheḥ śarāḥ
- 9
खं पूरयन्महावेगान्खगमान्खगवाससः
सुवर्णविकृतांश्चित्रान्मुमोचाधिरथिः शरान्
khaṃ pūrayanmahāvegānkhagamānkhagavāsasaḥ
suvarṇavikṛtāṃścitrānmumocādhirathiḥ śarān
- 10
तम् अन्तकम् इवायस्तम् आपतन्तं वृकोदरः
त्यक्त्वा प्राणान् अभिक्रुध्य विव्याध नवभिः शरैः
tam antakam ivāyastam āpatantaṃ vṛkodaraḥ
tyaktvā prāṇān abhikrudhya vivyādha navabhiḥ śaraiḥ
- 11
तस्य वेगम् असंसह्यं दृष्ट्वा कर्णस्य पाण्डवः
महतश्च शरौघांस्तान्नैवाव्यथत वीर्यवान्
tasya vegam asaṃsahyaṃ dṛṣṭvā karṇasya pāṇḍavaḥ
mahataśca śaraughāṃstānnaivāvyathata vīryavān
- 12
ततो विधम्याधिरथेः शरजालानि पाण्डवः
विव्याध कर्णं विंशत्या पुनर् अन्यैः शितैः शरैः
tato vidhamyādhiratheḥ śarajālāni pāṇḍavaḥ
vivyādha karṇaṃ viṃśatyā punar anyaiḥ śitaiḥ śaraiḥ
- 13
यथैव हि शरैः पार्थः सूतपुत्रेण छादितः
तथैव कर्णं समरे छादयामास पाण्डवः
yathaiva hi śaraiḥ pārthaḥ sūtaputreṇa chāditaḥ
tathaiva karṇaṃ samare chādayāmāsa pāṇḍavaḥ
- 14
दृष्ट्वा तु भीमसेनस्य विक्रमं युधि भारत
अभ्यनन्दंस्त्वदीयाश्च सम्प्रहृष्टाश्च चारणाः
dṛṣṭvā tu bhīmasenasya vikramaṃ yudhi bhārata
abhyanandaṃstvadīyāśca samprahṛṣṭāśca cāraṇāḥ
- 15
भूरिश्रवाः कृपो द्रौणिर्मद्रराजो जयद्रथः
उत्तमौजा युधामन्युः सात्यकिः केशवार्जुनौ
bhūriśravāḥ kṛpo drauṇirmadrarājo jayadrathaḥ
uttamaujā yudhāmanyuḥ sātyakiḥ keśavārjunau
- 16
कुरुपाण्डवानां प्रवरा दश राजन्महारथाः
साधु साध्विति वेगेन सिंहनादम् अथानदन्
kurupāṇḍavānāṃ pravarā daśa rājanmahārathāḥ
sādhu sādhviti vegena siṃhanādam athānadan
- 17
तस्मिंस्तु तुमुले शब्दे प्रवृत्ते लोमहर्षणे
अभ्यभाषत पुत्रांस्ते राजन्दुर्योधनस्त्वरन्
tasmiṃstu tumule śabde pravṛtte lomaharṣaṇe
abhyabhāṣata putrāṃste rājanduryodhanastvaran
- 18
राज्ञश्च राजपुत्रांश्च सोदर्यांश्च विशेषतः
कर्णं गच्छत भद्रं वः परीप्सन्तो वृकोदरात्
rājñaśca rājaputrāṃśca sodaryāṃśca viśeṣataḥ
karṇaṃ gacchata bhadraṃ vaḥ parīpsanto vṛkodarāt
- 19
पुरा निघ्नन्ति राधेयं भीमचापच्युताः शराः
ते यतध्वं महेष्वासाः सूतपुत्रस्य रक्षणे
purā nighnanti rādheyaṃ bhīmacāpacyutāḥ śarāḥ
te yatadhvaṃ maheṣvāsāḥ sūtaputrasya rakṣaṇe
- 20
दुर्योधनसमादिष्टाः सोदर्याः सप्त मारिष
भीमसेनम् अभिद्रुत्य संरब्धाः पर्यवारयन्
duryodhanasamādiṣṭāḥ sodaryāḥ sapta māriṣa
bhīmasenam abhidrutya saṃrabdhāḥ paryavārayan
- 21
ते समासाद्य कौन्तेयम् आवृण्वञ्शरवृष्टिभिः
पर्वतं वारिधाराभिः प्रावृषीव बलाहकाः
te samāsādya kaunteyam āvṛṇvañśaravṛṣṭibhiḥ
parvataṃ vāridhārābhiḥ prāvṛṣīva balāhakāḥ
- 22
ते ऽपीडयन्भीमसेनं क्रुद्धाः सप्त महारथाः
प्रजासंहरणे राजन्सोमं सप्त ग्रहा इव
te 'pīḍayanbhīmasenaṃ kruddhāḥ sapta mahārathāḥ
prajāsaṃharaṇe rājansomaṃ sapta grahā iva
- 23
ततो वामेन कौन्तेयः पीडयित्वा शरासनम्
मुष्टिना पाण्डवो राजन्दृढेन सुपरिष्कृतम्
tato vāmena kaunteyaḥ pīḍayitvā śarāsanam
muṣṭinā pāṇḍavo rājandṛḍhena supariṣkṛtam
- 24
मनुष्यसमतां ज्ञात्वा सप्त संधाय सायकान्
तेभ्यो व्यसृजद् आयस्तः सूर्यरश्मिनिभान्प्रभुः
manuṣyasamatāṃ jñātvā sapta saṃdhāya sāyakān
tebhyo vyasṛjad āyastaḥ sūryaraśminibhānprabhuḥ
- 25
निरस्यन्न् इव देहेभ्यस्तनयानाम् असूंस्तव
भीमसेनो महाराज पूर्ववैरम् अनुस्मरन्
nirasyann iva dehebhyastanayānām asūṃstava
bhīmaseno mahārāja pūrvavairam anusmaran
- 26
ते क्षिप्ता भीमसेनेन शरा भारत भारतान्
विदार्य खं समुत्पेतुः स्वर्णपुङ्खाः शिलाशिताः
te kṣiptā bhīmasenena śarā bhārata bhāratān
vidārya khaṃ samutpetuḥ svarṇapuṅkhāḥ śilāśitāḥ
- 27
तेषां विदार्य चेतांसि शरा हेमविभूषिताः
व्यराजन्त महाराज सुपर्णा इव खेचराः
teṣāṃ vidārya cetāṃsi śarā hemavibhūṣitāḥ
vyarājanta mahārāja suparṇā iva khecarāḥ
- 28
शोणितादिग्धवाजाग्राः सप्त हेमपरिष्कृताः
पुत्राणां तव राजेन्द्र पीत्वा शोणितम् उद्गताः
śoṇitādigdhavājāgrāḥ sapta hemapariṣkṛtāḥ
putrāṇāṃ tava rājendra pītvā śoṇitam udgatāḥ
- 29
ते शरैर्भिन्नमर्माणो रथेभ्यः प्रापतन्क्षितौ
गिरिसानुरुहा भग्ना द्विपेनेव महाद्रुमाः
te śarairbhinnamarmāṇo rathebhyaḥ prāpatankṣitau
girisānuruhā bhagnā dvipeneva mahādrumāḥ
- 30
शत्रुंजयः शत्रुसहश्चित्रश्चित्रायुधो दृढः
चित्रसेनो विकर्णश्च सप्तैते विनिपातिताः
śatruṃjayaḥ śatrusahaścitraścitrāyudho dṛḍhaḥ
citraseno vikarṇaśca saptaite vinipātitāḥ

