33 shlokas
- 1
संजय उवाच
तावकास्तु समीक्ष्यैव वृष्ण्यन्धककुरूत्तमौ
प्राग् अत्वरञ्जिघांसन्तस्तथैव विजयः परान्
saṃjaya uvāca
tāvakāstu samīkṣyaiva vṛṣṇyandhakakurūttamau
prāg atvarañjighāṃsantastathaiva vijayaḥ parān
- 2
सुवर्णचित्रैर्वैयाघ्रैः स्वनवद्भिर्महारथैः
दीपयन्तो दिशः सर्वा ज्वलद्भिर् इव पावकैः
suvarṇacitrairvaiyāghraiḥ svanavadbhirmahārathaiḥ
dīpayanto diśaḥ sarvā jvaladbhir iva pāvakaiḥ
- 3
रुक्मपृष्ठैश्च दुष्प्रेक्ष्यैः कार्मुकैः पृथिवीपते
कूजद्भिर् अतुलान्नादान्रोषितैर् उरगैर् इव
rukmapṛṣṭhaiśca duṣprekṣyaiḥ kārmukaiḥ pṛthivīpate
kūjadbhir atulānnādānroṣitair uragair iva
- 4
भूरिश्रवाः शलः कर्णो वृषसेनो जयद्रथः
कृपश्च मद्रराजश्च द्रौणिश्च रथिनां वरः
bhūriśravāḥ śalaḥ karṇo vṛṣaseno jayadrathaḥ
kṛpaśca madrarājaśca drauṇiśca rathināṃ varaḥ
- 5
ते पिबन्त इवाकाशम् अश्वैर् अष्टौ महारथाः
व्यराजयन्दश दिशो वैयाघ्रैर्हेमचन्द्रकैः
te pibanta ivākāśam aśvair aṣṭau mahārathāḥ
vyarājayandaśa diśo vaiyāghrairhemacandrakaiḥ
- 6
ते दंशिताः सुसंरब्धा रथैर्मेघौघनिस्वनैः
समावृण्वन्दिशः सर्वाः पार्थं च विशिखैः शितैः
te daṃśitāḥ susaṃrabdhā rathairmeghaughanisvanaiḥ
samāvṛṇvandiśaḥ sarvāḥ pārthaṃ ca viśikhaiḥ śitaiḥ
- 7
कौलूतका हयाश्चित्रा वहन्तस्तान्महारथान्
व्यशोभन्त तदा शीघ्रा दीपयन्तो दिशो दश
kaulūtakā hayāścitrā vahantastānmahārathān
vyaśobhanta tadā śīghrā dīpayanto diśo daśa
- 8
आजानेयैर्महावेगैर्नानादेशसमुत्थितैः
पार्वतीयैर्नदीजैश्च सैन्धवैश्च हयोत्तमैः
ājāneyairmahāvegairnānādeśasamutthitaiḥ
pārvatīyairnadījaiśca saindhavaiśca hayottamaiḥ
- 9
कुरुयोधवरा राजंस्तव पुत्रं परीप्सवः
धनंजयरथं शीघ्रं सर्वतः समुपाद्रवन्
kuruyodhavarā rājaṃstava putraṃ parīpsavaḥ
dhanaṃjayarathaṃ śīghraṃ sarvataḥ samupādravan
- 10
ते प्रगृह्य महाशङ्खान्दध्मुः पुरुषसत्तमाः
पूरयन्तो दिवं राजन्पृथिवीं च ससागराम्
te pragṛhya mahāśaṅkhāndadhmuḥ puruṣasattamāḥ
pūrayanto divaṃ rājanpṛthivīṃ ca sasāgarām
- 11
तथैव दध्मतुः शङ्खौ वासुदेवधनंजयौ
प्रवरौ सर्वभूतानां सर्वशङ्खवरौ भुवि
देवदत्तं च कौन्तेयः पाञ्चजन्यं च केशवः
tathaiva dadhmatuḥ śaṅkhau vāsudevadhanaṃjayau
pravarau sarvabhūtānāṃ sarvaśaṅkhavarau bhuvi
devadattaṃ ca kaunteyaḥ pāñcajanyaṃ ca keśavaḥ
- 12
शब्दस्तु देवदत्तस्य धनंजयसमीरितः
पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिशश्चैव समावृणोत्
śabdastu devadattasya dhanaṃjayasamīritaḥ
pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca diśaścaiva samāvṛṇot
- 13
तथैव पाञ्चजन्यो ऽपि वासुदेवसमीरितः
सर्वशब्दान् अतिक्रम्य पूरयामास रोदसी
tathaiva pāñcajanyo 'pi vāsudevasamīritaḥ
sarvaśabdān atikramya pūrayāmāsa rodasī
- 14
तस्मिंस्तथा वर्तमाने दारुणे नादसंकुले
भीरूणां त्रासजनने शूराणां हर्षवर्धने
tasmiṃstathā vartamāne dāruṇe nādasaṃkule
bhīrūṇāṃ trāsajanane śūrāṇāṃ harṣavardhane
- 15
प्रवादितासु भेरीषु झर्झरेष्वानकेषु च
मृदङ्गेषु च राजेन्द्र वाद्यमानेष्वनेकशः
pravāditāsu bherīṣu jharjhareṣvānakeṣu ca
mṛdaṅgeṣu ca rājendra vādyamāneṣvanekaśaḥ
- 16
महारथसमाख्याता दुर्योधनहितैषिणः
अमृष्यमाणास्तं शब्दं क्रुद्धाः परमधन्विनः
नानादेश्या महीपालाः स्वसैन्यपरिरक्षिणः
mahārathasamākhyātā duryodhanahitaiṣiṇaḥ
amṛṣyamāṇāstaṃ śabdaṃ kruddhāḥ paramadhanvinaḥ
nānādeśyā mahīpālāḥ svasainyaparirakṣiṇaḥ
- 17
अमर्षिता महाशङ्खान्दध्मुर्वीरा महारथाः
कृते प्रतिकरिष्यन्तः केशवस्यार्जुनस्य च
amarṣitā mahāśaṅkhāndadhmurvīrā mahārathāḥ
kṛte pratikariṣyantaḥ keśavasyārjunasya ca
- 18
बभूव तव तत्सैन्यं शङ्खशब्दसमीरितम्
उद्विग्नरथनागाश्वम् अस्वस्थम् इव चाभिभो
babhūva tava tatsainyaṃ śaṅkhaśabdasamīritam
udvignarathanāgāśvam asvastham iva cābhibho
- 19
तत्प्रयुक्तम् इवाकाशं शूरैः शङ्खनिनादितम्
बभूव भृशम् उद्विग्नं निर्घातैर् इव नादितम्
tatprayuktam ivākāśaṃ śūraiḥ śaṅkhanināditam
babhūva bhṛśam udvignaṃ nirghātair iva nāditam
- 20
स शब्दः सुमहान्राजन्दिशः सर्वा व्यनादयत्
त्रासयामास तत्सैन्यं युगान्त इव संभृतः
sa śabdaḥ sumahānrājandiśaḥ sarvā vyanādayat
trāsayāmāsa tatsainyaṃ yugānta iva saṃbhṛtaḥ
- 21
ततो दुर्योधनो ऽष्टौ च राजानस्ते महारथाः
जयद्रथस्य रक्षार्थं पाण्डवं पर्यवारयन्
tato duryodhano 'ṣṭau ca rājānaste mahārathāḥ
jayadrathasya rakṣārthaṃ pāṇḍavaṃ paryavārayan
- 22
ततो द्रौणिस्त्रिसप्तत्या वासुदेवम् अताडयत्
अर्जुनं च त्रिभिर्भल्लैर्ध्वजम् अश्वांश्च पञ्चभिः
tato drauṇistrisaptatyā vāsudevam atāḍayat
arjunaṃ ca tribhirbhallairdhvajam aśvāṃśca pañcabhiḥ
- 23
तम् अर्जुनः पृषत्कानां शतैः षड्भिर् अताडयत्
अत्यर्थम् इव संक्रुद्धः प्रतिविद्धे जनार्दने
tam arjunaḥ pṛṣatkānāṃ śataiḥ ṣaḍbhir atāḍayat
atyartham iva saṃkruddhaḥ pratividdhe janārdane
- 24
कर्णं द्वादशभिर्विद्ध्वा वृषसेनं त्रिभिस्तथा
शल्यस्य सशरं चापं मुष्टौ चिछेद वीर्यवान्
karṇaṃ dvādaśabhirviddhvā vṛṣasenaṃ tribhistathā
śalyasya saśaraṃ cāpaṃ muṣṭau cicheda vīryavān
- 25
गृहीत्वा धनुर् अन्यत्तु शल्यो विव्याध पाण्डवम्
भूरिश्रवास्त्रिभिर्बाणैर्हेमपुङ्खैः शिलाशितैः
gṛhītvā dhanur anyattu śalyo vivyādha pāṇḍavam
bhūriśravāstribhirbāṇairhemapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ
- 26
कर्णो द्वात्रिंशता चैव वृषसेनश्च पञ्चभिः
जयद्रथस्त्रिसप्तत्या कृपश्च दशभिः शरैः
मद्रराजश्च दशभिर्विव्यधुः फल्गुनं रणे
karṇo dvātriṃśatā caiva vṛṣasenaśca pañcabhiḥ
jayadrathastrisaptatyā kṛpaśca daśabhiḥ śaraiḥ
madrarājaśca daśabhirvivyadhuḥ phalgunaṃ raṇe
- 27
ततः शराणां षष्ट्या तु द्रौणिः पार्थम् अवाकिरत्
वासुदेवं च सप्तत्या पुनः पार्थं च पञ्चभिः
tataḥ śarāṇāṃ ṣaṣṭyā tu drauṇiḥ pārtham avākirat
vāsudevaṃ ca saptatyā punaḥ pārthaṃ ca pañcabhiḥ
- 28
प्रहसंस्तु नरव्याघ्रः श्वेताश्वः कृष्णसारथिः
प्रत्यविध्यत्स तान्सर्वान्दर्शयन्पाणिलाघवम्
prahasaṃstu naravyāghraḥ śvetāśvaḥ kṛṣṇasārathiḥ
pratyavidhyatsa tānsarvāndarśayanpāṇilāghavam
- 29
कर्णं द्वादशभिर्विद्ध्वा वृषसेनं त्रिभिः शरैः
शल्यस्य समरे चापं मुष्टिदेशे न्यकृन्तत
karṇaṃ dvādaśabhirviddhvā vṛṣasenaṃ tribhiḥ śaraiḥ
śalyasya samare cāpaṃ muṣṭideśe nyakṛntata
- 30
सौमदत्तिं त्रिभिर्विद्ध्वा शल्यं च दशभिः शरैः
शितैर् अग्निशिखाकारैर्द्रौणिं विव्याध चाष्टभिः
saumadattiṃ tribhirviddhvā śalyaṃ ca daśabhiḥ śaraiḥ
śitair agniśikhākārairdrauṇiṃ vivyādha cāṣṭabhiḥ

