47 shlokas
- 1
संजय उवाच
ततः स सात्यकिर्धीमान्महात्मा वृष्णिपुंगवः
सुदर्शनं निहत्याजौ यन्तारम् इदम् अब्रवीत्
saṃjaya uvāca
tataḥ sa sātyakirdhīmānmahātmā vṛṣṇipuṃgavaḥ
sudarśanaṃ nihatyājau yantāram idam abravīt
- 2
रथाश्वनागकलिलं शरशक्त्यूर्मिमालिनम्
खड्गमत्स्यं गदाग्राहं शूरायुधमहास्वनम्
rathāśvanāgakalilaṃ śaraśaktyūrmimālinam
khaḍgamatsyaṃ gadāgrāhaṃ śūrāyudhamahāsvanam
- 3
प्राणापहारिणं रौद्रं वादित्रोत्क्रुष्टनादितम्
योधानाम् असुखस्पर्शं दुर्धर्षम् अजयैषिणाम्
prāṇāpahāriṇaṃ raudraṃ vāditrotkruṣṭanāditam
yodhānām asukhasparśaṃ durdharṣam ajayaiṣiṇām
- 4
तीर्णाः स्म दुस्तरं तात द्रोणानीकमहार्णवम्
जलसंधबलेनाजौ पुरुषादैर् इवावृतम्
tīrṇāḥ sma dustaraṃ tāta droṇānīkamahārṇavam
jalasaṃdhabalenājau puruṣādair ivāvṛtam
- 5
अतो ऽन्यं पृतनाशेषं मन्ये कुनदिकाम् इव
तर्तव्याम् अल्पसलिलां चोदयाश्वान् असंभ्रमम्
ato 'nyaṃ pṛtanāśeṣaṃ manye kunadikām iva
tartavyām alpasalilāṃ codayāśvān asaṃbhramam
- 6
हस्तप्राप्तम् अहं मन्ये सांप्रतं सव्यसाचिनम्
निर्जित्य दुर्धरं द्रोणं सपदानुगम् आहवे
hastaprāptam ahaṃ manye sāṃprataṃ savyasācinam
nirjitya durdharaṃ droṇaṃ sapadānugam āhave
- 7
हार्दिक्यं योधवर्यं च प्राप्तं मन्ये धनंजयम्
न हि मे जायते त्रासो दृष्ट्वा सैन्यान्यनेकशः
वह्नेर् इव प्रदीप्तस्य ग्रीष्मे शुष्कं तृणोलपम्
hārdikyaṃ yodhavaryaṃ ca prāptaṃ manye dhanaṃjayam
na hi me jāyate trāso dṛṣṭvā sainyānyanekaśaḥ
vahner iva pradīptasya grīṣme śuṣkaṃ tṛṇolapam
- 8
पश्य पाण्डवमुख्येन यातां भूमिं किरीटिना
पत्त्यश्वरथनागौघैः पतितैर्विषमीकृताम्
paśya pāṇḍavamukhyena yātāṃ bhūmiṃ kirīṭinā
pattyaśvarathanāgaughaiḥ patitairviṣamīkṛtām
- 9
अभ्याशस्थम् अहं मन्ये श्वेताश्वं कृष्णसारथिम्
स एष श्रूयते शब्दो गाण्डीवस्यामितौजसः
abhyāśastham ahaṃ manye śvetāśvaṃ kṛṣṇasārathim
sa eṣa śrūyate śabdo gāṇḍīvasyāmitaujasaḥ
- 10
यादृशानि निमित्तानि मम प्रादुर्भवन्ति वै
अनस्तंगत आदित्ये हन्ता सैन्धवम् अर्जुनः
yādṛśāni nimittāni mama prādurbhavanti vai
anastaṃgata āditye hantā saindhavam arjunaḥ
- 11
शनैर्विश्रम्भयन्न् अश्वान्याहि यत्तो ऽरिवाहिनीम्
यत्रैते सतनुत्राणाः सुयोधनपुरोगमाः
śanairviśrambhayann aśvānyāhi yatto 'rivāhinīm
yatraite satanutrāṇāḥ suyodhanapurogamāḥ
- 12
दंशिताः क्रूरकर्माणः काम्बोजा युद्धदुर्मदाः
शरबाणासनधरा यवनाश्च प्रहारिणः
daṃśitāḥ krūrakarmāṇaḥ kāmbojā yuddhadurmadāḥ
śarabāṇāsanadharā yavanāśca prahāriṇaḥ
- 13
शकाः किराता दरदा बर्बरास्ताम्रलिप्तकाः
अन्ये च बहवो म्लेच्छा विविधायुधपाणयः
माम् एवाभिमुखाः सर्वे तिष्ठन्ति समरार्थिनः
śakāḥ kirātā daradā barbarāstāmraliptakāḥ
anye ca bahavo mlecchā vividhāyudhapāṇayaḥ
mām evābhimukhāḥ sarve tiṣṭhanti samarārthinaḥ
- 14
एतान्सरथनागाश्वान्निहत्याजौ सपत्तिनः
इदं दुर्गं महाघोरं तीर्णम् एवोपधारय
etānsarathanāgāśvānnihatyājau sapattinaḥ
idaṃ durgaṃ mahāghoraṃ tīrṇam evopadhāraya
- 15
सूत उवाच
न संभ्रमो मे वार्ष्णेय विद्यते सत्यविक्रम
यद्यपि स्यात्सुसंक्रुद्धो जामदग्न्यो ऽग्रतः स्थितः
sūta uvāca
na saṃbhramo me vārṣṇeya vidyate satyavikrama
yadyapi syātsusaṃkruddho jāmadagnyo 'grataḥ sthitaḥ
- 16
द्रोणो वा रथिनां श्रेष्ठः कृपो मद्रेश्वरो ऽपि वा
तथापि संभ्रमो न स्यात्त्वाम् आश्रित्य महाभुज
droṇo vā rathināṃ śreṣṭhaḥ kṛpo madreśvaro 'pi vā
tathāpi saṃbhramo na syāttvām āśritya mahābhuja
- 17
त्वया सुबहवो युद्धे निर्जिताः शत्रुसूदन
न च मे संभ्रमः कश्चिद्भूतपूर्वः कदाचन
किमु चैतत्समासाद्य वीर संयुगगोष्पदम्
tvayā subahavo yuddhe nirjitāḥ śatrusūdana
na ca me saṃbhramaḥ kaścidbhūtapūrvaḥ kadācana
kimu caitatsamāsādya vīra saṃyugagoṣpadam
- 18
आयुष्मन्कतरेण त्वा प्रापयामि धनंजयम्
केषां क्रुद्धो ऽसि वार्ष्णेय केषां मृत्युर् उपस्थितः
केषां संयमनीम् अद्य गन्तुम् उत्सहते मनः
āyuṣmankatareṇa tvā prāpayāmi dhanaṃjayam
keṣāṃ kruddho 'si vārṣṇeya keṣāṃ mṛtyur upasthitaḥ
keṣāṃ saṃyamanīm adya gantum utsahate manaḥ
- 19
के त्वां युधि पराक्रान्तं कालान्तकयमोपमम्
दृष्ट्वा विक्रमसम्पन्नं विद्रविष्यन्ति संयुगे
केषां वैवस्वतो राजा स्मरते ऽद्य महाभुज
ke tvāṃ yudhi parākrāntaṃ kālāntakayamopamam
dṛṣṭvā vikramasampannaṃ vidraviṣyanti saṃyuge
keṣāṃ vaivasvato rājā smarate 'dya mahābhuja
- 20
सात्यकिर् उवाच
मुण्डान् एतान्हनिष्यामि दानवान् इव वासवः
प्रतिज्ञां पारयिष्यामि काम्बोजान् एव मा वह
अद्यैषां कदनं कृत्वा क्षिप्रं यास्यामि पाण्डवम्
sātyakir uvāca
muṇḍān etānhaniṣyāmi dānavān iva vāsavaḥ
pratijñāṃ pārayiṣyāmi kāmbojān eva mā vaha
adyaiṣāṃ kadanaṃ kṛtvā kṣipraṃ yāsyāmi pāṇḍavam
- 21
अद्य द्रक्ष्यन्ति मे वीर्यं कौरवाः ससुयोधनाः
मुण्डानीके हते सूत सर्वसैन्येषु चासकृत्
adya drakṣyanti me vīryaṃ kauravāḥ sasuyodhanāḥ
muṇḍānīke hate sūta sarvasainyeṣu cāsakṛt
- 22
अद्य कौरवसैन्यस्य दीर्यमाणस्य संयुगे
श्रुत्वा विरावं बहुधा संतप्स्यति सुयोधनः
adya kauravasainyasya dīryamāṇasya saṃyuge
śrutvā virāvaṃ bahudhā saṃtapsyati suyodhanaḥ
- 23
अद्य पाण्डवमुख्यस्य श्वेताश्वस्य महात्मनः
आचार्यककृतं मार्गं दर्शयिष्यामि संयुगे
adya pāṇḍavamukhyasya śvetāśvasya mahātmanaḥ
ācāryakakṛtaṃ mārgaṃ darśayiṣyāmi saṃyuge
- 24
अद्य मद्बाणनिहतान्योधमुख्यान्सहस्रशः
दृष्ट्वा दुर्योधनो राजा पश्चात्तापं गमिष्यति
adya madbāṇanihatānyodhamukhyānsahasraśaḥ
dṛṣṭvā duryodhano rājā paścāttāpaṃ gamiṣyati
- 25
अद्य मे क्षिप्रहस्तस्य क्षिपतः सायकोत्तमान्
अलातचक्रप्रतिमं धनुर्द्रक्ष्यन्ति कौरवाः
adya me kṣiprahastasya kṣipataḥ sāyakottamān
alātacakrapratimaṃ dhanurdrakṣyanti kauravāḥ
- 26
मत्सायकचिताङ्गानां रुधिरं स्रवतां बहु
सैनिकानां वधं दृष्ट्वा संतप्स्यति सुयोधनः
matsāyakacitāṅgānāṃ rudhiraṃ sravatāṃ bahu
sainikānāṃ vadhaṃ dṛṣṭvā saṃtapsyati suyodhanaḥ
- 27
अद्य मे क्रुद्धरूपस्य निघ्नतश्च वरान्वरान्
द्विर् अर्जुनम् इमं लोकं मंस्यते स सुयोधनः
adya me kruddharūpasya nighnataśca varānvarān
dvir arjunam imaṃ lokaṃ maṃsyate sa suyodhanaḥ
- 28
अद्य राजसहस्राणि निहतानि मया रणे
दृष्ट्वा दुर्योधनो राजा संतप्स्यति महामृधे
adya rājasahasrāṇi nihatāni mayā raṇe
dṛṣṭvā duryodhano rājā saṃtapsyati mahāmṛdhe
- 29
अद्य स्नेहं च भक्तिं च पाण्डवेषु महात्मसु
हत्वा राजसहस्राणि दर्शयिष्यामि राजसु
adya snehaṃ ca bhaktiṃ ca pāṇḍaveṣu mahātmasu
hatvā rājasahasrāṇi darśayiṣyāmi rājasu
- 30
संजय उवाच
एवम् उक्तस्तदा सूतः शिक्षितान्साधुवाहिनः
शशाङ्कसंनिकाशान्वै वाजिनो ऽचूचुदद्भृशम्
saṃjaya uvāca
evam uktastadā sūtaḥ śikṣitānsādhuvāhinaḥ
śaśāṅkasaṃnikāśānvai vājino 'cūcudadbhṛśam

