30 shlokas
- 1
संजय उवाच
आददानस्तु शूराणाम् आयूंष्यभवद् आर्जुनिः
अन्तकः सर्वभूतानां प्राणान्काल इवागते
saṃjaya uvāca
ādadānastu śūrāṇām āyūṃṣyabhavad ārjuniḥ
antakaḥ sarvabhūtānāṃ prāṇānkāla ivāgate
- 2
स शक्र इव विक्रान्तः शक्रसूनोः सुतो बली
अभिमन्युस्तदानीकं लोडयन्बह्वशोभत
sa śakra iva vikrāntaḥ śakrasūnoḥ suto balī
abhimanyustadānīkaṃ loḍayanbahvaśobhata
- 3
प्रविश्यैव तु राजेन्द्र क्षत्रियेन्द्रान्तकोपमः
सत्यश्रवसम् आदत्त व्याघ्रो मृगम् इवोल्बणम्
praviśyaiva tu rājendra kṣatriyendrāntakopamaḥ
satyaśravasam ādatta vyāghro mṛgam ivolbaṇam
- 4
सत्यश्रवसि चाक्षिप्ते त्वरमाणा महारथाः
प्रगृह्य विपुलं शस्त्रम् अभिमन्युम् उपाद्रवन्
satyaśravasi cākṣipte tvaramāṇā mahārathāḥ
pragṛhya vipulaṃ śastram abhimanyum upādravan
- 5
अहं पूर्वम् अहं पूर्वम् इति क्षत्रियपुंगवाः
स्पर्धमानाः समाजग्मुर्जिघांसन्तो ऽर्जुनात्मजम्
ahaṃ pūrvam ahaṃ pūrvam iti kṣatriyapuṃgavāḥ
spardhamānāḥ samājagmurjighāṃsanto 'rjunātmajam
- 6
क्षत्रियाणाम् अनीकानि प्रद्रुतान्यभिधावताम्
जग्रास तिमिर् आसाद्य क्षुद्रमत्स्यान् इवार्णवे
kṣatriyāṇām anīkāni pradrutānyabhidhāvatām
jagrāsa timir āsādya kṣudramatsyān ivārṇave
- 7
ये केचन गतास्तस्य समीपम् अपलायिनः
न ते प्रतिन्यवर्तन्त समुद्राद् इव सिन्धवः
ye kecana gatāstasya samīpam apalāyinaḥ
na te pratinyavartanta samudrād iva sindhavaḥ
- 8
महाग्राहगृहीतेव वातवेगभयार्दिता
समकम्पत सा सेना विभ्रष्टा नौर् इवार्णवे
mahāgrāhagṛhīteva vātavegabhayārditā
samakampata sā senā vibhraṣṭā naur ivārṇave
- 9
अथ रुक्मरथो नाम मद्रेश्वरसुतो बली
त्रस्ताम् आश्वासयन्सेनाम् अत्रस्तो वाक्यम् अब्रवीत्
atha rukmaratho nāma madreśvarasuto balī
trastām āśvāsayansenām atrasto vākyam abravīt
- 10
अलं त्रासेन वः शूरा नैष कश्चिन्मयि स्थिते
अहम् एनं ग्रहीष्यामि जीवग्राहं न संशयः
alaṃ trāsena vaḥ śūrā naiṣa kaścinmayi sthite
aham enaṃ grahīṣyāmi jīvagrāhaṃ na saṃśayaḥ
- 11
एवम् उक्त्वा तु सौभद्रम् अभिदुद्राव वीर्यवान्
सुकल्पितेनोह्यमानः स्यन्दनेन विराजता
evam uktvā tu saubhadram abhidudrāva vīryavān
sukalpitenohyamānaḥ syandanena virājatā
- 12
सो ऽभिमन्युं त्रिभिर्बाणैर्विद्ध्वा वक्षस्यथानदत्
त्रिभिश्च दक्षिणे बाहौ सव्ये च निशितैस्त्रिभिः
so 'bhimanyuṃ tribhirbāṇairviddhvā vakṣasyathānadat
tribhiśca dakṣiṇe bāhau savye ca niśitaistribhiḥ
- 13
स तस्येष्वसनं छित्त्वा फाल्गुणिः सव्यदक्षिणौ
भुजौ शिरश्च स्वक्षिभ्रु क्षितौ क्षिप्रम् अपातयत्
sa tasyeṣvasanaṃ chittvā phālguṇiḥ savyadakṣiṇau
bhujau śiraśca svakṣibhru kṣitau kṣipram apātayat
- 14
दृष्ट्वा रुक्मरथं रुग्णं पुत्रं शल्यस्य मानिनम्
जीवग्राहं जिघृक्षन्तं सौभद्रेण यशस्विना
dṛṣṭvā rukmarathaṃ rugṇaṃ putraṃ śalyasya māninam
jīvagrāhaṃ jighṛkṣantaṃ saubhadreṇa yaśasvinā
- 15
संग्रामदुर्मदा राजन्राजपुत्राः प्रहारिणः
वयस्याः शल्यपुत्रस्य सुवर्णविकृतध्वजाः
saṃgrāmadurmadā rājanrājaputrāḥ prahāriṇaḥ
vayasyāḥ śalyaputrasya suvarṇavikṛtadhvajāḥ
- 16
तालमात्राणि चापानि विकर्षन्तो महारथाः
आर्जुनिं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवारयन्
tālamātrāṇi cāpāni vikarṣanto mahārathāḥ
ārjuniṃ śaravarṣeṇa samantātparyavārayan
- 17
शूरैः शिक्षाबलोपेतैस्तरुणैर् अत्यमर्षणैः
दृष्ट्वैकं समरे शूरं सौभद्रम् अपराजितम्
śūraiḥ śikṣābalopetaistaruṇair atyamarṣaṇaiḥ
dṛṣṭvaikaṃ samare śūraṃ saubhadram aparājitam
- 18
छाद्यमानं शरव्रातैर्हृष्टो दुर्योधनो ऽभवत्
वैवस्वतस्य भवनं गतम् एनम् अमन्यत
chādyamānaṃ śaravrātairhṛṣṭo duryodhano 'bhavat
vaivasvatasya bhavanaṃ gatam enam amanyata
- 19
सुवर्णपुङ्खैर् इषुभिर्नानालिङ्गैस्त्रिभिस्त्रिभिः
अदृश्यम् आर्जुनिं चक्रुर्निमेषात्ते नृपात्मजाः
suvarṇapuṅkhair iṣubhirnānāliṅgaistribhistribhiḥ
adṛśyam ārjuniṃ cakrurnimeṣātte nṛpātmajāḥ
- 20
ससूताश्वध्वजं तस्य स्यन्दनं तं च मारिष
आचितं समपश्याम श्वाविधं शललैर् इव
sasūtāśvadhvajaṃ tasya syandanaṃ taṃ ca māriṣa
ācitaṃ samapaśyāma śvāvidhaṃ śalalair iva
- 21
स गाढविद्धः क्रुद्धश्च तोत्त्रैर्गज इवार्दितः
गान्धर्वम् अस्त्रम् आयच्छद्रथमायां च योजयत्
sa gāḍhaviddhaḥ kruddhaśca tottrairgaja ivārditaḥ
gāndharvam astram āyacchadrathamāyāṃ ca yojayat
- 22
अर्जुनेन तपस्तप्त्वा गन्धर्वेभ्यो यद् आहृतम्
तुम्बुरुप्रमुखेभ्यो वै तेनामोहयताहितान्
arjunena tapastaptvā gandharvebhyo yad āhṛtam
tumburupramukhebhyo vai tenāmohayatāhitān
- 23
एकः स शतधा राजन्दृश्यते स्म सहस्रधा
अलातचक्रवत्संख्ये क्षिप्रम् अस्त्राणि दर्शयन्
ekaḥ sa śatadhā rājandṛśyate sma sahasradhā
alātacakravatsaṃkhye kṣipram astrāṇi darśayan
- 24
रथचर्यास्त्रमायाभिर्मोहयित्वा परंतपः
बिभेद शतधा राजञ्शरीराणि महीक्षिताम्
rathacaryāstramāyābhirmohayitvā paraṃtapaḥ
bibheda śatadhā rājañśarīrāṇi mahīkṣitām
- 25
प्राणाः प्राणभृतां संख्ये प्रेषिता निशितैः शरैः
राजन्प्रापुर् अमुं लोकं शरीराण्यवनिं ययुः
prāṇāḥ prāṇabhṛtāṃ saṃkhye preṣitā niśitaiḥ śaraiḥ
rājanprāpur amuṃ lokaṃ śarīrāṇyavaniṃ yayuḥ
- 26
धनूंष्यश्वान्नियन्तॄंश्च ध्वजान्बाहूंश्च साङ्गदान्
शिरांसि च शितैर्भल्लैस्तेषां चिछेद फाल्गुनिः
dhanūṃṣyaśvānniyantṝṃśca dhvajānbāhūṃśca sāṅgadān
śirāṃsi ca śitairbhallaisteṣāṃ cicheda phālguniḥ
- 27
चूतारामो यथा भग्नः पञ्चवर्षफलोपगः
राजपुत्रशतं तद्वत्सौभद्रेणापतद्धतम्
cūtārāmo yathā bhagnaḥ pañcavarṣaphalopagaḥ
rājaputraśataṃ tadvatsaubhadreṇāpataddhatam
- 28
क्रुद्धाशीविषसंकाशान्सुकुमारान्सुखोचितान्
एकेन निहतान्दृष्ट्वा भीतो दुर्योधनो ऽभवत्
kruddhāśīviṣasaṃkāśānsukumārānsukhocitān
ekena nihatāndṛṣṭvā bhīto duryodhano 'bhavat
- 29
रथिनः कुञ्जरान् अश्वान्पदातींश्चावमर्दितान्
दृष्ट्वा दुर्योधनः क्षिप्रम् उपायात्तम् अमर्षितः
rathinaḥ kuñjarān aśvānpadātīṃścāvamarditān
dṛṣṭvā duryodhanaḥ kṣipram upāyāttam amarṣitaḥ
- 30
तयोः क्षणम् इवापूर्णः संग्रामः समपद्यत
अथाभवत्ते विमुखः पुत्रः शरशतार्दितः
tayoḥ kṣaṇam ivāpūrṇaḥ saṃgrāmaḥ samapadyata
athābhavatte vimukhaḥ putraḥ śaraśatārditaḥ

