52 shlokas
- 1
संजय उवाच
तद्बलं सुमहद्दीर्णं त्वदीयं प्रेक्ष्य वीर्यवान्
दधारैको रणे पाण्डून्वृषसेनो ऽस्त्रमायया
saṃjaya uvāca
tadbalaṃ sumahaddīrṇaṃ tvadīyaṃ prekṣya vīryavān
dadhāraiko raṇe pāṇḍūnvṛṣaseno 'stramāyayā
- 2
शरा दश दिशो मुक्ता वृषसेनेन मारिष
विचेरुस्ते विनिर्भिद्य नरवाजिरथद्विपान्
śarā daśa diśo muktā vṛṣasenena māriṣa
viceruste vinirbhidya naravājirathadvipān
- 3
तस्य दीप्ता महाबाणा विनिश्चेरुः सहस्रशः
भानोर् इव महाबाहो ग्रीष्मकाले मरीचयः
tasya dīptā mahābāṇā viniśceruḥ sahasraśaḥ
bhānor iva mahābāho grīṣmakāle marīcayaḥ
- 4
तेनार्दिता महाराज रथिनः सादिनस्तथा
निपेतुर् उर्व्यां सहसा वातनुन्ना इव द्रुमाः
tenārditā mahārāja rathinaḥ sādinastathā
nipetur urvyāṃ sahasā vātanunnā iva drumāḥ
- 5
हयौघांश्च रथौघांश्च गजौघांश्च समन्ततः
अपातयद्रणे राजञ्शतशो ऽथ सहस्रशः
hayaughāṃśca rathaughāṃśca gajaughāṃśca samantataḥ
apātayadraṇe rājañśataśo 'tha sahasraśaḥ
- 6
दृष्ट्वा तम् एवं समरे विचरन्तम् अभीतवत्
सहिताः सर्वराजानः परिवव्रुः समन्ततः
dṛṣṭvā tam evaṃ samare vicarantam abhītavat
sahitāḥ sarvarājānaḥ parivavruḥ samantataḥ
- 7
नाकुलिस्तु शतानीको वृषसेनं समभ्ययात्
विव्याध चैनं दशभिर्नाराचैर्मर्मभेदिभिः
nākulistu śatānīko vṛṣasenaṃ samabhyayāt
vivyādha cainaṃ daśabhirnārācairmarmabhedibhiḥ
- 8
तस्य कर्णात्मजश्चापं छित्त्वा केतुम् अपातयत्
तं भ्रातरं परीप्सन्तो द्रौपदेयाः समभ्ययुः
tasya karṇātmajaścāpaṃ chittvā ketum apātayat
taṃ bhrātaraṃ parīpsanto draupadeyāḥ samabhyayuḥ
- 9
कर्णात्मजं शरव्रातैश्चक्रुश्चादृश्यम् अञ्जसा
तान्नदन्तो ऽभ्यधावन्त द्रोणपुत्रमुखा रथाः
karṇātmajaṃ śaravrātaiścakruścādṛśyam añjasā
tānnadanto 'bhyadhāvanta droṇaputramukhā rathāḥ
- 10
छादयन्तो महाराज द्रौपदेयान्महारथान्
शरैर्नानाविधैस्तूर्णं पर्वताञ्जलदा इव
chādayanto mahārāja draupadeyānmahārathān
śarairnānāvidhaistūrṇaṃ parvatāñjaladā iva
- 11
तान्पाण्डवाः प्रत्यगृह्णंस्त्वरिताः पुत्रगृद्धिनः
पाञ्चालाः केकया मत्स्याः सृञ्जयाश्चोद्यतायुधाः
tānpāṇḍavāḥ pratyagṛhṇaṃstvaritāḥ putragṛddhinaḥ
pāñcālāḥ kekayā matsyāḥ sṛñjayāścodyatāyudhāḥ
- 12
तद्युद्धम् अभवद्घोरं तुमुलं लोमहर्षणम्
त्वदीयैः पाण्डुपुत्राणां देवानाम् इव दानवैः
tadyuddham abhavadghoraṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam
tvadīyaiḥ pāṇḍuputrāṇāṃ devānām iva dānavaiḥ
- 13
एवम् उत्तमसंरम्भा युयुधुः कुरुपाण्डवाः
परस्परम् उदीक्षन्तः परस्परकृतागसः
evam uttamasaṃrambhā yuyudhuḥ kurupāṇḍavāḥ
parasparam udīkṣantaḥ parasparakṛtāgasaḥ
- 14
तेषां ददृशिरे कोपाद्वपूंष्यमिततेजसाम्
युयुत्सूनाम् इवाकाशे पतत्रिवरभोगिनाम्
teṣāṃ dadṛśire kopādvapūṃṣyamitatejasām
yuyutsūnām ivākāśe patatrivarabhoginām
- 15
भीमकर्णकृपद्रोणद्रौणिपार्षतसात्यकैः
बभासे स रणोद्देशः कालसूर्यैर् इवोदितैः
bhīmakarṇakṛpadroṇadrauṇipārṣatasātyakaiḥ
babhāse sa raṇoddeśaḥ kālasūryair ivoditaiḥ
- 16
तदासीत्तुमुलं युद्धं निघ्नताम् इतरेतरम्
महाबलानां बलिभिर्दानवानां यथा सुरैः
tadāsīttumulaṃ yuddhaṃ nighnatām itaretaram
mahābalānāṃ balibhirdānavānāṃ yathā suraiḥ
- 17
ततो युधिष्ठिरानीकम् उद्धूतार्णवनिस्वनम्
त्वदीयम् अवधीत्सैन्यं सम्प्रद्रुतमहारथम्
tato yudhiṣṭhirānīkam uddhūtārṇavanisvanam
tvadīyam avadhītsainyaṃ sampradrutamahāratham
- 18
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा शत्रुभिर्भृशम् अर्दितम्
अलं द्रुतेन वः शूरा इति द्रोणो ऽभ्यभाषत
tatprabhagnaṃ balaṃ dṛṣṭvā śatrubhirbhṛśam arditam
alaṃ drutena vaḥ śūrā iti droṇo 'bhyabhāṣata
- 19
ततः शोणहयः क्रुद्धश्चतुर्दन्त इव द्विपः
प्रविश्य पाण्डवानीकं युधिष्ठिरम् उपाद्रवत्
tataḥ śoṇahayaḥ kruddhaścaturdanta iva dvipaḥ
praviśya pāṇḍavānīkaṃ yudhiṣṭhiram upādravat
- 20
तम् अविध्यच्छितैर्बाणैः कङ्कपत्रैर्युधिष्ठिरः
तस्य द्रोणो धनुश्छित्त्वा तं द्रुतं समुपाद्रवत्
tam avidhyacchitairbāṇaiḥ kaṅkapatrairyudhiṣṭhiraḥ
tasya droṇo dhanuśchittvā taṃ drutaṃ samupādravat
- 21
चक्ररक्षः कुमारस्तु पाञ्चालानां यशस्करः
दधार द्रोणम् आयान्तं वेलेव सरितां पतिम्
cakrarakṣaḥ kumārastu pāñcālānāṃ yaśaskaraḥ
dadhāra droṇam āyāntaṃ veleva saritāṃ patim
- 22
द्रोणं निवारितं दृष्ट्वा कुमारेण द्विजर्षभम्
सिंहनादरवो ह्यासीत्साधु साध्विति भाषताम्
droṇaṃ nivāritaṃ dṛṣṭvā kumāreṇa dvijarṣabham
siṃhanādaravo hyāsītsādhu sādhviti bhāṣatām
- 23
कुमारस्तु ततो द्रोणं सायकेन महाहवे
विव्याधोरसि संक्रुद्धः सिंहवच्चानदन्मुहुः
kumārastu tato droṇaṃ sāyakena mahāhave
vivyādhorasi saṃkruddhaḥ siṃhavaccānadanmuhuḥ
- 24
संवार्य तु रणे द्रोणः कुमारं वै महाबलः
शरैर् अनेकसाहस्रैः कृतहस्तो जितक्लमः
saṃvārya tu raṇe droṇaḥ kumāraṃ vai mahābalaḥ
śarair anekasāhasraiḥ kṛtahasto jitaklamaḥ
- 25
तं शूरम् आर्यव्रतिनम् अस्त्रार्थकृतनिश्रमम्
चक्ररक्षम् अपामृद्नात्कुमारं द्विजसत्तमः
taṃ śūram āryavratinam astrārthakṛtaniśramam
cakrarakṣam apāmṛdnātkumāraṃ dvijasattamaḥ
- 26
स मध्यं प्राप्य सेनायाः सर्वाः परिचरन्दिशः
तव सैन्यस्य गोप्तासीद्भारद्वाजो रथर्षभः
sa madhyaṃ prāpya senāyāḥ sarvāḥ paricarandiśaḥ
tava sainyasya goptāsīdbhāradvājo ratharṣabhaḥ
- 27
शिखण्डिनं द्वादशभिर्विंशत्या चोत्तमौजसम्
नकुलं पञ्चभिर्विद्ध्वा सहदेवं च सप्तभिः
śikhaṇḍinaṃ dvādaśabhirviṃśatyā cottamaujasam
nakulaṃ pañcabhirviddhvā sahadevaṃ ca saptabhiḥ
- 28
युधिष्ठिरं द्वादशभिर्द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभिः
सात्यकिं पञ्चभिर्विद्ध्वा मत्स्यं च दशभिः शरैः
yudhiṣṭhiraṃ dvādaśabhirdraupadeyāṃstribhistribhiḥ
sātyakiṃ pañcabhirviddhvā matsyaṃ ca daśabhiḥ śaraiḥ
- 29
व्यक्षोभयद्रणे योधान्यथामुख्यान् अभिद्रवन्
अभ्यवर्तत संप्रेप्सुः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्
vyakṣobhayadraṇe yodhānyathāmukhyān abhidravan
abhyavartata saṃprepsuḥ kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram
- 30
युगंधरस्ततो राजन्भारद्वाजं महारथम्
वारयामास संक्रुद्धं वातोद्धूतम् इवार्णवम्
yugaṃdharastato rājanbhāradvājaṃ mahāratham
vārayāmāsa saṃkruddhaṃ vātoddhūtam ivārṇavam

