30 shlokas
- 1
संजय उवाच
हैडिम्बं निहतं दृष्ट्वा विकीर्णम् इव पर्वतम्
पाण्डवा दीनमनसः सर्वे बाष्पाकुलेक्षणाः
saṃjaya uvāca
haiḍimbaṃ nihataṃ dṛṣṭvā vikīrṇam iva parvatam
pāṇḍavā dīnamanasaḥ sarve bāṣpākulekṣaṇāḥ
- 2
वासुदेवस्तु हर्षेण महताभिपरिप्लुतः
ननाद सिंहवन्नादं व्यथयन्न् इव भारत
विनद्य च महानादं पर्यष्वजत फल्गुनम्
vāsudevastu harṣeṇa mahatābhipariplutaḥ
nanāda siṃhavannādaṃ vyathayann iva bhārata
vinadya ca mahānādaṃ paryaṣvajata phalgunam
- 3
स विनद्य महानादम् अभीशून्संनियम्य च
ननर्त हर्षसंवीतो वातोद्धूत इव द्रुमः
sa vinadya mahānādam abhīśūnsaṃniyamya ca
nanarta harṣasaṃvīto vātoddhūta iva drumaḥ
- 4
ततो विनिर्भ्राम्य पुनः पार्थम् आस्फोट्य चासकृत्
रथोपस्थगतो भीमं प्राणदत्पुनर् अच्युतः
tato vinirbhrāmya punaḥ pārtham āsphoṭya cāsakṛt
rathopasthagato bhīmaṃ prāṇadatpunar acyutaḥ
- 5
प्रहृष्टमनसं ज्ञात्वा वासुदेवं महाबलम्
अब्रवीद् अर्जुनो राजन्नातिहृष्टमना इव
prahṛṣṭamanasaṃ jñātvā vāsudevaṃ mahābalam
abravīd arjuno rājannātihṛṣṭamanā iva
- 6
अतिहर्षो ऽयम् अस्थाने तवाद्य मधुसूदन
शोकस्थाने परे प्राप्ते हैडिम्बस्य वधेन वै
atiharṣo 'yam asthāne tavādya madhusūdana
śokasthāne pare prāpte haiḍimbasya vadhena vai
- 7
विमुखानि च सैन्यानि हतं दृष्ट्वा घटोत्कचम्
वयं च भृशम् आविग्ना हैडिम्बस्य निपातनात्
vimukhāni ca sainyāni hataṃ dṛṣṭvā ghaṭotkacam
vayaṃ ca bhṛśam āvignā haiḍimbasya nipātanāt
- 8
नैतत्कारणम् अल्पं हि भविष्यति जनार्दन
तद् अद्य शंस मे पृष्टः सत्यं सत्यवतां वर
naitatkāraṇam alpaṃ hi bhaviṣyati janārdana
tad adya śaṃsa me pṛṣṭaḥ satyaṃ satyavatāṃ vara
- 9
यद्येतन्न रहस्यं ते वक्तुम् अर्हस्यरिंदम
धैर्यस्य वैकृतं ब्रूहि त्वम् अद्य मधुसूदन
yadyetanna rahasyaṃ te vaktum arhasyariṃdama
dhairyasya vaikṛtaṃ brūhi tvam adya madhusūdana
- 10
समुद्रस्येव संक्षोभो मेरोर् इव विसर्पणम्
तथैतल्लाघवं मन्ये तव कर्म जनार्दन
samudrasyeva saṃkṣobho meror iva visarpaṇam
tathaitallāghavaṃ manye tava karma janārdana
- 11
वासुदेव उवाच
अतिहर्षम् इमं प्राप्तं शृणु मे त्वं धनंजय
अतीव मनसः सद्यः प्रसादकरम् उत्तमम्
vāsudeva uvāca
atiharṣam imaṃ prāptaṃ śṛṇu me tvaṃ dhanaṃjaya
atīva manasaḥ sadyaḥ prasādakaram uttamam
- 12
शक्तिं घटोत्कचेनेमां व्यंसयित्वा महाद्युते
कर्णं निहतम् एवाजौ विद्धि सद्यो धनंजय
śaktiṃ ghaṭotkacenemāṃ vyaṃsayitvā mahādyute
karṇaṃ nihatam evājau viddhi sadyo dhanaṃjaya
- 13
शक्तिहस्तं पुनः कर्णं को लोके ऽस्ति पुमान् इह
य एनम् अभितस्तिष्ठेत्कार्त्तिकेयम् इवाहवे
śaktihastaṃ punaḥ karṇaṃ ko loke 'sti pumān iha
ya enam abhitastiṣṭhetkārttikeyam ivāhave
- 14
दिष्ट्यापनीतकवचो दिष्ट्यापहृतकुण्डलः
दिष्ट्या च व्यंसिता शक्तिर् अमोघास्य घटोत्कचे
diṣṭyāpanītakavaco diṣṭyāpahṛtakuṇḍalaḥ
diṣṭyā ca vyaṃsitā śaktir amoghāsya ghaṭotkace
- 15
यदि हि स्यात्सकवचस्तथैव च सकुण्डलः
सामरान् अपि लोकांस्त्रीन् एकः कर्णो जयेद्बली
yadi hi syātsakavacastathaiva ca sakuṇḍalaḥ
sāmarān api lokāṃstrīn ekaḥ karṇo jayedbalī
- 16
वासवो वा कुबेरो वा वरुणो वा जलेश्वरः
यमो वा नोत्सहेत्कर्णं रणे प्रतिसमासितुम्
vāsavo vā kubero vā varuṇo vā jaleśvaraḥ
yamo vā notsahetkarṇaṃ raṇe pratisamāsitum
- 17
गाण्डीवम् आयम्य भवांश्चक्रं वाहं सुदर्शनम्
न शक्तौ स्वो रणे जेतुं तथायुक्तं नरर्षभम्
gāṇḍīvam āyamya bhavāṃścakraṃ vāhaṃ sudarśanam
na śaktau svo raṇe jetuṃ tathāyuktaṃ nararṣabham
- 18
त्वद्धितार्थं तु शक्रेण मायया हृतकुण्डलः
विहीनकवचश्चायं कृतः परपुरंजयः
tvaddhitārthaṃ tu śakreṇa māyayā hṛtakuṇḍalaḥ
vihīnakavacaścāyaṃ kṛtaḥ parapuraṃjayaḥ
- 19
उत्कृत्य कवचं यस्मात्कुण्डले विमले च ते
प्रादाच्छक्राय कर्णो वै तेन वैकर्तनः स्मृतः
utkṛtya kavacaṃ yasmātkuṇḍale vimale ca te
prādācchakrāya karṇo vai tena vaikartanaḥ smṛtaḥ
- 20
आशीविष इव क्रुद्धः स्तम्भितो मन्त्रतेजसा
तथाद्य भाति कर्णो मे शान्तज्वाल इवानलः
āśīviṣa iva kruddhaḥ stambhito mantratejasā
tathādya bhāti karṇo me śāntajvāla ivānalaḥ
- 21
यदा प्रभृति कर्णाय शक्तिर्दत्ता महात्मना
वासवेन महाबाहो प्राप्ता यासौ घटोत्कचे
yadā prabhṛti karṇāya śaktirdattā mahātmanā
vāsavena mahābāho prāptā yāsau ghaṭotkace
- 22
कुण्डलाभ्यां निमायाथ दिव्येन कवचेन च
तां प्राप्यामन्यत वृषा सततं त्वां हतं रणे
kuṇḍalābhyāṃ nimāyātha divyena kavacena ca
tāṃ prāpyāmanyata vṛṣā satataṃ tvāṃ hataṃ raṇe
- 23
एवं गते ऽपि शक्यो ऽयं हन्तुं नान्येन केनचित्
ऋते त्वा पुरुषव्याघ्र शपे सत्येन चानघ
evaṃ gate 'pi śakyo 'yaṃ hantuṃ nānyena kenacit
ṛte tvā puruṣavyāghra śape satyena cānagha
- 24
ब्रह्मण्यः सत्यवादी च तपस्वी नियतव्रतः
रिपुष्वपि दयावांश्च तस्मात्कर्णो वृषा स्मृतः
brahmaṇyaḥ satyavādī ca tapasvī niyatavrataḥ
ripuṣvapi dayāvāṃśca tasmātkarṇo vṛṣā smṛtaḥ
- 25
युद्धशौण्डो महाबाहुर्नित्योद्यतशरासनः
केसरीव वने मर्दन्मत्तमातङ्गयूथपान्
विमदान्रथशार्दूलान्कुरुते रणमूर्धनि
yuddhaśauṇḍo mahābāhurnityodyataśarāsanaḥ
kesarīva vane mardanmattamātaṅgayūthapān
vimadānrathaśārdūlānkurute raṇamūrdhani
- 26
मध्यंगत इवादित्यो यो न शक्यो निरीक्षितुम्
त्वदीयैः पुरुषव्याघ्र योधमुख्यैर्महात्मभिः
शरजालसहस्रांशुः शरदीव दिवाकरः
madhyaṃgata ivādityo yo na śakyo nirīkṣitum
tvadīyaiḥ puruṣavyāghra yodhamukhyairmahātmabhiḥ
śarajālasahasrāṃśuḥ śaradīva divākaraḥ
- 27
तपान्ते तोयदो यद्वच्छरधाराः क्षरत्यसौ
दिव्यास्त्रजलदः कर्णः पर्जन्य इव वृष्टिमान्
सो ऽद्य मानुषतां प्राप्तो विमुक्तः शक्रदत्तया
tapānte toyado yadvaccharadhārāḥ kṣaratyasau
divyāstrajaladaḥ karṇaḥ parjanya iva vṛṣṭimān
so 'dya mānuṣatāṃ prāpto vimuktaḥ śakradattayā
- 28
एको हि योगो ऽस्य भवेद्वधाय छिद्रे ह्येनं स्वप्रमत्तः प्रमत्तम्
कृच्छ्रप्राप्तं रथचक्रे निमग्ने हन्याः पूर्वं त्वं तु संज्ञां विचार्य
eko hi yogo 'sya bhavedvadhāya chidre hyenaṃ svapramattaḥ pramattam
kṛcchraprāptaṃ rathacakre nimagne hanyāḥ pūrvaṃ tvaṃ tu saṃjñāṃ vicārya
- 29
जरासंधश्चेदिराजो महात्मा महाबलश्चैकलव्यो निषादः
एकैकशो निहताः सर्व एव योगैस्तैस्तैस्त्वद्धितार्थं मयैव
jarāsaṃdhaścedirājo mahātmā mahābalaścaikalavyo niṣādaḥ
ekaikaśo nihatāḥ sarva eva yogaistaistaistvaddhitārthaṃ mayaiva
- 30
अथापरे निहता राक्षसेन्द्रा हिडिम्बकिर्मीरबकप्रधानाः
अलायुधः परसैन्यावमर्दी घटोत्कचश्चोग्रकर्मा तरस्वी
athāpare nihatā rākṣasendrā hiḍimbakirmīrabakapradhānāḥ
alāyudhaḥ parasainyāvamardī ghaṭotkacaścograkarmā tarasvī

