33 shlokas
- 1
अर्जुन उवाच
कथम् अस्मद्धितार्थं ते कैश्च योगैर्जनार्दन
जरासंधप्रभृतयो घातिताः पृथिवीश्वराः
arjuna uvāca
katham asmaddhitārthaṃ te kaiśca yogairjanārdana
jarāsaṃdhaprabhṛtayo ghātitāḥ pṛthivīśvarāḥ
- 2
वासुदेव उवाच
जरासंधश्चेदिराजो नैषादिश्च महाबलः
यदि स्युर्न हताः पूर्वम् इदानीं स्युर्भयंकराः
vāsudeva uvāca
jarāsaṃdhaścedirājo naiṣādiśca mahābalaḥ
yadi syurna hatāḥ pūrvam idānīṃ syurbhayaṃkarāḥ
- 3
सुयोधनस्तान् अवश्यं वृणुयाद्रथसत्तमान्
ते ऽस्माभिर्नित्यसंदुष्टाः संश्रयेयुश्च कौरवान्
suyodhanastān avaśyaṃ vṛṇuyādrathasattamān
te 'smābhirnityasaṃduṣṭāḥ saṃśrayeyuśca kauravān
- 4
ते हि वीरा महात्मानः कृतास्त्रा दृढयोधिनः
धार्तराष्ट्रीं चमूं कृत्स्नां रक्षेयुर् अमरा इव
te hi vīrā mahātmānaḥ kṛtāstrā dṛḍhayodhinaḥ
dhārtarāṣṭrīṃ camūṃ kṛtsnāṃ rakṣeyur amarā iva
- 5
सूतपुत्रो जरासंधश्चेदिराजो निषादजः
सुयोधनं समाश्रित्य तपेरन्पृथिवीम् इमाम्
sūtaputro jarāsaṃdhaścedirājo niṣādajaḥ
suyodhanaṃ samāśritya taperanpṛthivīm imām
- 6
योगैर् अपि हता यैस्ते तान्मे शृणु धनंजय
अजय्या हि विना योगैर्मृधे ते दैवतैर् अपि
yogair api hatā yaiste tānme śṛṇu dhanaṃjaya
ajayyā hi vinā yogairmṛdhe te daivatair api
- 7
एकैको हि पृथक्तेषां समस्तां सुरवाहिनीम्
योधयेत्समरे पार्थ लोकपालाभिरक्षिताम्
ekaiko hi pṛthakteṣāṃ samastāṃ suravāhinīm
yodhayetsamare pārtha lokapālābhirakṣitām
- 8
जरासंधो हि रुषितो रौहिणेयप्रधर्षितः
अस्मद्वधार्थं चिक्षेप गदां वै लोहितामुखीम्
jarāsaṃdho hi ruṣito rauhiṇeyapradharṣitaḥ
asmadvadhārthaṃ cikṣepa gadāṃ vai lohitāmukhīm
- 9
सीमन्तम् इव कुर्वाणां नभसः पावकप्रभाम्
व्यदृश्यतापतन्ती सा शक्रमुक्ता यथाशनिः
sīmantam iva kurvāṇāṃ nabhasaḥ pāvakaprabhām
vyadṛśyatāpatantī sā śakramuktā yathāśaniḥ
- 10
ताम् आपतन्तीं दृष्ट्वैव गदां रोहिणिनन्दनः
प्रतिघातार्थम् अस्त्रं वै स्थूणाकर्णम् अवासृजत्
tām āpatantīṃ dṛṣṭvaiva gadāṃ rohiṇinandanaḥ
pratighātārtham astraṃ vai sthūṇākarṇam avāsṛjat
- 11
अस्त्रवेगप्रतिहता सा गदा प्रापतद्भुवि
दारयन्ती धरां देवीं कम्पयन्तीव पर्वतान्
astravegapratihatā sā gadā prāpatadbhuvi
dārayantī dharāṃ devīṃ kampayantīva parvatān
- 12
तत्र स्म राक्षसी घोरा जरा नामाशुविक्रमा
संधयामास तं जातं जरासंधम् अरिंदमम्
tatra sma rākṣasī ghorā jarā nāmāśuvikramā
saṃdhayāmāsa taṃ jātaṃ jarāsaṃdham ariṃdamam
- 13
द्वाभ्यां जातो हि मातृभ्याम् अर्धदेहः पृथक्पृथक्
तया स संधितो यस्माज्जरासंधस्ततः स्मृतः
dvābhyāṃ jāto hi mātṛbhyām ardhadehaḥ pṛthakpṛthak
tayā sa saṃdhito yasmājjarāsaṃdhastataḥ smṛtaḥ
- 14
सा तु भूमिगता पार्थ हता ससुतबान्धवा
गदया तेन चास्त्रेण स्थूणाकर्णेन राक्षसी
sā tu bhūmigatā pārtha hatā sasutabāndhavā
gadayā tena cāstreṇa sthūṇākarṇena rākṣasī
- 15
विनाभूतः स गदया जरासंधो महामृधे
निहतो भीमसेनेन पश्यतस्ते धनंजय
vinābhūtaḥ sa gadayā jarāsaṃdho mahāmṛdhe
nihato bhīmasenena paśyataste dhanaṃjaya
- 16
यदि हि स्याद्गदापाणिर्जरासंधः प्रतापवान्
सेन्द्रा देवा न तं हन्तुं रणे शक्ता नरोत्तम
yadi hi syādgadāpāṇirjarāsaṃdhaḥ pratāpavān
sendrā devā na taṃ hantuṃ raṇe śaktā narottama
- 17
त्वद्धितार्थं हि नैषादिर् अङ्गुष्ठेन वियोजितः
द्रोणेनाचार्यकं कृत्वा छद्मना सत्यविक्रमः
tvaddhitārthaṃ hi naiṣādir aṅguṣṭhena viyojitaḥ
droṇenācāryakaṃ kṛtvā chadmanā satyavikramaḥ
- 18
स तु बद्धाङ्गुलित्राणो नैषादिर्दृढविक्रमः
अस्यन्न् एको वनचरो बभौ राम इवापरः
sa tu baddhāṅgulitrāṇo naiṣādirdṛḍhavikramaḥ
asyann eko vanacaro babhau rāma ivāparaḥ
- 19
एकलव्यं हि साङ्गुष्ठम् अशक्ता देवदानवाः
सराक्षसोरगाः पार्थ विजेतुं युधि कर्हिचित्
ekalavyaṃ hi sāṅguṣṭham aśaktā devadānavāḥ
sarākṣasoragāḥ pārtha vijetuṃ yudhi karhicit
- 20
किमु मानुषमात्रेण शक्यः स्यात्प्रतिवीक्षितुम्
दृढमुष्टिः कृती नित्यम् अस्यमानो दिवानिशम्
kimu mānuṣamātreṇa śakyaḥ syātprativīkṣitum
dṛḍhamuṣṭiḥ kṛtī nityam asyamāno divāniśam
- 21
त्वद्धितार्थं तु स मया हतः संग्राममूर्धनि
चेदिराजश्च विक्रान्तः प्रत्यक्षं निहतस्तव
tvaddhitārthaṃ tu sa mayā hataḥ saṃgrāmamūrdhani
cedirājaśca vikrāntaḥ pratyakṣaṃ nihatastava
- 22
स चाप्यशक्यः संग्रामे जेतुं सर्वैः सुरासुरैः
वधार्थं तस्य जातो ऽहम् अन्येषां च सुरद्विषाम्
sa cāpyaśakyaḥ saṃgrāme jetuṃ sarvaiḥ surāsuraiḥ
vadhārthaṃ tasya jāto 'ham anyeṣāṃ ca suradviṣām
- 23
त्वत्सहायो नरव्याघ्र लोकानां हितकाम्यया
हिडिम्बबककिर्मीरा भीमसेनेन पातिताः
रावणेन समप्राणा ब्रह्मयज्ञविनाशनाः
tvatsahāyo naravyāghra lokānāṃ hitakāmyayā
hiḍimbabakakirmīrā bhīmasenena pātitāḥ
rāvaṇena samaprāṇā brahmayajñavināśanāḥ
- 24
हतस्तथैव मायावी हैडिम्बेनाप्यलायुधः
हैडिम्बश्चाप्युपायेन शक्त्या कर्णेन घातितः
hatastathaiva māyāvī haiḍimbenāpyalāyudhaḥ
haiḍimbaścāpyupāyena śaktyā karṇena ghātitaḥ
- 25
यदि ह्येनं नाहनिष्यत्कर्णः शक्त्या महामृधे
मया वध्यो ऽभविष्यत्स भैमसेनिर्घटोत्कचः
yadi hyenaṃ nāhaniṣyatkarṇaḥ śaktyā mahāmṛdhe
mayā vadhyo 'bhaviṣyatsa bhaimasenirghaṭotkacaḥ
- 26
मया न निहतः पूर्वम् एष युष्मत्प्रियेप्सया
एष हि ब्राह्मणद्वेषी यज्ञद्वेषी च राक्षसः
mayā na nihataḥ pūrvam eṣa yuṣmatpriyepsayā
eṣa hi brāhmaṇadveṣī yajñadveṣī ca rākṣasaḥ
- 27
धर्मस्य लोप्ता पापात्मा तस्माद् एष निपातितः
व्यंसिता चाप्युपायेन शक्रदत्ता मयानघ
dharmasya loptā pāpātmā tasmād eṣa nipātitaḥ
vyaṃsitā cāpyupāyena śakradattā mayānagha
- 28
ये हि धर्मस्य लोप्तारो वध्यास्ते मम पाण्डव
धर्मसंस्थापनार्थं हि प्रतिज्ञैषा ममाव्यया
ye hi dharmasya loptāro vadhyāste mama pāṇḍava
dharmasaṃsthāpanārthaṃ hi pratijñaiṣā mamāvyayā
- 29
ब्रह्म सत्यं दमः शौचं धर्मो ह्रीः श्रीर्धृतिः क्षमा
यत्र तत्र रमे नित्यम् अहं सत्येन ते शपे
brahma satyaṃ damaḥ śaucaṃ dharmo hrīḥ śrīrdhṛtiḥ kṣamā
yatra tatra rame nityam ahaṃ satyena te śape
- 30
न विषादस्त्वया कार्यः कर्णं वैकर्तनं प्रति
उपदेक्ष्याम्युपायं ते येन तं प्रसहिष्यसि
na viṣādastvayā kāryaḥ karṇaṃ vaikartanaṃ prati
upadekṣyāmyupāyaṃ te yena taṃ prasahiṣyasi

