24 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
अहन्यहनि मे दीप्तं यशः पतति संजय
हता मे बहवो योधा मन्ये कालस्य पर्ययम्
dhṛtarāṣṭra uvāca
ahanyahani me dīptaṃ yaśaḥ patati saṃjaya
hatā me bahavo yodhā manye kālasya paryayam
- 2
धनंजयस्तु संक्रुद्धः प्रविष्टो मामकं बलम्
रक्षितं द्रोणकर्णाभ्याम् अप्रवेश्यं सुरैर् अपि
dhanaṃjayastu saṃkruddhaḥ praviṣṭo māmakaṃ balam
rakṣitaṃ droṇakarṇābhyām apraveśyaṃ surair api
- 3
ताभ्याम् ऊर्जितवीर्याभ्याम् आप्यायितपराक्रमः
सहितः कृष्णभीमाभ्यां शिनीनाम् ऋषभेण च
tābhyām ūrjitavīryābhyām āpyāyitaparākramaḥ
sahitaḥ kṛṣṇabhīmābhyāṃ śinīnām ṛṣabheṇa ca
- 4
तदा प्रभृति मा शोको दहत्यग्निर् इवाशयम्
ग्रस्तान्हि प्रतिपश्यामि भूमिपालान्ससैन्धवान्
tadā prabhṛti mā śoko dahatyagnir ivāśayam
grastānhi pratipaśyāmi bhūmipālānsasaindhavān
- 5
अप्रियं सुमहत्कृत्वा सिन्धुराजः किरीटिनः
चक्षुर्विषयम् आपन्नः कथं मुच्येत जीवितः
apriyaṃ sumahatkṛtvā sindhurājaḥ kirīṭinaḥ
cakṣurviṣayam āpannaḥ kathaṃ mucyeta jīvitaḥ
- 6
अनुमानाच्च पश्यामि नास्ति संजय सैन्धवः
युद्धं तु तद्यथा वृत्तं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
anumānācca paśyāmi nāsti saṃjaya saindhavaḥ
yuddhaṃ tu tadyathā vṛttaṃ tanmamācakṣva pṛcchataḥ
- 7
यच्च विक्षोभ्य महतीं सेनां संलोड्य चासकृत्
एकः प्रविष्टः संक्रुद्धो नलिनीम् इव कुञ्जरः
yacca vikṣobhya mahatīṃ senāṃ saṃloḍya cāsakṛt
ekaḥ praviṣṭaḥ saṃkruddho nalinīm iva kuñjaraḥ
- 8
तस्य वृष्णिप्रवीरस्य ब्रूहि युद्धं यथातथम्
धनंजयार्थे यत्तस्य कुशलो ह्यसि संजय
tasya vṛṣṇipravīrasya brūhi yuddhaṃ yathātatham
dhanaṃjayārthe yattasya kuśalo hyasi saṃjaya
- 9
संजय उवाच
तथा तु वैकर्तनपीडितं तं भीमं प्रयान्तं पुरुषप्रवीरम्
समीक्ष्य राजन्नरवीरमध्ये शिनिप्रवीरो ऽनुययौ रथेन
saṃjaya uvāca
tathā tu vaikartanapīḍitaṃ taṃ bhīmaṃ prayāntaṃ puruṣapravīram
samīkṣya rājannaravīramadhye śinipravīro 'nuyayau rathena
- 10
नदन्यथा वज्रधरस्तपान्ते ज्वलन्यथा जलदान्ते च सूर्यः
निघ्नन्न् अमित्रान्धनुषा दृढेन संकम्पयंस्तव पुत्रस्य सेनाम्
nadanyathā vajradharastapānte jvalanyathā jaladānte ca sūryaḥ
nighnann amitrāndhanuṣā dṛḍhena saṃkampayaṃstava putrasya senām
- 11
तं यान्तम् अश्वै रजतप्रकाशैर् आयोधने नरवीरं चरन्तम्
नाशक्नुवन्वारयितुं त्वदीयाः सर्वे रथा भारत माधवाग्र्यम्
taṃ yāntam aśvai rajataprakāśair āyodhane naravīraṃ carantam
nāśaknuvanvārayituṃ tvadīyāḥ sarve rathā bhārata mādhavāgryam
- 12
अमर्षपूर्णस्त्व् अनिवृत्तयोधी शरासनी काञ्चनवर्मधारी
अलम्बुसः सात्यकिं माधवाग्र्यम् अवारयद्राजवरो ऽभिपत्य
amarṣapūrṇastv anivṛttayodhī śarāsanī kāñcanavarmadhārī
alambusaḥ sātyakiṃ mādhavāgryam avārayadrājavaro 'bhipatya
- 13
तयोर् अभूद्भारत संप्रहारस्तथागतो नैव बभूव कश्चित्
प्रैक्षन्त एवाहवशोभिनौ तौ योधास्त्वदीयाश्च परे च सर्वे
tayor abhūdbhārata saṃprahārastathāgato naiva babhūva kaścit
praikṣanta evāhavaśobhinau tau yodhāstvadīyāśca pare ca sarve
- 14
अविध्यद् एनं दशभिः पृषत्कैर् अलम्बुसो राजवरः प्रसह्य
अनागतान् एव तु तान्पृषत्कांश्चिछेद बाणैः शिनिपुंगवो ऽपि
avidhyad enaṃ daśabhiḥ pṛṣatkair alambuso rājavaraḥ prasahya
anāgatān eva tu tānpṛṣatkāṃścicheda bāṇaiḥ śinipuṃgavo 'pi
- 15
पुनः स बाणैस्त्रिभिर् अग्निकल्पैर् आकर्णपूर्णैर्निशितैः सुपुङ्खैः
विव्याध देहावरणं विदार्य ते सात्यकेर् आविविशुः शरीरम्
punaḥ sa bāṇaistribhir agnikalpair ākarṇapūrṇairniśitaiḥ supuṅkhaiḥ
vivyādha dehāvaraṇaṃ vidārya te sātyaker āviviśuḥ śarīram
- 16
तैः कायम् अस्याग्न्यनिलप्रभावैर्विदार्य बाणैर् अपरैर्ज्वलद्भिः
आजघ्निवांस्तान्रजतप्रकाशान् अश्वांश्चतुर्भिश्चतुरः प्रसह्य
taiḥ kāyam asyāgnyanilaprabhāvairvidārya bāṇair aparairjvaladbhiḥ
ājaghnivāṃstānrajataprakāśān aśvāṃścaturbhiścaturaḥ prasahya
- 17
तथा तु तेनाभिहतस्तरस्वी नप्ता शिनेश्चक्रधरप्रभावः
अलम्बुसस्योत्तमवेगवद्भिर्हयांश्चतुर्भिर्निजघान बाणैः
tathā tu tenābhihatastarasvī naptā śineścakradharaprabhāvaḥ
alambusasyottamavegavadbhirhayāṃścaturbhirnijaghāna bāṇaiḥ
- 18
अथास्य सूतस्य शिरो निकृत्य भल्लेन कालानलसंनिभेन
सकुण्डलं पूर्णशशिप्रकाशं भ्राजिष्णु वक्त्रं निचकर्त देहात्
athāsya sūtasya śiro nikṛtya bhallena kālānalasaṃnibhena
sakuṇḍalaṃ pūrṇaśaśiprakāśaṃ bhrājiṣṇu vaktraṃ nicakarta dehāt
- 19
निहत्य तं पार्थिवपुत्रपौत्रं संख्ये मधूनाम् ऋषभः प्रमाथी
ततो ऽन्वयाद् अर्जुनम् एव वीरः सैन्यानि राजंस्तव संनिवार्य
nihatya taṃ pārthivaputrapautraṃ saṃkhye madhūnām ṛṣabhaḥ pramāthī
tato 'nvayād arjunam eva vīraḥ sainyāni rājaṃstava saṃnivārya
- 20
अन्वागतं वृष्णिवरं समीक्ष्य तथारिमध्ये परिवर्तमानम्
घ्नन्तं कुरूणाम् इषुभिर्बलानि पुनः पुनर्वायुर् इवाभ्रपूगान्
anvāgataṃ vṛṣṇivaraṃ samīkṣya tathārimadhye parivartamānam
ghnantaṃ kurūṇām iṣubhirbalāni punaḥ punarvāyur ivābhrapūgān
- 21
ततो ऽवहन्सैन्धवाः साधु दान्ता गोक्षीरकुन्देन्दुहिमप्रकाशाः
सुवर्णजालावतताः सदश्वा यतो यतः कामयते नृसिंहः
tato 'vahansaindhavāḥ sādhu dāntā gokṣīrakundenduhimaprakāśāḥ
suvarṇajālāvatatāḥ sadaśvā yato yataḥ kāmayate nṛsiṃhaḥ
- 22
अथात्मजास्ते सहिताभिपेतुर् अन्ये च योधास्त्वरितास्त्वदीयाः
कृत्वा मुखं भारत योधमुख्यं दुःशासनं त्वत्सुतम् आजमीढ
athātmajāste sahitābhipetur anye ca yodhāstvaritāstvadīyāḥ
kṛtvā mukhaṃ bhārata yodhamukhyaṃ duḥśāsanaṃ tvatsutam ājamīḍha
- 23
ते सर्वतः संपरिवार्य संख्ये शैनेयम् आजघ्नुर् अनीकसाहाः
स चापि तान्प्रवरः सात्वतानां न्यवारयद्बाणजालेन वीरः
te sarvataḥ saṃparivārya saṃkhye śaineyam ājaghnur anīkasāhāḥ
sa cāpi tānpravaraḥ sātvatānāṃ nyavārayadbāṇajālena vīraḥ
- 24
निवार्य तांस्तूर्णम् अमित्रघाती नप्ता शिनेः पत्रिभिर् अग्निकल्पैः
दुःशासनस्यापि जघान वाहान् उद्यम्य बाणासनम् आजमीढ
nivārya tāṃstūrṇam amitraghātī naptā śineḥ patribhir agnikalpaiḥ
duḥśāsanasyāpi jaghāna vāhān udyamya bāṇāsanam ājamīḍha

