23 shlokas
- 1
संजय उवाच
शरतल्पे महात्मानं शयानम् अमितौजसम्
महावातसमूहेन समुद्रम् इव शोषितम्
saṃjaya uvāca
śaratalpe mahātmānaṃ śayānam amitaujasam
mahāvātasamūhena samudram iva śoṣitam
- 2
दिव्यैर् अस्त्रैर्महेष्वासं पातितं सव्यसाचिना
जयाशां तव पुत्राणां संभग्नां शर्म वर्म च
divyair astrairmaheṣvāsaṃ pātitaṃ savyasācinā
jayāśāṃ tava putrāṇāṃ saṃbhagnāṃ śarma varma ca
- 3
अपाराणाम् इव द्वीपम् अगाधे गाधम् इच्छताम्
स्रोतसा यामुनेनेव शरौघेण परिप्लुतम्
apārāṇām iva dvīpam agādhe gādham icchatām
srotasā yāmuneneva śaraugheṇa pariplutam
- 4
महान्तम् इव मैनाकम् असह्यं भुवि पातितम्
नभश्च्युतम् इवादित्यं पतितं धरणीतले
mahāntam iva mainākam asahyaṃ bhuvi pātitam
nabhaścyutam ivādityaṃ patitaṃ dharaṇītale
- 5
शतक्रतोर् इवाचिन्त्यं पुरा वृत्रेण निर्जयम्
मोहनं सर्वसैन्यस्य युधि भीष्मस्य पातनम्
śatakrator ivācintyaṃ purā vṛtreṇa nirjayam
mohanaṃ sarvasainyasya yudhi bhīṣmasya pātanam
- 6
ककुदं सर्वसैन्यानां लक्ष्म सर्वधनुष्मताम्
धनंजयशरव्याप्तं पितरं ते महाव्रतम्
kakudaṃ sarvasainyānāṃ lakṣma sarvadhanuṣmatām
dhanaṃjayaśaravyāptaṃ pitaraṃ te mahāvratam
- 7
तं वीरशयने वीरं शयानं पुरुषर्षभम्
भीष्मम् आधिरथिर्दृष्ट्वा भरतानाम् अमध्यमम्
taṃ vīraśayane vīraṃ śayānaṃ puruṣarṣabham
bhīṣmam ādhirathirdṛṣṭvā bharatānām amadhyamam
- 8
अवतीर्य रथाद् आर्तो बाष्पव्याकुलिताक्षरम्
अभिवाद्याञ्जलिं बद्ध्वा वन्दमानो ऽभ्यभाषत
avatīrya rathād ārto bāṣpavyākulitākṣaram
abhivādyāñjaliṃ baddhvā vandamāno 'bhyabhāṣata
- 9
कर्णो ऽहम् अस्मि भद्रं ते अद्य मा वद भारत
पुण्यया क्षेमया वाचा चक्षुषा चावलोकय
karṇo 'ham asmi bhadraṃ te adya mā vada bhārata
puṇyayā kṣemayā vācā cakṣuṣā cāvalokaya
- 10
न नूनं सुकृतस्येह फलं कश्चित्समश्नुते
यत्र धर्मपरो वृद्धः शेते भुवि भवान् इह
na nūnaṃ sukṛtasyeha phalaṃ kaścitsamaśnute
yatra dharmaparo vṛddhaḥ śete bhuvi bhavān iha
- 11
कोशसंजनने मन्त्रे व्यूहप्रहरणेषु च
नाथम् अन्यं न पश्यामि कुरूणां कुरुसत्तम
kośasaṃjanane mantre vyūhapraharaṇeṣu ca
nātham anyaṃ na paśyāmi kurūṇāṃ kurusattama
- 12
बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो यः कुरूंस्तारयेद्भयात्
योधांस्त्वम् अप्लवे हित्वा पितृलोकं गमिष्यसि
buddhyā viśuddhayā yukto yaḥ kurūṃstārayedbhayāt
yodhāṃstvam aplave hitvā pitṛlokaṃ gamiṣyasi
- 13
अद्य प्रभृति संक्रुद्धा व्याघ्रा इव मृगक्षयम्
पाण्डवा भरतश्रेष्ठ करिष्यन्ति कुरुक्षयम्
adya prabhṛti saṃkruddhā vyāghrā iva mṛgakṣayam
pāṇḍavā bharataśreṣṭha kariṣyanti kurukṣayam
- 14
अद्य गाण्डीवघोषस्य वीर्यज्ञाः सव्यसाचिनः
कुरवः संत्रसिष्यन्ति वज्रपाणेर् इवासुराः
adya gāṇḍīvaghoṣasya vīryajñāḥ savyasācinaḥ
kuravaḥ saṃtrasiṣyanti vajrapāṇer ivāsurāḥ
- 15
अद्य गाण्डीवमुक्तानाम् अशनीनाम् इव स्वनः
त्रासयिष्यति संग्रामे कुरून् अन्यांश्च पार्थिवान्
adya gāṇḍīvamuktānām aśanīnām iva svanaḥ
trāsayiṣyati saṃgrāme kurūn anyāṃśca pārthivān
- 16
समिद्धो ऽग्निर्यथा वीर महाज्वालो द्रुमान्दहेत्
धार्तराष्ट्रान्प्रधक्ष्यन्ति तथा बाणाः किरीटिनः
samiddho 'gniryathā vīra mahājvālo drumāndahet
dhārtarāṣṭrānpradhakṣyanti tathā bāṇāḥ kirīṭinaḥ
- 17
येन येन प्रसरतो वाय्वग्नी सहितौ वने
तेन तेन प्रदहतो भगवन्तौ यद् इच्छतः
yena yena prasarato vāyvagnī sahitau vane
tena tena pradahato bhagavantau yad icchataḥ
- 18
यादृशो ऽग्निः समिद्धो हि तादृक्पार्थो न संशयः
यथा वायुर्नरव्याघ्र तथा कृष्णो न संशयः
yādṛśo 'gniḥ samiddho hi tādṛkpārtho na saṃśayaḥ
yathā vāyurnaravyāghra tathā kṛṣṇo na saṃśayaḥ
- 19
नदतः पाञ्चजन्यस्य रसतो गाण्डिवस्य च
श्रुत्वा सर्वाणि सैन्यानि त्रासं यास्यन्ति भारत
nadataḥ pāñcajanyasya rasato gāṇḍivasya ca
śrutvā sarvāṇi sainyāni trāsaṃ yāsyanti bhārata
- 20
कपिध्वजस्य चोत्पाते रथस्यामित्रकर्शिनः
शब्दं सोढुं न शक्ष्यन्ति त्वाम् ऋते वीर पार्थिवाः
kapidhvajasya cotpāte rathasyāmitrakarśinaḥ
śabdaṃ soḍhuṃ na śakṣyanti tvām ṛte vīra pārthivāḥ
- 21
को ह्यर्जुनं रणे योद्धुं त्वद् अन्यः पार्थिवो ऽर्हति
यस्य दिव्यानि कर्माणि प्रवदन्ति मनीषिणः
ko hyarjunaṃ raṇe yoddhuṃ tvad anyaḥ pārthivo 'rhati
yasya divyāni karmāṇi pravadanti manīṣiṇaḥ
- 22
अमानुषश्च संग्रामस्त्र्यम्बकेन च धीमतः
तस्माच्चैव वरः प्राप्तो दुष्प्रापश्चाकृतात्मभिः
amānuṣaśca saṃgrāmastryambakena ca dhīmataḥ
tasmāccaiva varaḥ prāpto duṣprāpaścākṛtātmabhiḥ
- 23
तम् अद्याहं पाण्डवं युद्धशौण्डम् अमृष्यमाणो भवतानुशिष्टः
आशीविषं दृष्टिहरं सुघोरम् इयां पुरस्कृत्य वधं जयं वा
tam adyāhaṃ pāṇḍavaṃ yuddhaśauṇḍam amṛṣyamāṇo bhavatānuśiṣṭaḥ
āśīviṣaṃ dṛṣṭiharaṃ sughoram iyāṃ puraskṛtya vadhaṃ jayaṃ vā

