39 shlokas
- 1
संजय उवाच
दृष्ट्वा तु संनिवृत्तांस्तान्संशप्तकगणान्पुनः
वासुदेवं महात्मानम् अर्जुनः समभाषत
saṃjaya uvāca
dṛṣṭvā tu saṃnivṛttāṃstānsaṃśaptakagaṇānpunaḥ
vāsudevaṃ mahātmānam arjunaḥ samabhāṣata
- 2
चोदयाश्वान्हृषीकेश संशप्तकगणान्प्रति
नैते हास्यन्ति संग्रामं जीवन्त इति मे मतिः
codayāśvānhṛṣīkeśa saṃśaptakagaṇānprati
naite hāsyanti saṃgrāmaṃ jīvanta iti me matiḥ
- 3
पश्य मे ऽस्त्रबलं घोरं बाह्वोर् इष्वसनस्य च
अद्यैतान्पातयिष्यामि क्रुद्धो रुद्रः पशून् इव
paśya me 'strabalaṃ ghoraṃ bāhvor iṣvasanasya ca
adyaitānpātayiṣyāmi kruddho rudraḥ paśūn iva
- 4
ततः कृष्णः स्मितं कृत्वा परिणन्द्य शिवेन तम्
प्रावेशयत दुर्धर्षो यत्र यत्रैच्छद् अर्जुनः
tataḥ kṛṣṇaḥ smitaṃ kṛtvā pariṇandya śivena tam
prāveśayata durdharṣo yatra yatraicchad arjunaḥ
- 5
बभ्राजे स रथो ऽत्यर्थम् उह्यमानो रणे तदा
उह्यमानम् इवाकाशे विमानं पाण्डुरैर्हयैः
babhrāje sa ratho 'tyartham uhyamāno raṇe tadā
uhyamānam ivākāśe vimānaṃ pāṇḍurairhayaiḥ
- 6
मण्डलानि ततश्चक्रे गतप्रत्यागतानि च
यथा शक्ररथो राजन्युद्धे देवासुरे पुरा
maṇḍalāni tataścakre gatapratyāgatāni ca
yathā śakraratho rājanyuddhe devāsure purā
- 7
अथ नारायणाः क्रुद्धा विविधायुधपाणयः
छादयन्तः शरव्रातैः परिवव्रुर्धनंजयम्
atha nārāyaṇāḥ kruddhā vividhāyudhapāṇayaḥ
chādayantaḥ śaravrātaiḥ parivavrurdhanaṃjayam
- 8
अदृश्यं च मुहूर्तेन चक्रुस्ते भरतर्षभ
कृष्णेन सहितं युद्धे कुन्तीपुत्रं धनंजयम्
adṛśyaṃ ca muhūrtena cakruste bharatarṣabha
kṛṣṇena sahitaṃ yuddhe kuntīputraṃ dhanaṃjayam
- 9
क्रुद्धस्तु फल्गुनः संख्ये द्विगुणीकृतविक्रमः
गाण्डीवम् उपसंमृज्य तूर्णं जग्राह संयुगे
kruddhastu phalgunaḥ saṃkhye dviguṇīkṛtavikramaḥ
gāṇḍīvam upasaṃmṛjya tūrṇaṃ jagrāha saṃyuge
- 10
बद्ध्वा च भृकुटीं वक्त्रे क्रोधस्य प्रतिलक्षणम्
देवदत्तं महाशङ्खं पूरयामास पाण्डवः
baddhvā ca bhṛkuṭīṃ vaktre krodhasya pratilakṣaṇam
devadattaṃ mahāśaṅkhaṃ pūrayāmāsa pāṇḍavaḥ
- 11
अथास्त्रम् अरिसंघघ्नं त्वाष्ट्रम् अभ्यस्यद् अर्जुनः
ततो रूपसहस्राणि प्रादुरासन्पृथक्पृथक्
athāstram arisaṃghaghnaṃ tvāṣṭram abhyasyad arjunaḥ
tato rūpasahasrāṇi prādurāsanpṛthakpṛthak
- 12
आत्मनः प्रतिरूपैस्तैर्नानारूपैर्विमोहिताः
अन्योन्यम् अर्जुनं मत्वा स्वम् आत्मानं च जघ्निरे
ātmanaḥ pratirūpaistairnānārūpairvimohitāḥ
anyonyam arjunaṃ matvā svam ātmānaṃ ca jaghnire
- 13
अयम् अर्जुनो ऽयं गोविन्द इमौ यादवपाण्डवौ
इति ब्रुवाणाः संमूढा जघ्नुर् अन्योन्यम् आहवे
ayam arjuno 'yaṃ govinda imau yādavapāṇḍavau
iti bruvāṇāḥ saṃmūḍhā jaghnur anyonyam āhave
- 14
मोहिताः परमास्त्रेण क्षयं जग्मुः परस्परम्
अशोभन्त रणे योधाः पुष्पिता इव किंशुकाः
mohitāḥ paramāstreṇa kṣayaṃ jagmuḥ parasparam
aśobhanta raṇe yodhāḥ puṣpitā iva kiṃśukāḥ
- 15
ततः शरसहस्राणि तैर्विमुक्तानि भस्मसात्
कृत्वा तद् अस्त्रं तान्वीरान् अनयद्यमसादनम्
tataḥ śarasahasrāṇi tairvimuktāni bhasmasāt
kṛtvā tad astraṃ tānvīrān anayadyamasādanam
- 16
अथ प्रहस्य बीभत्सुर्ललित्थान्मालवान् अपि
माचेल्लकांस्त्रिगर्तांश्च यौधेयांश्चार्दयच्छरैः
atha prahasya bībhatsurlalitthānmālavān api
mācellakāṃstrigartāṃśca yaudheyāṃścārdayaccharaiḥ
- 17
ते वध्यमाना वीरेण क्षत्रियाः कालचोदिताः
व्यसृजञ्शरवर्षाणि पार्थे नानाविधानि च
te vadhyamānā vīreṇa kṣatriyāḥ kālacoditāḥ
vyasṛjañśaravarṣāṇi pārthe nānāvidhāni ca
- 18
ततो नैवार्जुनस्तत्र न रथो न च केशवः
प्रत्यदृश्यत घोरेण शरवर्षेण संवृतः
tato naivārjunastatra na ratho na ca keśavaḥ
pratyadṛśyata ghoreṇa śaravarṣeṇa saṃvṛtaḥ
- 19
ततस्ते लब्धलक्ष्यत्वाद् अन्योन्यम् अभिचुक्रुशुः
हतौ कृष्णाविति प्रीता वासांस्यादुधुवुस्तदा
tataste labdhalakṣyatvād anyonyam abhicukruśuḥ
hatau kṛṣṇāviti prītā vāsāṃsyādudhuvustadā
- 20
भेरीमृदङ्गशङ्खांश्च दध्मुर्वीराः सहस्रशः
सिंहनादरवांश्चोग्रांश्चक्रिरे तत्र मारिष
bherīmṛdaṅgaśaṅkhāṃśca dadhmurvīrāḥ sahasraśaḥ
siṃhanādaravāṃścogrāṃścakrire tatra māriṣa
- 21
ततः प्रसिष्विदे कृष्णः खिन्नश्चार्जुनम् अब्रवीत्
क्वासि पार्थ न पश्ये त्वां कच्चिज्जीवसि शत्रुहन्
tataḥ prasiṣvide kṛṣṇaḥ khinnaścārjunam abravīt
kvāsi pārtha na paśye tvāṃ kaccijjīvasi śatruhan
- 22
तस्य तं मानुषं भावं भावज्ञो ऽऽज्ञाय पाण्डवः
वायव्यास्त्रेण तैर् अस्तां शरवृष्टिम् अपाहरत्
tasya taṃ mānuṣaṃ bhāvaṃ bhāvajño ''jñāya pāṇḍavaḥ
vāyavyāstreṇa tair astāṃ śaravṛṣṭim apāharat
- 23
ततः संशप्तकव्रातान्साश्वद्विपरथायुधान्
उवाह भगवान्वायुः शुष्कपर्णचयान् इव
tataḥ saṃśaptakavrātānsāśvadviparathāyudhān
uvāha bhagavānvāyuḥ śuṣkaparṇacayān iva
- 24
उह्यमानास्तु ते राजन्बह्वशोभन्त वायुना
प्रडीनाः पक्षिणः काले वृक्षेभ्य इव मारिष
uhyamānāstu te rājanbahvaśobhanta vāyunā
praḍīnāḥ pakṣiṇaḥ kāle vṛkṣebhya iva māriṣa
- 25
तांस्तथा व्याकुलीकृत्य त्वरमाणो धनंजयः
जघान निशितैर्बाणैः सहस्राणि शतानि च
tāṃstathā vyākulīkṛtya tvaramāṇo dhanaṃjayaḥ
jaghāna niśitairbāṇaiḥ sahasrāṇi śatāni ca
- 26
शिरांसि भल्लैर् अहरद्बाहून् अपि च सायुधान्
हस्तिहस्तोपमांश्चोरूञ्शरैर् उर्व्याम् अपातयत्
śirāṃsi bhallair aharadbāhūn api ca sāyudhān
hastihastopamāṃścorūñśarair urvyām apātayat
- 27
पृष्ठच्छिन्नान्विचरणान्विमस्तिष्केक्षणाङ्गुलीन्
नानाङ्गावयवैर्हीनांश्चकारारीन्धनंजयः
pṛṣṭhacchinnānvicaraṇānvimastiṣkekṣaṇāṅgulīn
nānāṅgāvayavairhīnāṃścakārārīndhanaṃjayaḥ
- 28
गन्धर्वनगराकारान्विधिवत्कल्पितान्रथान्
शरैर्विशकलीकुर्वंश्चक्रे व्यश्वरथद्विपान्
gandharvanagarākārānvidhivatkalpitānrathān
śarairviśakalīkurvaṃścakre vyaśvarathadvipān
- 29
मुण्डतालवनानीव तत्र तत्र चकाशिरे
छिन्नध्वजरथव्राताः केचित्केचित्क्वचित्क्वचित्
muṇḍatālavanānīva tatra tatra cakāśire
chinnadhvajarathavrātāḥ kecitkecitkvacitkvacit
- 30
सोत्तरायुधिनो नागाः सपताकाङ्कुशायुधाः
पेतुः शक्राशनिहता द्रुमवन्त इवाचलाः
sottarāyudhino nāgāḥ sapatākāṅkuśāyudhāḥ
petuḥ śakrāśanihatā drumavanta ivācalāḥ

