47 shlokas
- 1
संजय उवाच
तम् आगतम् अभिप्रेक्ष्य भीमकर्माणम् आहवे
हर्षम् आहारयांचक्रुः कुरवः सर्व एव ते
saṃjaya uvāca
tam āgatam abhiprekṣya bhīmakarmāṇam āhave
harṣam āhārayāṃcakruḥ kuravaḥ sarva eva te
- 2
तथैव तव पुत्रास्ते दुर्योधनपुरोगमाः
अप्लवाः प्लवम् आसाद्य तर्तुकामा इवार्णवम्
tathaiva tava putrāste duryodhanapurogamāḥ
aplavāḥ plavam āsādya tartukāmā ivārṇavam
- 3
पुनर्जातम् इवात्मानं मन्वानाः पार्थिवास्तदा
अलायुधं राक्षसेन्द्रं स्वागतेनाभ्यपूजयन्
punarjātam ivātmānaṃ manvānāḥ pārthivāstadā
alāyudhaṃ rākṣasendraṃ svāgatenābhyapūjayan
- 4
तस्मिंस्त्वमानुषे युद्धे वर्तमाने भयावहे
कर्णराक्षसयोर्नक्तं दारुणप्रतिदर्शने
tasmiṃstvamānuṣe yuddhe vartamāne bhayāvahe
karṇarākṣasayornaktaṃ dāruṇapratidarśane
- 5
उपप्रैक्षन्त पाञ्चालाः स्मयमानाः सराजकाः
तथैव तावका राजन्घूर्णमानास्ततस्ततः
upapraikṣanta pāñcālāḥ smayamānāḥ sarājakāḥ
tathaiva tāvakā rājanghūrṇamānāstatastataḥ
- 6
चुक्रुशुर्नेदम् अस्तीति द्रोणद्रौणिकृपादयः
तत्कर्म दृष्ट्वा संभ्रान्ता हैडिम्बस्य रणाजिरे
cukruśurnedam astīti droṇadrauṇikṛpādayaḥ
tatkarma dṛṣṭvā saṃbhrāntā haiḍimbasya raṇājire
- 7
सर्वम् आविग्नम् अभवद्धाहाभूतम् अचेतनम्
तव सैन्यं महाराज निराशं कर्णजीविते
sarvam āvignam abhavaddhāhābhūtam acetanam
tava sainyaṃ mahārāja nirāśaṃ karṇajīvite
- 8
दुर्योधनस्तु सम्प्रेक्ष्य कर्णम् आर्तिं परां गतम्
अलायुधं राक्षसेन्द्रम् आहूयेदम् अथाब्रवीत्
duryodhanastu samprekṣya karṇam ārtiṃ parāṃ gatam
alāyudhaṃ rākṣasendram āhūyedam athābravīt
- 9
एष वैकर्तनः कर्णो हैडिम्बेन समागतः
कुरुते कर्म सुमहद्यद् अस्यौपयिकं मृधे
eṣa vaikartanaḥ karṇo haiḍimbena samāgataḥ
kurute karma sumahadyad asyaupayikaṃ mṛdhe
- 10
पश्यैतान्पार्थिवाञ्शूरान्निहतान्भैमसेनिना
नानाशस्त्रैर् अभिहतान्पादपान् इव दन्तिना
paśyaitānpārthivāñśūrānnihatānbhaimaseninā
nānāśastrair abhihatānpādapān iva dantinā
- 11
तवैष भागः समरे राजमध्ये मया कृतः
तवैवानुमते वीर तं विक्रम्य निबर्हय
tavaiṣa bhāgaḥ samare rājamadhye mayā kṛtaḥ
tavaivānumate vīra taṃ vikramya nibarhaya
- 12
पुरा वैकर्तनं कर्णम् एष पापो घटोत्कचः
मायाबलम् उपाश्रित्य कर्शयत्यरिकर्शनः
purā vaikartanaṃ karṇam eṣa pāpo ghaṭotkacaḥ
māyābalam upāśritya karśayatyarikarśanaḥ
- 13
एवम् उक्तः स राज्ञा तु राक्षसस्तीव्रविक्रमः
तथेत्युक्त्वा महाबाहुर्घटोत्कचम् उपाद्रवत्
evam uktaḥ sa rājñā tu rākṣasastīvravikramaḥ
tathetyuktvā mahābāhurghaṭotkacam upādravat
- 14
ततः कर्णं समुत्सृज्य भैमसेनिर् अपि प्रभो
प्रत्यमित्रम् उपायान्तं मर्दयामास मार्गणैः
tataḥ karṇaṃ samutsṛjya bhaimasenir api prabho
pratyamitram upāyāntaṃ mardayāmāsa mārgaṇaiḥ
- 15
तयोः समभवद्युद्धं क्रुद्धयो राक्षसेन्द्रयोः
मत्तयोर्वाशिताहेतोर्द्विपयोर् इव कानने
tayoḥ samabhavadyuddhaṃ kruddhayo rākṣasendrayoḥ
mattayorvāśitāhetordvipayor iva kānane
- 16
रक्षसा विप्रमुक्तस्तु कर्णो ऽपि रथिनां वरः
अभ्यद्रवद्भीमसेनं रथेनादित्यवर्चसा
rakṣasā vipramuktastu karṇo 'pi rathināṃ varaḥ
abhyadravadbhīmasenaṃ rathenādityavarcasā
- 17
तम् आयान्तम् अनादृत्य दृष्ट्वा ग्रस्तं घटोत्कचम्
अलायुधेन समरे सिंहेनेव गवां पतिम्
tam āyāntam anādṛtya dṛṣṭvā grastaṃ ghaṭotkacam
alāyudhena samare siṃheneva gavāṃ patim
- 18
रथेनादित्यवपुषा भीमः प्रहरतां वरः
किरञ्शरौघान्प्रययावलायुधरथं प्रति
rathenādityavapuṣā bhīmaḥ praharatāṃ varaḥ
kirañśaraughānprayayāvalāyudharathaṃ prati
- 19
तम् आयान्तम् अभिप्रेक्ष्य स तदालायुधः प्रभो
घटोत्कचं समुत्सृज्य भीमसेनं समाह्वयत्
tam āyāntam abhiprekṣya sa tadālāyudhaḥ prabho
ghaṭotkacaṃ samutsṛjya bhīmasenaṃ samāhvayat
- 20
तं भीमः सहसाभ्येत्य राक्षसान्तकरः प्रभो
सगणं राक्षसेन्द्रं तं शरवर्षैर् अवाकिरत्
taṃ bhīmaḥ sahasābhyetya rākṣasāntakaraḥ prabho
sagaṇaṃ rākṣasendraṃ taṃ śaravarṣair avākirat
- 21
तथैवालायुधो राजञ्शिलाधौतैर् अजिह्मगैः
अभ्यवर्षत कौन्तेयं पुनः पुनर् अरिंदमः
tathaivālāyudho rājañśilādhautair ajihmagaiḥ
abhyavarṣata kaunteyaṃ punaḥ punar ariṃdamaḥ
- 22
तथा ते राक्षसाः सर्वे भीमसेनम् उपाद्रवन्
नानाप्रहरणा भीमास्त्वत्सुतानां जयैषिणः
tathā te rākṣasāḥ sarve bhīmasenam upādravan
nānāpraharaṇā bhīmāstvatsutānāṃ jayaiṣiṇaḥ
- 23
स ताड्यमानो बलिभिर्भीमसेनो महाबलः
पञ्चभिः पञ्चभिः सर्वांस्तान् अविध्यच्छितैः शरैः
sa tāḍyamāno balibhirbhīmaseno mahābalaḥ
pañcabhiḥ pañcabhiḥ sarvāṃstān avidhyacchitaiḥ śaraiḥ
- 24
ते वध्यमाना भीमेन राक्षसाः खरयोनयः
विनेदुस्तुमुलान्नादान्दुद्रुवुश्च दिशो दश
te vadhyamānā bhīmena rākṣasāḥ kharayonayaḥ
vinedustumulānnādāndudruvuśca diśo daśa
- 25
तांस्त्रास्यमानान्भीमेन दृष्ट्वा रक्षो महाबलम्
अभिदुद्राव वेगेन शरैश्चैनम् अवाकिरत्
tāṃstrāsyamānānbhīmena dṛṣṭvā rakṣo mahābalam
abhidudrāva vegena śaraiścainam avākirat
- 26
तं भीमसेनः समरे तीक्ष्णाग्रैर् अक्षिणोच्छरैः
अलायुधस्तु तान् अस्तान्भीमेन विशिखान्रणे
चिछेद कांश्चित्समरे त्वरया कांश्चिद् अग्रहीत्
taṃ bhīmasenaḥ samare tīkṣṇāgrair akṣiṇoccharaiḥ
alāyudhastu tān astānbhīmena viśikhānraṇe
cicheda kāṃścitsamare tvarayā kāṃścid agrahīt
- 27
स तं दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रं भीमो भीमपराक्रमः
गदां चिक्षेप वेगेन वज्रपातोपमां तदा
sa taṃ dṛṣṭvā rākṣasendraṃ bhīmo bhīmaparākramaḥ
gadāṃ cikṣepa vegena vajrapātopamāṃ tadā
- 28
ताम् आपतन्तीं वेगेन गदां ज्वालाकुलां ततः
गदया ताडयामास सा गदा भीमम् आव्रजत्
tām āpatantīṃ vegena gadāṃ jvālākulāṃ tataḥ
gadayā tāḍayāmāsa sā gadā bhīmam āvrajat
- 29
स राक्षसेन्द्रं कौन्तेयः शरवर्षैर् अवाकिरत्
तान् अप्यस्याकरोन्मोघान्राक्षसो निशितैः शरैः
sa rākṣasendraṃ kaunteyaḥ śaravarṣair avākirat
tān apyasyākaronmoghānrākṣaso niśitaiḥ śaraiḥ
- 30
ते चापि राक्षसाः सर्वे सैनिका भीमरूपिणः
शासनाद्राक्षसेन्द्रस्य निजघ्नू रथकुञ्जरान्
te cāpi rākṣasāḥ sarve sainikā bhīmarūpiṇaḥ
śāsanādrākṣasendrasya nijaghnū rathakuñjarān

