34 shlokas
- 1
संजय उवाच
तथा संभाषतां तेषां प्रादुरासीद्धनंजयः
दिदृक्षुर्भरतश्रेष्ठं राजानं ससुहृद्गणम्
saṃjaya uvāca
tathā saṃbhāṣatāṃ teṣāṃ prādurāsīddhanaṃjayaḥ
didṛkṣurbharataśreṣṭhaṃ rājānaṃ sasuhṛdgaṇam
- 2
तं प्रविष्टं शुभां कक्ष्याम् अभिवाद्याग्रतः स्थितम्
समुत्थायार्जुनं प्रेम्णा सस्वजे पाण्डवर्षभः
taṃ praviṣṭaṃ śubhāṃ kakṣyām abhivādyāgrataḥ sthitam
samutthāyārjunaṃ premṇā sasvaje pāṇḍavarṣabhaḥ
- 3
मूर्ध्नि चैनम् उपाघ्राय परिष्वज्य च बाहुना
आशिषः परमाः प्रोच्य स्मयमानो ऽभ्यभाषत
mūrdhni cainam upāghrāya pariṣvajya ca bāhunā
āśiṣaḥ paramāḥ procya smayamāno 'bhyabhāṣata
- 4
व्यक्तम् अर्जुन संग्रामे ध्रुवस्ते विजयो महान्
यादृग्रूपा हि ते छाया प्रसन्नश्च जनार्दनः
vyaktam arjuna saṃgrāme dhruvaste vijayo mahān
yādṛgrūpā hi te chāyā prasannaśca janārdanaḥ
- 5
तम् अब्रवीत्ततो जिष्णुर्महद् आश्चर्यम् उत्तमम्
दृष्टवान् अस्मि भद्रं ते केशवस्य प्रसादजम्
tam abravīttato jiṣṇurmahad āścaryam uttamam
dṛṣṭavān asmi bhadraṃ te keśavasya prasādajam
- 6
ततस्तत्कथयामास यथादृष्टं धनंजयः
आश्वासनार्थं सुहृदां त्र्यम्बकेन समागमम्
tatastatkathayāmāsa yathādṛṣṭaṃ dhanaṃjayaḥ
āśvāsanārthaṃ suhṛdāṃ tryambakena samāgamam
- 7
ततः शिरोभिर् अवनिं स्पृष्ट्वा सर्वे च विस्मिताः
नमस्कृत्य वृषाङ्काय साधु साध्वित्यथाब्रुवन्
tataḥ śirobhir avaniṃ spṛṣṭvā sarve ca vismitāḥ
namaskṛtya vṛṣāṅkāya sādhu sādhvityathābruvan
- 8
अनुज्ञातास्ततः सर्वे सुहृदो धर्मसूनुना
त्वरमाणाः सुसंनद्धा हृष्टा युद्धाय निर्ययुः
anujñātāstataḥ sarve suhṛdo dharmasūnunā
tvaramāṇāḥ susaṃnaddhā hṛṣṭā yuddhāya niryayuḥ
- 9
अभिवाद्य तु राजानं युयुधानाच्युतार्जुनाः
हृष्टा विनिर्ययुस्ते वै युधिष्ठिरनिवेशनात्
abhivādya tu rājānaṃ yuyudhānācyutārjunāḥ
hṛṣṭā viniryayuste vai yudhiṣṭhiraniveśanāt
- 10
रथेनैकेन दुर्धर्षौ युयुधानजनार्दनौ
जग्मतुः सहितौ वीरावर्जुनस्य निवेशनम्
rathenaikena durdharṣau yuyudhānajanārdanau
jagmatuḥ sahitau vīrāvarjunasya niveśanam
- 11
तत्र गत्वा हृषीकेशः कल्पयामास सूतवत्
रथं रथवरस्याजौ वानरर्षभलक्षणम्
tatra gatvā hṛṣīkeśaḥ kalpayāmāsa sūtavat
rathaṃ rathavarasyājau vānararṣabhalakṣaṇam
- 12
स मेघसमनिर्घोषस्तप्तकाञ्चनसप्रभः
बभौ रथवरः क्ᄆप्तः शिशुर्दिवसकृद्यथा
sa meghasamanirghoṣastaptakāñcanasaprabhaḥ
babhau rathavaraḥ kᄆptaḥ śiśurdivasakṛdyathā
- 13
ततः पुरुषशार्दूलः सज्जः सज्जं पुरःसरः
कृताह्निकाय पार्थाय न्यवेदयत तं रथम्
tataḥ puruṣaśārdūlaḥ sajjaḥ sajjaṃ puraḥsaraḥ
kṛtāhnikāya pārthāya nyavedayata taṃ ratham
- 14
तं तु लोके वरः पुंसां किरीटी हेमवर्मभृत्
बाणबाणासनी वाहं प्रदक्षिणम् अवर्तत
taṃ tu loke varaḥ puṃsāṃ kirīṭī hemavarmabhṛt
bāṇabāṇāsanī vāhaṃ pradakṣiṇam avartata
- 15
ततो विद्यावयोवृद्धैः क्रियावद्भिर्जितेन्द्रियैः
स्तूयमानो जयाशीभिर् आरुरोह महारथम्
tato vidyāvayovṛddhaiḥ kriyāvadbhirjitendriyaiḥ
stūyamāno jayāśībhir āruroha mahāratham
- 16
जैत्रैः सांग्रामिकैर्मन्त्रैः पूर्वम् एव रथोत्तमम्
अभिमन्त्रितम् अर्चिष्मान् उदयं भास्करो यथा
jaitraiḥ sāṃgrāmikairmantraiḥ pūrvam eva rathottamam
abhimantritam arciṣmān udayaṃ bhāskaro yathā
- 17
स रथे रथिनां श्रेष्ठः काञ्चने काञ्चनावृतः
विबभौ विमलो ऽर्चिष्मान्मेराविव दिवाकरः
sa rathe rathināṃ śreṣṭhaḥ kāñcane kāñcanāvṛtaḥ
vibabhau vimalo 'rciṣmānmerāviva divākaraḥ
- 18
अन्वारुरोहतुः पार्थं युयुधानजनार्दनौ
शर्यातेर्यज्ञम् आयान्तं यथेन्द्रं देवम् अश्विनौ
anvārurohatuḥ pārthaṃ yuyudhānajanārdanau
śaryāteryajñam āyāntaṃ yathendraṃ devam aśvinau
- 19
अथ जग्राह गोविन्दो रश्मीन्रश्मिवतां वरः
मातलिर्वासवस्येव वृत्रं हन्तुं प्रयास्यतः
atha jagrāha govindo raśmīnraśmivatāṃ varaḥ
mātalirvāsavasyeva vṛtraṃ hantuṃ prayāsyataḥ
- 20
स ताभ्यां सहितः पार्थो रथप्रवरम् आस्थितः
सहितो बुधशुक्राभ्यां तमो निघ्नन्यथा शशी
sa tābhyāṃ sahitaḥ pārtho rathapravaram āsthitaḥ
sahito budhaśukrābhyāṃ tamo nighnanyathā śaśī
- 21
सैन्धवस्य वधप्रेप्सुः प्रयातः शत्रुपूगहा
सहाम्बुपतिमित्राभ्यां यथेन्द्रस्तारकामये
saindhavasya vadhaprepsuḥ prayātaḥ śatrupūgahā
sahāmbupatimitrābhyāṃ yathendrastārakāmaye
- 22
ततो वादित्रनिर्घोषैर्मङ्गल्यैश्च स्तवैः शुभैः
प्रयान्तम् अर्जुनं सूता मागधाश्चैव तुष्टुवुः
tato vāditranirghoṣairmaṅgalyaiśca stavaiḥ śubhaiḥ
prayāntam arjunaṃ sūtā māgadhāścaiva tuṣṭuvuḥ
- 23
सजयाशीः सपुण्याहः सूतमागधनिस्वनः
युक्तो वादित्रघोषेण तेषां रतिकरो ऽभवत्
sajayāśīḥ sapuṇyāhaḥ sūtamāgadhanisvanaḥ
yukto vāditraghoṣeṇa teṣāṃ ratikaro 'bhavat
- 24
तम् अनुप्रयतो वायुः पुण्यगन्धवहः शुचिः
ववौ संहर्षयन्पार्थं द्विषतश्चापि शोषयन्
tam anuprayato vāyuḥ puṇyagandhavahaḥ śuciḥ
vavau saṃharṣayanpārthaṃ dviṣataścāpi śoṣayan
- 25
प्रादुरासन्निमित्तानि विजयाय बहूनि च
पाण्डवानां त्वदीयानां विपरीतानि मारिष
prādurāsannimittāni vijayāya bahūni ca
pāṇḍavānāṃ tvadīyānāṃ viparītāni māriṣa
- 26
दृष्ट्वार्जुनो निमित्तानि विजयाय प्रदक्षिणम्
युयुधानं महेष्वासम् इदं वचनम् अब्रवीत्
dṛṣṭvārjuno nimittāni vijayāya pradakṣiṇam
yuyudhānaṃ maheṣvāsam idaṃ vacanam abravīt
- 27
युयुधानाद्य युद्धे मे दृश्यते विजयो ध्रुवः
यथा हीमानि लिङ्गानि दृश्यन्ते शिनिपुंगव
yuyudhānādya yuddhe me dṛśyate vijayo dhruvaḥ
yathā hīmāni liṅgāni dṛśyante śinipuṃgava
- 28
सो ऽहं तत्र गमिष्यामि यत्र सैन्धवको नृपः
यियासुर्यमलोकाय मम वीर्यं प्रतीक्षते
so 'haṃ tatra gamiṣyāmi yatra saindhavako nṛpaḥ
yiyāsuryamalokāya mama vīryaṃ pratīkṣate
- 29
यथा परमकं कृत्यं सैन्धवस्य वधे मम
तथैव सुमहत्कृत्यं धर्मराजस्य रक्षणे
yathā paramakaṃ kṛtyaṃ saindhavasya vadhe mama
tathaiva sumahatkṛtyaṃ dharmarājasya rakṣaṇe
- 30
स त्वम् अद्य महाबाहो राजानं परिपालय
यथैव हि मया गुप्तस्त्वया गुप्तो भवेत्तथा
sa tvam adya mahābāho rājānaṃ paripālaya
yathaiva hi mayā guptastvayā gupto bhavettathā

