29 shlokas
- 1
संजय उवाच
यन्मां पार्थस्य संग्रामे कर्माणि परिपृच्छसि
तच्छृणुष्व महाराज पार्थो यद् अकरोन्मृधे
saṃjaya uvāca
yanmāṃ pārthasya saṃgrāme karmāṇi paripṛcchasi
tacchṛṇuṣva mahārāja pārtho yad akaronmṛdhe
- 2
रजो दृष्ट्वा समुद्भूतं श्रुत्वा च गजनिस्वनम्
भज्यतां भगदत्तेन कौन्तेयः कृष्णम् अब्रवीत्
rajo dṛṣṭvā samudbhūtaṃ śrutvā ca gajanisvanam
bhajyatāṃ bhagadattena kaunteyaḥ kṛṣṇam abravīt
- 3
यथा प्राग्ज्योतिषो राजा गजेन मधुसूदन
त्वरमाणो ऽभ्यतिक्रान्तो ध्रुवं तस्यैष निस्वनः
yathā prāgjyotiṣo rājā gajena madhusūdana
tvaramāṇo 'bhyatikrānto dhruvaṃ tasyaiṣa nisvanaḥ
- 4
इन्द्राद् अनवरः संख्ये गजयानविशारदः
प्रथमो वा द्वितीयो वा पृथिव्याम् इति मे मतिः
indrād anavaraḥ saṃkhye gajayānaviśāradaḥ
prathamo vā dvitīyo vā pṛthivyām iti me matiḥ
- 5
स चापि द्विरदश्रेष्ठः सदाप्रतिगजो युधि
सर्वशब्दातिगः संख्ये कृतकर्मा जितक्लमः
sa cāpi dviradaśreṣṭhaḥ sadāpratigajo yudhi
sarvaśabdātigaḥ saṃkhye kṛtakarmā jitaklamaḥ
- 6
सहः शस्त्रनिपातानाम् अग्निस्पर्शस्य चानघ
स पाण्डवबलं व्यक्तम् अद्यैको नाशयिष्यति
sahaḥ śastranipātānām agnisparśasya cānagha
sa pāṇḍavabalaṃ vyaktam adyaiko nāśayiṣyati
- 7
न चावाभ्याम् ऋते ऽन्यो ऽस्ति शक्तस्तं प्रतिबाधितुम्
त्वरमाणस्ततो याहि यतः प्राग्ज्योतिषाधिपः
na cāvābhyām ṛte 'nyo 'sti śaktastaṃ pratibādhitum
tvaramāṇastato yāhi yataḥ prāgjyotiṣādhipaḥ
- 8
शक्रसख्याद्द्विपबलैर्वयसा चापि विस्मितम्
अद्यैनं प्रेषयिष्यामि बलहन्तुः प्रियातिथिम्
śakrasakhyāddvipabalairvayasā cāpi vismitam
adyainaṃ preṣayiṣyāmi balahantuḥ priyātithim
- 9
वचनाद् अथ कृष्णस्तु प्रययौ सव्यसाचिनः
दार्यते भगदत्तेन यत्र पाण्डववाहिनी
vacanād atha kṛṣṇastu prayayau savyasācinaḥ
dāryate bhagadattena yatra pāṇḍavavāhinī
- 10
तं प्रयान्तं ततः पश्चाद् आह्वयन्तो महारथाः
संशप्तकाः समारोहन्सहस्राणि चतुर्दश
taṃ prayāntaṃ tataḥ paścād āhvayanto mahārathāḥ
saṃśaptakāḥ samārohansahasrāṇi caturdaśa
- 11
दशैव तु सहस्राणि त्रिगर्तानां नराधिप
चत्वारि तु सहस्राणि वासुदेवस्य ये ऽनुगाः
daśaiva tu sahasrāṇi trigartānāṃ narādhipa
catvāri tu sahasrāṇi vāsudevasya ye 'nugāḥ
- 12
दार्यमाणां चमूं दृष्ट्वा भगदत्तेन मारिष
आहूयमानस्य च तैर् अभवद्धृदयं द्विधा
dāryamāṇāṃ camūṃ dṛṣṭvā bhagadattena māriṣa
āhūyamānasya ca tair abhavaddhṛdayaṃ dvidhā
- 13
किं नु श्रेयस्करं कर्म भवेद् इति विचिन्तयन्
इतो वा विनिवर्तेयं गच्छेयं वा युधिष्ठिरम्
kiṃ nu śreyaskaraṃ karma bhaved iti vicintayan
ito vā vinivarteyaṃ gaccheyaṃ vā yudhiṣṭhiram
- 14
तस्य बुद्ध्या विचार्यैतद् अर्जुनस्य कुरूद्वह
अभवद्भूयसी बुद्धिः संशप्तकवधे स्थिरा
tasya buddhyā vicāryaitad arjunasya kurūdvaha
abhavadbhūyasī buddhiḥ saṃśaptakavadhe sthirā
- 15
स संनिवृत्तः सहसा कपिप्रवरकेतनः
एको रथसहस्राणि निहन्तुं वासवी रणे
sa saṃnivṛttaḥ sahasā kapipravaraketanaḥ
eko rathasahasrāṇi nihantuṃ vāsavī raṇe
- 16
सा हि दुर्योधनस्यासीन्मतिः कर्णस्य चोभयोः
अर्जुनस्य वधोपाये तेन द्वैधम् अकल्पयत्
sā hi duryodhanasyāsīnmatiḥ karṇasya cobhayoḥ
arjunasya vadhopāye tena dvaidham akalpayat
- 17
स तु संवर्तयामास द्वैधीभावेन पाण्डवः
रथेन तु रथाग्र्याणाम् अकरोत्तां मृषा तदा
sa tu saṃvartayāmāsa dvaidhībhāvena pāṇḍavaḥ
rathena tu rathāgryāṇām akarottāṃ mṛṣā tadā
- 18
ततः शतसहस्राणि शराणां नतपर्वणाम्
व्यसृजन्न् अर्जुने राजन्संशप्तकमहारथाः
tataḥ śatasahasrāṇi śarāṇāṃ nataparvaṇām
vyasṛjann arjune rājansaṃśaptakamahārathāḥ
- 19
नैव कुन्तीसुतः पार्थो नैव कृष्णो जनार्दनः
न हया न रथो राजन्दृश्यन्ते स्म शरैश्चिताः
naiva kuntīsutaḥ pārtho naiva kṛṣṇo janārdanaḥ
na hayā na ratho rājandṛśyante sma śaraiścitāḥ
- 20
यदा मोहम् अनुप्राप्तः सस्वेदश्च जनार्दनः
ततस्तान्प्रायशः पार्थो वज्रास्त्रेण निजघ्निवान्
yadā moham anuprāptaḥ sasvedaśca janārdanaḥ
tatastānprāyaśaḥ pārtho vajrāstreṇa nijaghnivān
- 21
शतशः पाणयश्छिन्नाः सेषुज्यातलकार्मुकाः
केतवो वाजिनः सूता रथिनश्चापतन्क्षितौ
śataśaḥ pāṇayaśchinnāḥ seṣujyātalakārmukāḥ
ketavo vājinaḥ sūtā rathinaścāpatankṣitau
- 22
द्रुमाचलाग्राम्बुधरैः समरूपाः सुकल्पिताः
हतारोहाः क्षितौ पेतुर्द्विपाः पार्थशराहताः
drumācalāgrāmbudharaiḥ samarūpāḥ sukalpitāḥ
hatārohāḥ kṣitau peturdvipāḥ pārthaśarāhatāḥ
- 23
विप्रविद्धकुथावल्गाश्छिन्नभाण्डाः परासवः
सारोहास्तुरगाः पेतुर्मथिताः पार्थमार्गणैः
vipraviddhakuthāvalgāśchinnabhāṇḍāḥ parāsavaḥ
sārohāsturagāḥ peturmathitāḥ pārthamārgaṇaiḥ
- 24
सर्ष्टिचर्मासिनखराः समुद्गरपरश्वधाः
संछिन्ना बाहवः पेतुर्नृणां भल्लैः किरीटिना
sarṣṭicarmāsinakharāḥ samudgaraparaśvadhāḥ
saṃchinnā bāhavaḥ peturnṛṇāṃ bhallaiḥ kirīṭinā
- 25
बालादित्याम्बुजेन्दूनां तुल्यरूपाणि मारिष
संछिन्नान्यर्जुनशरैः शिरांस्युर्वीं प्रपेदिरे
bālādityāmbujendūnāṃ tulyarūpāṇi māriṣa
saṃchinnānyarjunaśaraiḥ śirāṃsyurvīṃ prapedire
- 26
जज्वालालंकृतैः सेना पत्रिभिः प्राणभोजनैः
नानालिङ्गैस्तदामित्रान्क्रुद्धे निघ्नति फल्गुने
jajvālālaṃkṛtaiḥ senā patribhiḥ prāṇabhojanaiḥ
nānāliṅgaistadāmitrānkruddhe nighnati phalgune
- 27
क्षोभयन्तं तदा सेनां द्विरदं नलिनीम् इव
धनंजयं भूतगणाः साधु साध्वित्यपूजयन्
kṣobhayantaṃ tadā senāṃ dviradaṃ nalinīm iva
dhanaṃjayaṃ bhūtagaṇāḥ sādhu sādhvityapūjayan
- 28
दृष्ट्वा तत्कर्म पार्थस्य वासवस्येव माधवः
विस्मयं परमं गत्वा तलम् आहत्य पूजयत्
dṛṣṭvā tatkarma pārthasya vāsavasyeva mādhavaḥ
vismayaṃ paramaṃ gatvā talam āhatya pūjayat
- 29
ततः संशप्तकान्हत्वा भूयिष्ठं ये व्यवस्थिताः
भगदत्ताय याहीति पार्थः कृष्णम् अचोदयत्
tataḥ saṃśaptakānhatvā bhūyiṣṭhaṃ ye vyavasthitāḥ
bhagadattāya yāhīti pārthaḥ kṛṣṇam acodayat

