89 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
तदवस्थे हते तस्मिन्भूरिश्रवसि कौरवे
यथा भूयो ऽभवद्युद्धं तन्ममाचक्ष्व संजय
dhṛtarāṣṭra uvāca
tadavasthe hate tasminbhūriśravasi kaurave
yathā bhūyo 'bhavadyuddhaṃ tanmamācakṣva saṃjaya
- 2
संजय उवाच
भूरिश्रवसि संक्रान्ते परलोकाय भारत
वासुदेवं महाबाहुर् अर्जुनः समचूचुदत्
saṃjaya uvāca
bhūriśravasi saṃkrānte paralokāya bhārata
vāsudevaṃ mahābāhur arjunaḥ samacūcudat
- 3
चोदयाश्वान्भृशं कृष्ण यतो राजा जयद्रथः
अस्तम् एति महाबाहो त्वरमाणो दिवाकरः
codayāśvānbhṛśaṃ kṛṣṇa yato rājā jayadrathaḥ
astam eti mahābāho tvaramāṇo divākaraḥ
- 4
एतद्धि पुरुषव्याघ्र महद् अभ्युद्यतं मया
कार्यं संरक्ष्यते चैष कुरुसेनामहारथैः
etaddhi puruṣavyāghra mahad abhyudyataṃ mayā
kāryaṃ saṃrakṣyate caiṣa kurusenāmahārathaiḥ
- 5
नास्तम् एति यथा सूर्यो यथा सत्यं भवेद्वचः
चोदयाश्वांस्तथा कृष्ण यथा हन्यां जयद्रथम्
nāstam eti yathā sūryo yathā satyaṃ bhavedvacaḥ
codayāśvāṃstathā kṛṣṇa yathā hanyāṃ jayadratham
- 6
ततः कृष्णो महाबाहू रजतप्रतिमान्हयान्
हयज्ञश्चोदयामास जयद्रथरथं प्रति
tataḥ kṛṣṇo mahābāhū rajatapratimānhayān
hayajñaścodayāmāsa jayadratharathaṃ prati
- 7
तं प्रयान्तम् अमोघेषुम् उत्पतद्भिर् इवाशुगैः
त्वरमाणा महाराज सेनामुख्याः समाव्रजन्
taṃ prayāntam amogheṣum utpatadbhir ivāśugaiḥ
tvaramāṇā mahārāja senāmukhyāḥ samāvrajan
- 8
दुर्योधनश्च कर्णश्च वृषसेनो ऽथ मद्रराट्
अश्वत्थामा कृपश्चैव स्वयम् एव च सैन्धवः
duryodhanaśca karṇaśca vṛṣaseno 'tha madrarāṭ
aśvatthāmā kṛpaścaiva svayam eva ca saindhavaḥ
- 9
समासाद्य तु बीभत्सुः सैन्धवं प्रमुखे स्थितम्
नेत्राभ्यां क्रोधदीप्ताभ्यां सम्प्रैक्षन्निर्दहन्न् इव
samāsādya tu bībhatsuḥ saindhavaṃ pramukhe sthitam
netrābhyāṃ krodhadīptābhyāṃ sampraikṣannirdahann iva
- 10
ततो दुर्योधनो राजा राधेयं त्वरितो ऽब्रवीत्
अर्जुनं वीक्ष्य संयान्तं जयद्रथरथं प्रति
tato duryodhano rājā rādheyaṃ tvarito 'bravīt
arjunaṃ vīkṣya saṃyāntaṃ jayadratharathaṃ prati
- 11
अयं स वैकर्तन युद्धकालो विदर्शयस्वात्मबलं महात्मन्
यथा न वध्येत रणे ऽर्जुनेन जयद्रथः कर्ण तथा कुरुष्व
ayaṃ sa vaikartana yuddhakālo vidarśayasvātmabalaṃ mahātman
yathā na vadhyeta raṇe 'rjunena jayadrathaḥ karṇa tathā kuruṣva
- 12
अल्पावशिष्टं दिवसं नृवीर विघातयस्वाद्य रिपुं शरौघैः
दिनक्षयं प्राप्य नरप्रवीर ध्रुवं हि नः कर्ण जयो भविष्यति
alpāvaśiṣṭaṃ divasaṃ nṛvīra vighātayasvādya ripuṃ śaraughaiḥ
dinakṣayaṃ prāpya narapravīra dhruvaṃ hi naḥ karṇa jayo bhaviṣyati
- 13
सैन्धवे रक्ष्यमाणे तु सूर्यस्यास्तमयं प्रति
मिथ्याप्रतिज्ञः कौन्तेयः प्रवेक्ष्यति हुताशनम्
saindhave rakṣyamāṇe tu sūryasyāstamayaṃ prati
mithyāpratijñaḥ kaunteyaḥ pravekṣyati hutāśanam
- 14
अनर्जुनायां च भुवि मुहूर्तम् अपि मानद
जीवितुं नोत्सहेरन्वै भ्रातरो ऽस्य सहानुगाः
anarjunāyāṃ ca bhuvi muhūrtam api mānada
jīvituṃ notsaheranvai bhrātaro 'sya sahānugāḥ
- 15
विनष्टैः पाण्डवेयैश्च सशैलवनकाननाम्
वसुंधराम् इमां कर्ण भोक्ष्यामो हतकण्टकाम्
vinaṣṭaiḥ pāṇḍaveyaiśca saśailavanakānanām
vasuṃdharām imāṃ karṇa bhokṣyāmo hatakaṇṭakām
- 16
दैवेनोपहतः पार्थो विपरीतश्च मानद
कार्याकार्यम् अजानन्वै प्रतिज्ञां कृतवान्रणे
daivenopahataḥ pārtho viparītaśca mānada
kāryākāryam ajānanvai pratijñāṃ kṛtavānraṇe
- 17
नूनम् आत्मविनाशाय पाण्डवेन किरीटिना
प्रतिज्ञेयं कृता कर्ण जयद्रथवधं प्रति
nūnam ātmavināśāya pāṇḍavena kirīṭinā
pratijñeyaṃ kṛtā karṇa jayadrathavadhaṃ prati
- 18
कथं जीवति दुर्धर्षे त्वयि राधेय फल्गुनः
अनस्तंगत आदित्ये हन्यात्सैन्धवकं नृपम्
kathaṃ jīvati durdharṣe tvayi rādheya phalgunaḥ
anastaṃgata āditye hanyātsaindhavakaṃ nṛpam
- 19
रक्षितं मद्रराजेन कृपेण च महात्मना
जयद्रथं रणमुखे कथं हन्याद्धनंजयः
rakṣitaṃ madrarājena kṛpeṇa ca mahātmanā
jayadrathaṃ raṇamukhe kathaṃ hanyāddhanaṃjayaḥ
- 20
द्रौणिना रक्ष्यमाणं च मया दुःशासनेन च
कथं प्राप्स्यति बीभत्सुः सैन्धवं कालचोदितः
drauṇinā rakṣyamāṇaṃ ca mayā duḥśāsanena ca
kathaṃ prāpsyati bībhatsuḥ saindhavaṃ kālacoditaḥ
- 21
युध्यन्ते बहवः शूरा लम्बते च दिवाकरः
शङ्के जयद्रथं पार्थो नैव प्राप्स्यति मानद
yudhyante bahavaḥ śūrā lambate ca divākaraḥ
śaṅke jayadrathaṃ pārtho naiva prāpsyati mānada
- 22
स त्वं कर्ण मया सार्धं शूरैश्चान्यैर्महारथैः
युध्यस्व यत्नम् आस्थाय परं पार्थेन संयुगे
sa tvaṃ karṇa mayā sārdhaṃ śūraiścānyairmahārathaiḥ
yudhyasva yatnam āsthāya paraṃ pārthena saṃyuge
- 23
एवम् उक्तस्तु राधेयस्तव पुत्रेण मारिष
दुर्योधनम् इदं वाक्यं प्रत्युवाच कुरूत्तमम्
evam uktastu rādheyastava putreṇa māriṣa
duryodhanam idaṃ vākyaṃ pratyuvāca kurūttamam
- 24
दृढलक्ष्येण शूरेण भीमसेनेन धन्विना
भृशम् उद्वेजितः संख्ये शरजालैर् अनेकशः
dṛḍhalakṣyeṇa śūreṇa bhīmasenena dhanvinā
bhṛśam udvejitaḥ saṃkhye śarajālair anekaśaḥ
- 25
स्थातव्यम् इति तिष्ठामि रणे सम्प्रति मानद
नैवाङ्गम् इङ्गति किंचिन्मे संतप्तस्य रणेषुभिः
sthātavyam iti tiṣṭhāmi raṇe samprati mānada
naivāṅgam iṅgati kiṃcinme saṃtaptasya raṇeṣubhiḥ
- 26
योत्स्यामि तु तथा राजञ्शक्त्याहं परया रणे
यथा पाण्डवमुख्यो ऽसौ न हनिष्यति सैन्धवम्
yotsyāmi tu tathā rājañśaktyāhaṃ parayā raṇe
yathā pāṇḍavamukhyo 'sau na haniṣyati saindhavam
- 27
न हि मे युध्यमानस्य सायकांश्चास्यतः शितान्
सैन्धवं प्राप्स्यते वीरः सव्यसाची धनंजयः
na hi me yudhyamānasya sāyakāṃścāsyataḥ śitān
saindhavaṃ prāpsyate vīraḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ
- 28
यत्तु शक्तिमता कार्यं सततं हितकारिणा
तत्करिष्यामि कौरव्य जयो दैवे प्रतिष्ठितः
yattu śaktimatā kāryaṃ satataṃ hitakāriṇā
tatkariṣyāmi kauravya jayo daive pratiṣṭhitaḥ
- 29
अद्य योत्स्ये ऽर्जुनम् अहं पौरुषं स्वं व्यपाश्रितः
त्वदर्थं पुरुषव्याघ्र जयो दैवे प्रतिष्ठितः
adya yotsye 'rjunam ahaṃ pauruṣaṃ svaṃ vyapāśritaḥ
tvadarthaṃ puruṣavyāghra jayo daive pratiṣṭhitaḥ
- 30
अद्य युद्धं कुरुश्रेष्ठ मम पार्थस्य चोभयोः
पश्यन्तु सर्वभूतानि दारुणं लोमहर्षणम्
adya yuddhaṃ kuruśreṣṭha mama pārthasya cobhayoḥ
paśyantu sarvabhūtāni dāruṇaṃ lomaharṣaṇam

