50 shlokas
- 1
संजय उवाच
प्रीतियुक्तं च हृद्यं च मधुराक्षरम् एव च
कालयुक्तं च चित्रं च स्वतया चाभिभाषितम्
saṃjaya uvāca
prītiyuktaṃ ca hṛdyaṃ ca madhurākṣaram eva ca
kālayuktaṃ ca citraṃ ca svatayā cābhibhāṣitam
- 2
धर्मराजस्य तद्वाक्यं निशम्य शिनिपुंगवः
सात्यकिर्भरतश्रेष्ठ प्रत्युवाच युधिष्ठिरम्
dharmarājasya tadvākyaṃ niśamya śinipuṃgavaḥ
sātyakirbharataśreṣṭha pratyuvāca yudhiṣṭhiram
- 3
श्रुतं ते गदतो वाक्यं सर्वम् एतन्मयाच्युत
न्याययुक्तं च चित्रं च फल्गुनार्थे यशस्करम्
śrutaṃ te gadato vākyaṃ sarvam etanmayācyuta
nyāyayuktaṃ ca citraṃ ca phalgunārthe yaśaskaram
- 4
एवंविधे तथा काले मादृशं प्रेक्ष्य संमतम्
वक्तुम् अर्हसि राजेन्द्र यथा पार्थं तथैव माम्
evaṃvidhe tathā kāle mādṛśaṃ prekṣya saṃmatam
vaktum arhasi rājendra yathā pārthaṃ tathaiva mām
- 5
न मे धनंजयस्यार्थे प्राणा रक्ष्याः कथंचन
त्वत्प्रयुक्तः पुनर् अहं किं न कुर्यां महाहवे
na me dhanaṃjayasyārthe prāṇā rakṣyāḥ kathaṃcana
tvatprayuktaḥ punar ahaṃ kiṃ na kuryāṃ mahāhave
- 6
लोकत्रयं योधयेयं सदेवासुरमानुषम्
त्वत्प्रयुक्तो नरेन्द्रेह किम् उतैतत्सुदुर्बलम्
lokatrayaṃ yodhayeyaṃ sadevāsuramānuṣam
tvatprayukto narendreha kim utaitatsudurbalam
- 7
सुयोधनबलं त्वद्य योधयिष्ये समन्ततः
विजेष्ये च रणे राजन्सत्यम् एतद्ब्रवीमि ते
suyodhanabalaṃ tvadya yodhayiṣye samantataḥ
vijeṣye ca raṇe rājansatyam etadbravīmi te
- 8
कुशल्यहं कुशलिनं समासाद्य धनंजयम्
हते जयद्रथे राजन्पुनर् एष्यामि ते ऽन्तिकम्
kuśalyahaṃ kuśalinaṃ samāsādya dhanaṃjayam
hate jayadrathe rājanpunar eṣyāmi te 'ntikam
- 9
अवश्यं तु मया सर्वं विज्ञाप्यस्त्वं नराधिप
वासुदेवस्य यद्वाक्यं फल्गुनस्य च धीमतः
avaśyaṃ tu mayā sarvaṃ vijñāpyastvaṃ narādhipa
vāsudevasya yadvākyaṃ phalgunasya ca dhīmataḥ
- 10
दृढं त्वभिपरीतो ऽहम् अर्जुनेन पुनः पुनः
मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य वासुदेवस्य शृण्वतः
dṛḍhaṃ tvabhiparīto 'ham arjunena punaḥ punaḥ
madhye sarvasya sainyasya vāsudevasya śṛṇvataḥ
- 11
अद्य माधव राजानम् अप्रमत्तो ऽनुपालय
आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा यावद्धन्मि जयद्रथम्
adya mādhava rājānam apramatto 'nupālaya
āryāṃ yuddhe matiṃ kṛtvā yāvaddhanmi jayadratham
- 12
त्वयि वाहं महाबाहो प्रद्युम्ने वा महारथे
नृपं निक्षिप्य गच्छेयं निरपेक्षो जयद्रथम्
tvayi vāhaṃ mahābāho pradyumne vā mahārathe
nṛpaṃ nikṣipya gaccheyaṃ nirapekṣo jayadratham
- 13
जानीषे हि रणे द्रोणं रभसं श्रेष्ठसंमतम्
प्रतिज्ञा चापि ते नित्यं श्रुता द्रोणस्य माधव
jānīṣe hi raṇe droṇaṃ rabhasaṃ śreṣṭhasaṃmatam
pratijñā cāpi te nityaṃ śrutā droṇasya mādhava
- 14
ग्रहणं धर्मराजस्य भारद्वाजो ऽनुगृध्यति
शक्तश्चापि रणे द्रोणो निगृहीतुं युधिष्ठिरम्
grahaṇaṃ dharmarājasya bhāradvājo 'nugṛdhyati
śaktaścāpi raṇe droṇo nigṛhītuṃ yudhiṣṭhiram
- 15
एवं त्वयि समाधाय धर्मराजं नरोत्तमम्
अहम् अद्य गमिष्यामि सैन्धवस्य वधाय हि
evaṃ tvayi samādhāya dharmarājaṃ narottamam
aham adya gamiṣyāmi saindhavasya vadhāya hi
- 16
जयद्रथम् अहं हत्वा ध्रुवम् एष्यामि माधव
धर्मराजं यथा द्रोणो निगृह्णीयाद्रणे बलात्
jayadratham ahaṃ hatvā dhruvam eṣyāmi mādhava
dharmarājaṃ yathā droṇo nigṛhṇīyādraṇe balāt
- 17
निगृहीते नरश्रेष्ठे भारद्वाजेन माधव
सैन्धवस्य वधो न स्यान्ममाप्रीतिस्तथा भवेत्
nigṛhīte naraśreṣṭhe bhāradvājena mādhava
saindhavasya vadho na syānmamāprītistathā bhavet
- 18
एवं गते नरश्रेष्ठ पाण्डवे सत्यवादिनि
अस्माकं गमनं व्यक्तं वनं प्रति भवेत्पुनः
evaṃ gate naraśreṣṭha pāṇḍave satyavādini
asmākaṃ gamanaṃ vyaktaṃ vanaṃ prati bhavetpunaḥ
- 19
सो ऽयं मम जयो व्यक्तं व्यर्थ एव भविष्यति
यदि द्रोणो रणे क्रुद्धो निगृह्णीयाद्युधिष्ठिरम्
so 'yaṃ mama jayo vyaktaṃ vyartha eva bhaviṣyati
yadi droṇo raṇe kruddho nigṛhṇīyādyudhiṣṭhiram
- 20
स त्वम् अद्य महाबाहो प्रियार्थं मम माधव
जयार्थं च यशोऽर्थं च रक्ष राजानम् आहवे
sa tvam adya mahābāho priyārthaṃ mama mādhava
jayārthaṃ ca yaśo'rthaṃ ca rakṣa rājānam āhave
- 21
स भवान्मयि निक्षेपो निक्षिप्तः सव्यसाचिना
भारद्वाजाद्भयं नित्यं पश्यमानेन ते प्रभो
sa bhavānmayi nikṣepo nikṣiptaḥ savyasācinā
bhāradvājādbhayaṃ nityaṃ paśyamānena te prabho
- 22
तस्यापि च महाबाहो नित्यं पश्यति संयुगे
नान्यं हि प्रतियोद्धारं रौक्मिणेयाद् ऋते प्रभो
मां वापि मन्यते युद्धे भारद्वाजस्य धीमतः
tasyāpi ca mahābāho nityaṃ paśyati saṃyuge
nānyaṃ hi pratiyoddhāraṃ raukmiṇeyād ṛte prabho
māṃ vāpi manyate yuddhe bhāradvājasya dhīmataḥ
- 23
सो ऽहं संभावनां चैताम् आचार्यवचनं च तत्
पृष्ठतो नोत्सहे कर्तुं त्वां वा त्यक्तुं महीपते
so 'haṃ saṃbhāvanāṃ caitām ācāryavacanaṃ ca tat
pṛṣṭhato notsahe kartuṃ tvāṃ vā tyaktuṃ mahīpate
- 24
आचार्यो लघुहस्तत्वाद् अभेद्यकवचावृतः
उपलभ्य रणे क्रीडेद्यथा शकुनिना शिशुः
ācāryo laghuhastatvād abhedyakavacāvṛtaḥ
upalabhya raṇe krīḍedyathā śakuninā śiśuḥ
- 25
यदि कार्ष्णिर्धनुष्पाणिर् इह स्यान्मकरध्वजः
तस्मै त्वां विसृजेयं वै स त्वां रक्षेद्यथार्जुनः
yadi kārṣṇirdhanuṣpāṇir iha syānmakaradhvajaḥ
tasmai tvāṃ visṛjeyaṃ vai sa tvāṃ rakṣedyathārjunaḥ
- 26
कुरु त्वम् आत्मनो गुप्तिं कस्ते गोप्ता गते मयि
यः प्रतीयाद्रणे द्रोणं यावद्गच्छामि पाण्डवम्
kuru tvam ātmano guptiṃ kaste goptā gate mayi
yaḥ pratīyādraṇe droṇaṃ yāvadgacchāmi pāṇḍavam
- 27
मा च ते भयम् अद्यास्तु राजन्न् अर्जुनसंभवम्
न स जातु महाबाहुर्भारम् उद्यम्य सीदति
mā ca te bhayam adyāstu rājann arjunasaṃbhavam
na sa jātu mahābāhurbhāram udyamya sīdati
- 28
ये च सौवीरका योधास्तथा सैन्धवपौरवाः
उदीच्या दाक्षिणात्याश्च ये चान्ये ऽपि महारथाः
ye ca sauvīrakā yodhāstathā saindhavapauravāḥ
udīcyā dākṣiṇātyāśca ye cānye 'pi mahārathāḥ
- 29
ये च कर्णमुखा राजन्रथोदाराः प्रकीर्तिताः
एते ऽर्जुनस्य क्रुद्धस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्
ye ca karṇamukhā rājanrathodārāḥ prakīrtitāḥ
ete 'rjunasya kruddhasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
- 30
उद्युक्ता पृथिवी सर्वा ससुरासुरमानुषा
सराक्षसगणा राजन्सकिंनरमहोरगा
udyuktā pṛthivī sarvā sasurāsuramānuṣā
sarākṣasagaṇā rājansakiṃnaramahoragā

