33 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
तथा तु नर्दमानं तं भीमसेनं महाबलम्
मेघस्तनितनिर्घोषं के वीराः पर्यवारयन्
dhṛtarāṣṭra uvāca
tathā tu nardamānaṃ taṃ bhīmasenaṃ mahābalam
meghastanitanirghoṣaṃ ke vīrāḥ paryavārayan
- 2
न हि पश्याम्यहं तं वै त्रिषु लोकेषु संजय
क्रुद्धस्य भीमसेनस्य यस्तिष्ठेद् अग्रतो रणे
na hi paśyāmyahaṃ taṃ vai triṣu lokeṣu saṃjaya
kruddhasya bhīmasenasya yastiṣṭhed agrato raṇe
- 3
गदाम् उद्यच्छमानस्य कालस्येव महामृधे
न हि पश्याम्यहं तात यस्तिष्ठेत रणाजिरे
gadām udyacchamānasya kālasyeva mahāmṛdhe
na hi paśyāmyahaṃ tāta yastiṣṭheta raṇājire
- 4
रथं रथेन यो हन्यात्कुञ्जरं कुञ्जरेण च
कस्तस्य समरे स्थाता साक्षाद् अपि शतक्रतुः
rathaṃ rathena yo hanyātkuñjaraṃ kuñjareṇa ca
kastasya samare sthātā sākṣād api śatakratuḥ
- 5
क्रुद्धस्य भीमसेनस्य मम पुत्राञ्जिघांसतः
दुर्योधनहिते युक्ताः समतिष्ठन्त के ऽग्रतः
kruddhasya bhīmasenasya mama putrāñjighāṃsataḥ
duryodhanahite yuktāḥ samatiṣṭhanta ke 'grataḥ
- 6
भीमसेनदवाग्नेस्तु मम पुत्रतृणोलपम्
प्रधक्ष्यतो रणमुखे के वीराः प्रमुखे स्थिताः
bhīmasenadavāgnestu mama putratṛṇolapam
pradhakṣyato raṇamukhe ke vīrāḥ pramukhe sthitāḥ
- 7
काल्यमानान्हि मे पुत्रान्भीमेनावेक्ष्य संयुगे
कालेनेव प्रजाः सर्वाः के भीमं पर्यवारयन्
kālyamānānhi me putrānbhīmenāvekṣya saṃyuge
kāleneva prajāḥ sarvāḥ ke bhīmaṃ paryavārayan
- 8
भीमवह्नेः प्रदीप्तस्य मम पुत्रान्दिधक्षतः
के शूराः पर्यवर्तन्त तन्ममाचक्ष्व संजय
bhīmavahneḥ pradīptasya mama putrāndidhakṣataḥ
ke śūrāḥ paryavartanta tanmamācakṣva saṃjaya
- 9
संजय उवाच
तथा तु नर्दमानं तं भीमसेनं महारथम्
तुमुलेनैव शब्देन कर्णो ऽप्यभ्यपतद्बली
saṃjaya uvāca
tathā tu nardamānaṃ taṃ bhīmasenaṃ mahāratham
tumulenaiva śabdena karṇo 'pyabhyapatadbalī
- 10
व्याक्षिपन्बलवच्चापम् अतिमात्रम् अमर्षणः
कर्णस्तु युद्धम् आकाङ्क्षन्दर्शयिष्यन्बलं बली
vyākṣipanbalavaccāpam atimātram amarṣaṇaḥ
karṇastu yuddham ākāṅkṣandarśayiṣyanbalaṃ balī
- 11
प्रावेपन्न् इव गात्राणि कर्णभीमसमागमे
रथिनां सादिनां चैव तयोः श्रुत्वा तलस्वनम्
prāvepann iva gātrāṇi karṇabhīmasamāgame
rathināṃ sādināṃ caiva tayoḥ śrutvā talasvanam
- 12
भीमसेनस्य निनदं घोरं श्रुत्वा रणाजिरे
खं च भूमिं च सम्बद्धां मेनिरे क्षत्रियर्षभाः
bhīmasenasya ninadaṃ ghoraṃ śrutvā raṇājire
khaṃ ca bhūmiṃ ca sambaddhāṃ menire kṣatriyarṣabhāḥ
- 13
पुनर्घोरेण नादेन पाण्डवस्य महात्मनः
समरे सर्वयोधानां धनूंष्यभ्यपतन्क्षितौ
punarghoreṇa nādena pāṇḍavasya mahātmanaḥ
samare sarvayodhānāṃ dhanūṃṣyabhyapatankṣitau
- 14
वित्रस्तानि च सर्वाणि शकृन्मूत्रं प्रसुस्रुवुः
वाहनानि महाराज बभूवुर्विमनांसि च
vitrastāni ca sarvāṇi śakṛnmūtraṃ prasusruvuḥ
vāhanāni mahārāja babhūvurvimanāṃsi ca
- 15
प्रादुरासन्निमित्तानि घोराणि च बहूनि च
तस्मिंस्तु तुमुले राजन्भीमकर्णसमागमे
prādurāsannimittāni ghorāṇi ca bahūni ca
tasmiṃstu tumule rājanbhīmakarṇasamāgame
- 16
ततः कर्णस्तु विंशत्या शराणां भीमम् आर्दयत्
विव्याध चास्य त्वरितः सूतं पञ्चभिर् आशुगैः
tataḥ karṇastu viṃśatyā śarāṇāṃ bhīmam ārdayat
vivyādha cāsya tvaritaḥ sūtaṃ pañcabhir āśugaiḥ
- 17
प्रहस्य भीमसेनस्तु कर्णं प्रत्यर्पयद्रणे
सायकानां चतुःषष्ट्या क्षिप्रकारी महाबलः
prahasya bhīmasenastu karṇaṃ pratyarpayadraṇe
sāyakānāṃ catuḥṣaṣṭyā kṣiprakārī mahābalaḥ
- 18
तस्य कर्णो महेष्वासः सायकांश्चतुरो ऽक्षिपत्
असंप्राप्तांस्तु तान्भीमः सायकैर्नतपर्वभिः
चिछेद बहुधा राजन्दर्शयन्पाणिलाघवम्
tasya karṇo maheṣvāsaḥ sāyakāṃścaturo 'kṣipat
asaṃprāptāṃstu tānbhīmaḥ sāyakairnataparvabhiḥ
cicheda bahudhā rājandarśayanpāṇilāghavam
- 19
तं कर्णश्छादयामास शरव्रातैर् अनेकशः
संछाद्यमानः कर्णेन बहुधा पाण्डुनन्दनः
taṃ karṇaśchādayāmāsa śaravrātair anekaśaḥ
saṃchādyamānaḥ karṇena bahudhā pāṇḍunandanaḥ
- 20
चिछेद चापं कर्णस्य मुष्टिदेशे महारथः
विव्याध चैनं बहुभिः सायकैर्नतपर्वभिः
cicheda cāpaṃ karṇasya muṣṭideśe mahārathaḥ
vivyādha cainaṃ bahubhiḥ sāyakairnataparvabhiḥ
- 21
अथान्यद्धनुर् आदाय सज्यं कृत्वा च सूतजः
विव्याध समरे भीमं भीमकर्मा महारथः
athānyaddhanur ādāya sajyaṃ kṛtvā ca sūtajaḥ
vivyādha samare bhīmaṃ bhīmakarmā mahārathaḥ
- 22
तस्य भीमो भृशं क्रुद्धस्त्रीञ्शरान्नतपर्वणः
निचखानोरसि तदा सूतपुत्रस्य वेगितः
tasya bhīmo bhṛśaṃ kruddhastrīñśarānnataparvaṇaḥ
nicakhānorasi tadā sūtaputrasya vegitaḥ
- 23
तैः कर्णो ऽभ्राजत शरैर् उरोमध्यगतैस्तदा
महीधर इवोदग्रस्त्रिशृङ्गो भरतर्षभ
taiḥ karṇo 'bhrājata śarair uromadhyagataistadā
mahīdhara ivodagrastriśṛṅgo bharatarṣabha
- 24
सुस्राव चास्य रुधिरं विद्धस्य परमेषुभिः
धातुप्रस्यन्दिनः शैलाद्यथा गैरिकराजयः
susrāva cāsya rudhiraṃ viddhasya parameṣubhiḥ
dhātuprasyandinaḥ śailādyathā gairikarājayaḥ
- 25
किंचिद्विचलितः कर्णः सुप्रहाराभिपीडितः
ससायकं धनुः कृत्वा भीमं विव्याध मारिष
चिक्षेप च पुनर्बाणाञ्शतशो ऽथ सहस्रशः
kiṃcidvicalitaḥ karṇaḥ suprahārābhipīḍitaḥ
sasāyakaṃ dhanuḥ kṛtvā bhīmaṃ vivyādha māriṣa
cikṣepa ca punarbāṇāñśataśo 'tha sahasraśaḥ
- 26
स छाद्यमानः सहसा कर्णेन दृढधन्विना
धनुर्ज्याम् अछिनत्तूर्णम् उत्स्मयन्पाण्डुनन्दनः
sa chādyamānaḥ sahasā karṇena dṛḍhadhanvinā
dhanurjyām achinattūrṇam utsmayanpāṇḍunandanaḥ
- 27
सारथिं चास्य भल्लेन प्राहिणोद्यमसादनम्
वाहांश्च चतुरः संख्ये व्यसूंश्चक्रे महारथः
sārathiṃ cāsya bhallena prāhiṇodyamasādanam
vāhāṃśca caturaḥ saṃkhye vyasūṃścakre mahārathaḥ
- 28
हताश्वात्तु रथात्कर्णः समाप्लुत्य विशां पते
स्यन्दनं वृषसेनस्य समारोहन्महारथः
hatāśvāttu rathātkarṇaḥ samāplutya viśāṃ pate
syandanaṃ vṛṣasenasya samārohanmahārathaḥ
- 29
निर्जित्य तु रणे कर्णं भीमसेनः प्रतापवान्
ननाद सुमहानादं पर्जन्यनिनदोपमम्
nirjitya tu raṇe karṇaṃ bhīmasenaḥ pratāpavān
nanāda sumahānādaṃ parjanyaninadopamam
- 30
तस्य तं निनदं श्रुत्वा प्रहृष्टो ऽभूद्युधिष्ठिरः
कर्णं च निर्जितं मत्वा भीमसेनेन भारत
tasya taṃ ninadaṃ śrutvā prahṛṣṭo 'bhūdyudhiṣṭhiraḥ
karṇaṃ ca nirjitaṃ matvā bhīmasenena bhārata

