161 shlokas
- 1
सूत उवाच
वैशम्पायनम् आसीनम् अपृच्छच्छौनकः पुरा
सर्वकामाप्तये नित्यं कथं शान्तिकपौष्टिकम्
sūta uvāca
vaiśampāyanam āsīnam apṛcchacchaunakaḥ purā
sarvakāmāptaye nityaṃ kathaṃ śāntikapauṣṭikam
- 2
वैशम्पायन उवाच
श्रीकामः शान्तिकामो वा ग्रहयज्ञं समारभेत्
वृद्ध्यायुः पुष्टिकामो वा तथैवाभिचरन्पुनः
येन ब्रह्मन्विधानेन तन्मे निगदतः शृणु
vaiśampāyana uvāca
śrīkāmaḥ śāntikāmo vā grahayajñaṃ samārabhet
vṛddhyāyuḥ puṣṭikāmo vā tathaivābhicaranpunaḥ
yena brahmanvidhānena tanme nigadataḥ śṛṇu
- 3
सर्वशास्त्राण्यनुक्रम्य संक्षिप्य ग्रन्थविस्तरम्
ग्रहशान्तिं प्रवक्ष्यामि पुराणश्रुतिचोदिताम्
sarvaśāstrāṇyanukramya saṃkṣipya granthavistaram
grahaśāntiṃ pravakṣyāmi purāṇaśruticoditām
- 4
पुण्येऽह्नि विप्रकथिते कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्
ग्रहान्ग्रहाधिदेवांश्च स्थाप्य होमं समारभेत्
puṇye'hni viprakathite kṛtvā brāhmaṇavācanam
grahāngrahādhidevāṃśca sthāpya homaṃ samārabhet
- 5
ग्रहयज्ञस्त्रिधा प्रोक्तः पुराणश्रुतिकोविदैः
प्रथमोऽयुतहोमः स्याल्लक्षहोमस्ततः परम्
grahayajñastridhā proktaḥ purāṇaśrutikovidaiḥ
prathamo'yutahomaḥ syāllakṣahomastataḥ param
- 6
तृतीयः कोटिहोमस्तु सर्वकामफलप्रदः
अयुतेनाहुतीनां च नवग्रहमखः स्मृतः
tṛtīyaḥ koṭihomastu sarvakāmaphalapradaḥ
ayutenāhutīnāṃ ca navagrahamakhaḥ smṛtaḥ
- 7
तस्य तावद्विधिं वक्ष्ये पुराणश्रुतिभाषितम्
गर्तस्योत्तरपूर्वेण वितस्तिद्वयविस्तृताम्
tasya tāvadvidhiṃ vakṣye purāṇaśrutibhāṣitam
gartasyottarapūrveṇa vitastidvayavistṛtām
- 8
वप्रद्वयावृतां वेदिं वितस्त्युच्छ्रायसंमिताम्
संस्थापनाय देवानां चतुरस्रामुदङ्मुखाम्
vapradvayāvṛtāṃ vediṃ vitastyucchrāyasaṃmitām
saṃsthāpanāya devānāṃ caturasrāmudaṅmukhām
- 9
अग्निप्रणयनं कृत्वा तस्यामावाहयेत्सुरान्
देवतानां ततः स्थाप्या विंशतिर्द्वादशाधिका
agnipraṇayanaṃ kṛtvā tasyāmāvāhayetsurān
devatānāṃ tataḥ sthāpyā viṃśatirdvādaśādhikā
- 10
सूर्यः सोमस्तथा भौमो बुधजीवसितार्कजाः
राहुः केतुरिति प्रोक्ता ग्रहा लोकहितावहाः
sūryaḥ somastathā bhaumo budhajīvasitārkajāḥ
rāhuḥ keturiti proktā grahā lokahitāvahāḥ
- 11
मध्ये तु भास्करं विद्याल्लोहितं दक्षिणेन तु
उत्तरेण गुरुं विद्याद्बुधं पूर्वोत्तरेण तु
madhye tu bhāskaraṃ vidyāllohitaṃ dakṣiṇena tu
uttareṇa guruṃ vidyādbudhaṃ pūrvottareṇa tu
- 12
पूर्वेण भार्गवं विद्यात्सोमं दक्षिणपूर्वके
पश्चिमेन शनिं विद्याद्राहुं पश्चिमदक्षिणे
पश्चिमोत्तरतः केतुं स्थापयेच्छुक्लतण्डुलैः
pūrveṇa bhārgavaṃ vidyātsomaṃ dakṣiṇapūrvake
paścimena śaniṃ vidyādrāhuṃ paścimadakṣiṇe
paścimottarataḥ ketuṃ sthāpayecchuklataṇḍulaiḥ
- 13
भास्करस्येश्वरं विद्यादुमां च शशिनस्तथा
स्कन्दमङ्गारकस्यापि बुधस्य च तथा हरिम्
bhāskarasyeśvaraṃ vidyādumāṃ ca śaśinastathā
skandamaṅgārakasyāpi budhasya ca tathā harim
- 14
ब्रह्माणं च गुरोर्विद्याच्छुक्रस्यापि शचीपतिम्
शनैश्चरस्य तु यमं राहोः कालं तथैव च
brahmāṇaṃ ca gurorvidyācchukrasyāpi śacīpatim
śanaiścarasya tu yamaṃ rāhoḥ kālaṃ tathaiva ca
- 15
केतोर्वै चित्रगुप्तं च सर्वेषामधिदेवताः
अग्निरापः क्षितिर्विष्णुरिन्द्र ऐन्द्री च देवताः
ketorvai citraguptaṃ ca sarveṣāmadhidevatāḥ
agnirāpaḥ kṣitirviṣṇurindra aindrī ca devatāḥ
- 16
प्रजापतिश्च सर्पाश्च ब्रह्मा प्रत्यधिदेवताः
विनायकं तथा दुर्गां वायुराकाशमेव च
आवाहयेद्व्याहृतिभिस्तथैवाश्विकुमारकौ
prajāpatiśca sarpāśca brahmā pratyadhidevatāḥ
vināyakaṃ tathā durgāṃ vāyurākāśameva ca
āvāhayedvyāhṛtibhistathaivāśvikumārakau
- 17
संस्मरेद्रक्तमादित्यमङ्गारकसमन्वितम्
सोमशुक्रौ तथा श्वेतो बुधजीवौ च पिङ्गलौ
मन्दराहू तथा कृष्णौ धूम्रं केतुगणं विदुः
saṃsmaredraktamādityamaṅgārakasamanvitam
somaśukrau tathā śveto budhajīvau ca piṅgalau
mandarāhū tathā kṛṣṇau dhūmraṃ ketugaṇaṃ viduḥ
- 18
ग्रहवर्णानि देयानि वासांसि कुसुमानि च
धूपामोदोऽत्र सुरभिरुपरिष्टाद्वितानिकम्
शोभनं स्थापयेत्प्राज्ञः फलपुष्पसमन्वितम्
grahavarṇāni deyāni vāsāṃsi kusumāni ca
dhūpāmodo'tra surabhirupariṣṭādvitānikam
śobhanaṃ sthāpayetprājñaḥ phalapuṣpasamanvitam
- 19
गुडौदनं रवेर्दद्यात्सोमाय घृतपायसम्
अङ्गारकाय संयावं बुधाय क्षीरषष्टिके
guḍaudanaṃ raverdadyātsomāya ghṛtapāyasam
aṅgārakāya saṃyāvaṃ budhāya kṣīraṣaṣṭike
- 20
दध्योदनं च जीवाय शक्राय च घृतौदनम्
शनैश्चराय कृसरामजामांसं च राहवे
चित्रौदनं च केतुभ्यः सर्वभक्ष्यैरथार्चयेत्
dadhyodanaṃ ca jīvāya śakrāya ca ghṛtaudanam
śanaiścarāya kṛsarāmajāmāṃsaṃ ca rāhave
citraudanaṃ ca ketubhyaḥ sarvabhakṣyairathārcayet
- 21
प्रागुत्तरेण तस्माच्च दध्यक्षतविभूषितम्
चूतपल्लवसंछन्नं फलवस्त्रयुगान्वितम्
prāguttareṇa tasmācca dadhyakṣatavibhūṣitam
cūtapallavasaṃchannaṃ phalavastrayugānvitam
- 22
पञ्चरत्नसमायुक्तं पञ्चभङ्गसमन्वितम्
स्थापयेदव्रणं कुम्भं वरुणं तत्र विन्यसेत्
pañcaratnasamāyuktaṃ pañcabhaṅgasamanvitam
sthāpayedavraṇaṃ kumbhaṃ varuṇaṃ tatra vinyaset
- 23
गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्रांश्च सरांसि च
गजाश्वरथ्यावल्मीकसंगमाद्ध्रदगोकुलात्
gaṅgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ samudrāṃśca sarāṃsi ca
gajāśvarathyāvalmīkasaṃgamāddhradagokulāt
- 24
मृदमानीय विप्रेन्द्र सर्वौषधिजलान्विताम्
स्नानार्थं विन्यसेत्तत्र यजमानस्य धर्मवित्
mṛdamānīya viprendra sarvauṣadhijalānvitām
snānārthaṃ vinyasettatra yajamānasya dharmavit
- 25
सर्वे समुद्राः सरितः सरांसि च नदास्तथा
आयान्तु यजमानस्य दुरितक्षयकारकाः
sarve samudrāḥ saritaḥ sarāṃsi ca nadāstathā
āyāntu yajamānasya duritakṣayakārakāḥ
- 26
एवमावाहयेदेतानमरान्मुनिसत्तम
होमं समारभेत्सर्पिर्यवव्रीहितिलादिना
evamāvāhayedetānamarānmunisattama
homaṃ samārabhetsarpiryavavrīhitilādinā
- 27
अर्कः पलाशखदिरावपामार्गोऽथ पिप्पलः
औदुम्बरः शमी दूर्वा कुशाश्च समिधः क्रमात्
arkaḥ palāśakhadirāvapāmārgo'tha pippalaḥ
audumbaraḥ śamī dūrvā kuśāśca samidhaḥ kramāt
- 28
एकैकस्याष्टकशतमष्टविंशतिरेव वा
होतव्या मधुसर्पिर्भ्यां दध्ना चैव समन्विताः
ekaikasyāṣṭakaśatamaṣṭaviṃśatireva vā
hotavyā madhusarpirbhyāṃ dadhnā caiva samanvitāḥ
- 29
प्रादेशमात्रा अशिफा अशाखा अपलाशिनीः
समिधः कल्पयेत्प्राज्ञः सर्वकर्मसु सर्वदा
prādeśamātrā aśiphā aśākhā apalāśinīḥ
samidhaḥ kalpayetprājñaḥ sarvakarmasu sarvadā
- 30
देवानामपि सर्वेषामुपांशु परमार्थवित्
स्वेन स्वेनैव मन्त्रेण होतव्याः समिधः पृथक्
devānāmapi sarveṣāmupāṃśu paramārthavit
svena svenaiva mantreṇa hotavyāḥ samidhaḥ pṛthak

