45 shlokas
- 1
ईश्वर उवाच
शृणु चान्यद्भविष्यं यद्रूपसम्पद्विधायकम्
भविष्यति युगे तस्मिन्द्वापरान्ते पितामह
पिप्पलादस्य संवादो युधिष्ठिरपुरःसरैः
īśvara uvāca
śṛṇu cānyadbhaviṣyaṃ yadrūpasampadvidhāyakam
bhaviṣyati yuge tasmindvāparānte pitāmaha
pippalādasya saṃvādo yudhiṣṭhirapuraḥsaraiḥ
- 2
वसन्तं नैमिषारण्ये पिप्पलादं महामुनिम्
अभिगम्य तदा चैनं प्रश्नमेकं करिष्यति
युधिष्ठिरो धर्मपुत्रो धर्मयुक्तस्तपोधनम्
vasantaṃ naimiṣāraṇye pippalādaṃ mahāmunim
abhigamya tadā cainaṃ praśnamekaṃ kariṣyati
yudhiṣṭhiro dharmaputro dharmayuktastapodhanam
- 3
युधिष्ठिर उवाच
कथमारोग्यमैश्वर्यं मतिर्धर्मे गतिस्तथा
अव्यङ्गता शिवे भक्तिर्वैष्णवो वा भवेत्कथम्
yudhiṣṭhira uvāca
kathamārogyamaiśvaryaṃ matirdharme gatistathā
avyaṅgatā śive bhaktirvaiṣṇavo vā bhavetkatham
- 4
ईश्वर उवाच
तस्योत्तरमिदं ब्रह्मन्पिप्पलादस्य धीमतः
शृणुष्व यद्वक्ष्यति वै धर्मपुत्राय धार्मिकः
īśvara uvāca
tasyottaramidaṃ brahmanpippalādasya dhīmataḥ
śṛṇuṣva yadvakṣyati vai dharmaputrāya dhārmikaḥ
- 5
पिप्पलाद उवाच
साधु पृष्टं त्वया भद्र इदानीं कथयामि ते
अङ्गारव्रतम् इत्येतत्स वक्ष्यति महीपतेः
pippalāda uvāca
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhadra idānīṃ kathayāmi te
aṅgāravratam ityetatsa vakṣyati mahīpateḥ
- 6
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
विरोचनस्य संवादं भार्गवस्य च धीमतः
atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam
virocanasya saṃvādaṃ bhārgavasya ca dhīmataḥ
- 7
प्रह्लादस्य सुतं दृष्ट्वा द्विरष्टपरिवत्सरम्
रूपेणाप्रतिमं कान्त्या सोऽहसद्भृगुनन्दनः
prahlādasya sutaṃ dṛṣṭvā dviraṣṭaparivatsaram
rūpeṇāpratimaṃ kāntyā so'hasadbhṛgunandanaḥ
- 8
साधु साधु महाबाहो विरोचन शिवं तव
तत्तथा हसितं तस्य पप्रच्छ सुरसूदनः
sādhu sādhu mahābāho virocana śivaṃ tava
tattathā hasitaṃ tasya papraccha surasūdanaḥ
- 9
ब्रह्मन्किमर्थमेतत्ते हास्यमाकस्मिकं कृतम्
साधुसाध्विति मामेवमुक्तवांस्त्वं वदस्व मे
brahmankimarthametatte hāsyamākasmikaṃ kṛtam
sādhusādhviti māmevamuktavāṃstvaṃ vadasva me
- 10
तमेवंवादिनं शुक्र उवाच वदतां वरः
विस्मयाद्व्रतमाहात्म्याद्धास्यमेतत्कृतं मया
tamevaṃvādinaṃ śukra uvāca vadatāṃ varaḥ
vismayādvratamāhātmyāddhāsyametatkṛtaṃ mayā
- 11
पुरा दक्षविनाशाय कुपितस्य तु शूलिनः
अथ तद्भीमवक्त्रस्य स्वेदबिन्दुर्ललाटजः
purā dakṣavināśāya kupitasya tu śūlinaḥ
atha tadbhīmavaktrasya svedabindurlalāṭajaḥ
- 12
भित्त्वा स सप्त पातालान्यदहत्सप्त सागरान्
अनेकवक्त्रनयनो ज्वलज्ज्वलनभीषणः
bhittvā sa sapta pātālānyadahatsapta sāgarān
anekavaktranayano jvalajjvalanabhīṣaṇaḥ
- 13
वीरभद्र इति ख्यातः करपादायुतैर्युतः
कृत्वासौ यज्ञमथनं पुनर्भूतलसम्भवः
त्रिजगन्निर्दहन्भूयः शिवेन विनिवारितः
vīrabhadra iti khyātaḥ karapādāyutairyutaḥ
kṛtvāsau yajñamathanaṃ punarbhūtalasambhavaḥ
trijagannirdahanbhūyaḥ śivena vinivāritaḥ
- 14
कृतं त्वया वीरभद्र दक्षयज्ञविनाशनम्
इदानीमलमेतेन लोकदाहेन कर्मणा
kṛtaṃ tvayā vīrabhadra dakṣayajñavināśanam
idānīmalametena lokadāhena karmaṇā
- 15
शान्तिप्रदाता सर्वेषां ग्रहाणां प्रथमो भव
प्रेक्षिष्यन्ते जनाः पूजां करिष्यन्ति वरान्मम
śāntipradātā sarveṣāṃ grahāṇāṃ prathamo bhava
prekṣiṣyante janāḥ pūjāṃ kariṣyanti varānmama
- 16
अङ्गारक इति ख्यातिं गमिष्यसि धरात्मज
देवलोकेऽद्वितीयं च तव रूपं भविष्यति
aṅgāraka iti khyātiṃ gamiṣyasi dharātmaja
devaloke'dvitīyaṃ ca tava rūpaṃ bhaviṣyati
- 17
ये च त्वां पूजयिष्यन्ति चतुर्थ्यां त्वद्दिने नराः
रूपमारोग्यमैश्वर्यं तेष्वनन्तं भविष्यति
ye ca tvāṃ pūjayiṣyanti caturthyāṃ tvaddine narāḥ
rūpamārogyamaiśvaryaṃ teṣvanantaṃ bhaviṣyati
- 18
एवमुक्तस्तदा शान्तिमगमत्कामरूपधृक्
संजातस्तत्क्षणाद्राजन्ग्रहत्वम् अगमत्पुनः
evamuktastadā śāntimagamatkāmarūpadhṛk
saṃjātastatkṣaṇādrājangrahatvam agamatpunaḥ
- 19
स कदाचिद्भवांस्तस्य पूजार्घ्यादिकमुत्तमम्
दृष्टवान्क्रियमाणं च शूद्रेण च व्यवस्थितः
sa kadācidbhavāṃstasya pūjārghyādikamuttamam
dṛṣṭavānkriyamāṇaṃ ca śūdreṇa ca vyavasthitaḥ
- 20
तेन त्वं रूपवाञ्जातः सुरशत्रुकुलोद्वह
विविधा च रुचिर्जाता यस्मात्तव विदूरगा
tena tvaṃ rūpavāñjātaḥ suraśatrukulodvaha
vividhā ca rucirjātā yasmāttava vidūragā
- 21
विरोचन इति प्राहुस्तस्मात्त्वां देवदानवाः
शूद्रेण क्रियमाणस्य व्रतस्य तव दर्शनात्
ईदृशीं रूपसम्पत्तिं दृष्ट्वा विस्मितवानहम्
virocana iti prāhustasmāttvāṃ devadānavāḥ
śūdreṇa kriyamāṇasya vratasya tava darśanāt
īdṛśīṃ rūpasampattiṃ dṛṣṭvā vismitavānaham
- 22
साधु साध्विति तेनोक्तमहो माहात्म्यमुत्तमम्
पश्यतोऽपि भवेद्रूपमैश्वर्यं किमु कुर्वतः
sādhu sādhviti tenoktamaho māhātmyamuttamam
paśyato'pi bhavedrūpamaiśvaryaṃ kimu kurvataḥ
- 23
यस्माच्च भक्त्या धरणीसुतस्य विनिन्द्यमानेन गवादिदानम्
आलोकितं तेन सुरारिगर्भे सम्भूतिरेषा तव दैत्य जाता
yasmācca bhaktyā dharaṇīsutasya vinindyamānena gavādidānam
ālokitaṃ tena surārigarbhe sambhūtireṣā tava daitya jātā
- 24
ईश्वर उवाच
अथ तद्वचनं श्रुत्वा भार्गवस्य महात्मनः
प्रह्रादनन्दनो वीरः पुनः पप्रच्छ विस्मितः
īśvara uvāca
atha tadvacanaṃ śrutvā bhārgavasya mahātmanaḥ
prahrādanandano vīraḥ punaḥ papraccha vismitaḥ
- 25
विरोचन उवाच
भगवंस्तद्व्रतं सम्यक्श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
दीयमानं तु यद्दानं मया दृष्टं भवान्तरे
virocana uvāca
bhagavaṃstadvrataṃ samyakśrotumicchāmi tattvataḥ
dīyamānaṃ tu yaddānaṃ mayā dṛṣṭaṃ bhavāntare
- 26
माहात्म्यं च विधिं तस्य यथावद्वक्तुमर्हसि
इति तद्वचनं श्रुत्वा पुनः प्रोवाच विस्तरात्
māhātmyaṃ ca vidhiṃ tasya yathāvadvaktumarhasi
iti tadvacanaṃ śrutvā punaḥ provāca vistarāt
- 27
शुक्र उवाच
चतुर्थ्यङ्गारकदिने यदा भवति दानव
मृदा स्नानं तदा कुर्यात्पद्मरागविभूषितः
śukra uvāca
caturthyaṅgārakadine yadā bhavati dānava
mṛdā snānaṃ tadā kuryātpadmarāgavibhūṣitaḥ
- 28
अग्निर्मूर्धा दिवो मन्त्रं जपन्नास्ते उदङ्मुखः
शूद्रस्तूष्णीं स्मरन्भौममास्ते भोगविवर्जितः
agnirmūrdhā divo mantraṃ japannāste udaṅmukhaḥ
śūdrastūṣṇīṃ smaranbhaumamāste bhogavivarjitaḥ
- 29
तथास्तमित आदित्ये गोमयेनानुलेपयेत्
प्राङ्गणं पुष्पमालाभिर् अक्षताभिः समन्ततः
tathāstamita āditye gomayenānulepayet
prāṅgaṇaṃ puṣpamālābhir akṣatābhiḥ samantataḥ
- 30
अभ्यर्च्याभिलिखेत्पद्मं कुङ्कुमेनाष्टपत्त्रकम्
कुङ्कुमस्याप्यभावे तु रक्तचन्दनमिष्यते
abhyarcyābhilikhetpadmaṃ kuṅkumenāṣṭapattrakam
kuṅkumasyāpyabhāve tu raktacandanamiṣyate

