83 shlokas
- 1
सूत उवाच
ततो रणे देवबलं नारदोऽभ्यगमत्पुनः
आगत्य चैव त्रिपुरात्सभायामास्थितः स्वयम्
sūta uvāca
tato raṇe devabalaṃ nārado'bhyagamatpunaḥ
āgatya caiva tripurātsabhāyāmāsthitaḥ svayam
- 2
इलावृतमिति ख्यातं तद्वर्षं विस्तृतायतम्
यत्र यज्ञो बलेर्वृत्तो बलिर्यत्र च संयतः
ilāvṛtamiti khyātaṃ tadvarṣaṃ vistṛtāyatam
yatra yajño balervṛtto baliryatra ca saṃyataḥ
- 3
देवानां जन्मभूमिर्या त्रिषु लोकेषु विश्रुता
विवाहाः क्रतवश्चैव जातकर्मादिकाः क्रियाः
devānāṃ janmabhūmiryā triṣu lokeṣu viśrutā
vivāhāḥ kratavaścaiva jātakarmādikāḥ kriyāḥ
- 4
देवानां यत्र वृत्तानि कन्यादानानि यानि च
रेमे नित्यं भवो यत्र सहायैः पार्षदैर्गणैः
devānāṃ yatra vṛttāni kanyādānāni yāni ca
reme nityaṃ bhavo yatra sahāyaiḥ pārṣadairgaṇaiḥ
- 5
लोकपालाः सदा यत्र तस्थुर्मेरुगिरौ यथा
मधुपिङ्गलनेत्रस्तु चन्द्रावयवभूषणः
देवानामधिपं प्राह गणपांश्च महेश्वरः
lokapālāḥ sadā yatra tasthurmerugirau yathā
madhupiṅgalanetrastu candrāvayavabhūṣaṇaḥ
devānāmadhipaṃ prāha gaṇapāṃśca maheśvaraḥ
- 6
वासवैतद् अरीणां ते त्रिपुरं परिदृश्यते
विमानैश्च पताकाभिर्ध्वजैश्च समलंकृतम्
vāsavaitad arīṇāṃ te tripuraṃ paridṛśyate
vimānaiśca patākābhirdhvajaiśca samalaṃkṛtam
- 7
इदं वृत्तमिदं ख्यातं वह्निवद्भृशतापनम्
एते जना गिरिप्रख्याः सकुण्डलकिरीटिनः
idaṃ vṛttamidaṃ khyātaṃ vahnivadbhṛśatāpanam
ete janā giriprakhyāḥ sakuṇḍalakirīṭinaḥ
- 8
प्राकारगोपुराट्टेषु कक्षान्ते दानवाः स्थिताः
इमे च तोयदाभासा दनुजा विकृताननाः
prākāragopurāṭṭeṣu kakṣānte dānavāḥ sthitāḥ
ime ca toyadābhāsā danujā vikṛtānanāḥ
- 9
निर्गच्छन्ति पुरो दैत्याः सायुधा विजयैषिणः
nirgacchanti puro daityāḥ sāyudhā vijayaiṣiṇaḥ
- 10
स त्वं सुरशतैः सार्धं ससहायो वरायुधः
सहद्भिर्मामकैर्भृत्यैर्व्यापादय महासुरान्
sa tvaṃ suraśataiḥ sārdhaṃ sasahāyo varāyudhaḥ
sahadbhirmāmakairbhṛtyairvyāpādaya mahāsurān
- 11
अहं च रथवर्येण निश्चलाचलवत्स्थितः
पुरः पुरस्य रन्ध्रार्थी स्थास्यामि विजयाय वः
ahaṃ ca rathavaryeṇa niścalācalavatsthitaḥ
puraḥ purasya randhrārthī sthāsyāmi vijayāya vaḥ
- 12
यदा तु पुष्ययोगेण एकत्वं स्थास्यते पुरम्
तदेतन्निर्दहिष्यामि शरेणैकेन वासव
yadā tu puṣyayogeṇa ekatvaṃ sthāsyate puram
tadetannirdahiṣyāmi śareṇaikena vāsava
- 13
इत्युक्तो वै भगवता रुद्रेणेह सुरेश्वरः
ययौ तत्त्रिपुरं जेतुं तेन सैन्येन संवृतः
ityukto vai bhagavatā rudreṇeha sureśvaraḥ
yayau tattripuraṃ jetuṃ tena sainyena saṃvṛtaḥ
- 14
प्रक्रान्तरथभीमैस्तैः सदेवैः पार्षदां गणैः
कृतसिंहरवोपेतैर् उद्गच्छद्भिरिवाम्बुदैः
prakrāntarathabhīmaistaiḥ sadevaiḥ pārṣadāṃ gaṇaiḥ
kṛtasiṃharavopetair udgacchadbhirivāmbudaiḥ
- 15
तेन नादेन त्रिपुराद्दानवा युद्धलालसाः
उत्पत्य दुद्रुवुश्चेलुः सायुधाः खे गणेश्वरान्
tena nādena tripurāddānavā yuddhalālasāḥ
utpatya dudruvuśceluḥ sāyudhāḥ khe gaṇeśvarān
- 16
अन्ये पयोधरारावाः पयोधरसमा बभुः
ससिंहनादं वादित्रं वादयामासुरुद्धताः
anye payodharārāvāḥ payodharasamā babhuḥ
sasiṃhanādaṃ vāditraṃ vādayāmāsuruddhatāḥ
- 17
देवानां सिंहनादश्च सर्वतूर्यरवो महान्
ग्रस्तोऽभूद्दैत्यनादैश्च चन्द्रस्तोयधरैरिव
devānāṃ siṃhanādaśca sarvatūryaravo mahān
grasto'bhūddaityanādaiśca candrastoyadharairiva
- 18
चन्द्रोदयात्समुद्भूतः पौर्णमास इवार्णवः
त्रिपुरं प्रभवत्तद्वद्भीमरूपमहासुरैः
candrodayātsamudbhūtaḥ paurṇamāsa ivārṇavaḥ
tripuraṃ prabhavattadvadbhīmarūpamahāsuraiḥ
- 19
प्राकारेषु पुरे तत्र गोपुरेष्वपि चापरे
अट्टालकान्समारुह्य केचिच्चलितवादिनः
prākāreṣu pure tatra gopureṣvapi cāpare
aṭṭālakānsamāruhya keciccalitavādinaḥ
- 20
स्वर्णमालाधराः शूराः प्रभासितकराम्बराः
केचिन्नदन्ति दनुजास्तोयमत्ता इवाम्बुदाः
svarṇamālādharāḥ śūrāḥ prabhāsitakarāmbarāḥ
kecinnadanti danujāstoyamattā ivāmbudāḥ
- 21
इतश्चेतश्च धावन्तः केचिदुद्भूतवाससः
किमेतदिति पप्रच्छुरन्योन्यं गृहमाश्रिताः
itaścetaśca dhāvantaḥ kecidudbhūtavāsasaḥ
kimetaditi papracchuranyonyaṃ gṛhamāśritāḥ
- 22
किमेतन्नैव जानामि ज्ञानमन्तर्हितं हि मे
ज्ञास्यसेऽनन्तरेणेति कालो विस्तारतो महान्
kimetannaiva jānāmi jñānamantarhitaṃ hi me
jñāsyase'nantareṇeti kālo vistārato mahān
- 23
सोऽप्यसौ पृथ्वीसारं च सिंहश्च रथमास्थितः
तिष्ठते त्रिपुरं पीड्य देहं व्याधिरिवोच्छ्रितः
so'pyasau pṛthvīsāraṃ ca siṃhaśca rathamāsthitaḥ
tiṣṭhate tripuraṃ pīḍya dehaṃ vyādhirivocchritaḥ
- 24
य एषोऽस्ति स एषोऽस्तु का चिन्ता सम्भ्रमे सति
एहि आयुधम् आदाय क्व मे पृच्छा भविष्यति
ya eṣo'sti sa eṣo'stu kā cintā sambhrame sati
ehi āyudham ādāya kva me pṛcchā bhaviṣyati
- 25
इति तेऽन्योन्यमाविद्धा उत्तरोत्तरभाषिणः
आसाद्य पृच्छन्ति तदा दानवास्त्रिपुरालयाः
iti te'nyonyamāviddhā uttarottarabhāṣiṇaḥ
āsādya pṛcchanti tadā dānavāstripurālayāḥ
- 26
तारकाख्यपुरे दैत्यास्तारकाख्यपुरःसराः
निर्गताः कुपितास्तूर्णं बिलादिव महोरगाः
tārakākhyapure daityāstārakākhyapuraḥsarāḥ
nirgatāḥ kupitāstūrṇaṃ bilādiva mahoragāḥ
- 27
निर्धावन्तस्तु ते दैत्याः प्रमथाधिपयूथपैः
निरुद्धा गजराजानो यथा केसरियूथपैः
nirdhāvantastu te daityāḥ pramathādhipayūthapaiḥ
niruddhā gajarājāno yathā kesariyūthapaiḥ
- 28
दर्पितानां ततश्चैषां दर्पितानाम् इवाग्नीनाम्
रूपाणि जज्वलुस्तेषामग्नीनामिव धम्यताम्
darpitānāṃ tataścaiṣāṃ darpitānām ivāgnīnām
rūpāṇi jajvalusteṣāmagnīnāmiva dhamyatām
- 29
ततो बृहन्ति चापानि भीमनादानि सर्वशः
निकृष्य जघ्नुरन्योन्यम् इषुभिः प्राणभोजनैः
tato bṛhanti cāpāni bhīmanādāni sarvaśaḥ
nikṛṣya jaghnuranyonyam iṣubhiḥ prāṇabhojanaiḥ
- 30
मार्जारमृगभीमास्यान्पार्षदान्विकृताननान्
दृष्ट्वा दृष्ट्वाहसन्नुच्चैर्दानवा रूपसम्पदा
mārjāramṛgabhīmāsyānpārṣadānvikṛtānanān
dṛṣṭvā dṛṣṭvāhasannuccairdānavā rūpasampadā

