14 shlokas
- 1
युधिष्ठिर उवाच
कथं सर्वमिदं प्रोक्तं प्रयागस्य महामुने
एतन्नः सर्वमाख्याहि यथा हि मम तारयेत्
yudhiṣṭhira uvāca
kathaṃ sarvamidaṃ proktaṃ prayāgasya mahāmune
etannaḥ sarvamākhyāhi yathā hi mama tārayet
- 2
मार्कण्डेय उवाच
शृणु राजन्प्रयागे तु प्रोक्तं सर्वमिदं जगत्
ब्रह्मा विष्णुस्तथेशानो देवताः प्रभुरव्ययः
mārkaṇḍeya uvāca
śṛṇu rājanprayāge tu proktaṃ sarvamidaṃ jagat
brahmā viṣṇustatheśāno devatāḥ prabhuravyayaḥ
- 3
ब्रह्मा सृजति भूतानि स्थावरं जङ्गमं च यत्
तान्येतानि परं लोके विष्णुः संवर्धते प्रजाः
brahmā sṛjati bhūtāni sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca yat
tānyetāni paraṃ loke viṣṇuḥ saṃvardhate prajāḥ
- 4
कल्पान्ते तत्समग्रं हि रुद्रः संहरते जगत्
तदा प्रयागतीर्थं च न कदाचिद्विनश्यति
kalpānte tatsamagraṃ hi rudraḥ saṃharate jagat
tadā prayāgatīrthaṃ ca na kadācidvinaśyati
- 5
ईश्वरः सर्वभूतानां यः पश्यति स पश्यति
यत्नेनानेन तिष्ठन्ति ते यान्ति परमां गतिम्
īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ yaḥ paśyati sa paśyati
yatnenānena tiṣṭhanti te yānti paramāṃ gatim
- 6
युधिष्ठिर उवाच
आख्याहि मे यथातथ्यं यथैषा तिष्ठति श्रुतिः
केन वा कारणेनैव तिष्ठन्ते लोकसत्तमाः
yudhiṣṭhira uvāca
ākhyāhi me yathātathyaṃ yathaiṣā tiṣṭhati śrutiḥ
kena vā kāraṇenaiva tiṣṭhante lokasattamāḥ
- 7
मार्कण्डेय उवाच
प्रयागे निवसन्त्येते ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
कारणं तत्प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वं युधिष्ठिर
mārkaṇḍeya uvāca
prayāge nivasantyete brahmaviṣṇumaheśvarāḥ
kāraṇaṃ tatpravakṣyāmi śṛṇu tattvaṃ yudhiṣṭhira
- 8
पञ्चयोजनविस्तीर्णं प्रयागस्य तु मण्डलम्
तिष्ठन्ति रक्षणायात्र पापकर्मनिवारणात्
pañcayojanavistīrṇaṃ prayāgasya tu maṇḍalam
tiṣṭhanti rakṣaṇāyātra pāpakarmanivāraṇāt
- 9
उत्तरेण प्रतिष्ठानाच्छद्मना ब्रह्म तिष्ठति
वेणीमाधवरूपी तु भगवांस्तत्र तिष्ठति
uttareṇa pratiṣṭhānācchadmanā brahma tiṣṭhati
veṇīmādhavarūpī tu bhagavāṃstatra tiṣṭhati
- 10
माहेश्वरो वटो भूत्वा तिष्ठते परमेश्वरः
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः
रक्षन्ति मण्डलं नित्यं पापकर्मनिवारणात्
māheśvaro vaṭo bhūtvā tiṣṭhate parameśvaraḥ
tato devāḥ sagandharvāḥ siddhāśca paramarṣayaḥ
rakṣanti maṇḍalaṃ nityaṃ pāpakarmanivāraṇāt
- 11
यस्मिञ्जुह्वन्स्वकं पापं नरकं च न पश्यति
एवं ब्रह्मा च विष्णुश्च प्रयागे स महेश्वरः
yasmiñjuhvansvakaṃ pāpaṃ narakaṃ ca na paśyati
evaṃ brahmā ca viṣṇuśca prayāge sa maheśvaraḥ
- 12
सप्तद्वीपाः समुद्राश्च पर्वताश्च महीतले
रक्षमाणाश्च तिष्ठन्ति यावदाभूतसंप्लवम्
saptadvīpāḥ samudrāśca parvatāśca mahītale
rakṣamāṇāśca tiṣṭhanti yāvadābhūtasaṃplavam
- 13
ये चान्ये बहवः सर्वे तिष्ठन्ति च युधिष्ठिर
यत्पृथिवी तत्समाश्रित्य निर्मिता दैवतैस्त्रिभिः
ye cānye bahavaḥ sarve tiṣṭhanti ca yudhiṣṭhira
yatpṛthivī tatsamāśritya nirmitā daivataistribhiḥ
- 14
प्रजापतेरिदं क्षेत्रं प्रयागमिति विश्रुतम्
एतत्पुण्यं पवित्रं वै प्रयागं च युधिष्ठिर
स्वराज्यं कुरु राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितोऽनघ
prajāpateridaṃ kṣetraṃ prayāgamiti viśrutam
etatpuṇyaṃ pavitraṃ vai prayāgaṃ ca yudhiṣṭhira
svarājyaṃ kuru rājendra bhrātṛbhiḥ sahito'nagha

