16 shlokas
- 1
मत्स्य उवाच
आपवः स विभुर्भूत्वा चारयामास वै तपः
छादयित्वात्मनो देहं यादसां कुलसंभवम्
matsya uvāca
āpavaḥ sa vibhurbhūtvā cārayāmāsa vai tapaḥ
chādayitvātmano dehaṃ yādasāṃ kulasaṃbhavam
- 2
ततो महात्मातिबलो मतिं लोकस्य सर्जने
महतां पञ्चभूतानां विश्वो विश्वमचिन्तयत्
tato mahātmātibalo matiṃ lokasya sarjane
mahatāṃ pañcabhūtānāṃ viśvo viśvamacintayat
- 3
तस्य चिन्तयमानस्य निर्वाते संस्थितेऽर्णवे
निराकाशे तोयमये सूक्ष्मे जगति गह्वरे
tasya cintayamānasya nirvāte saṃsthite'rṇave
nirākāśe toyamaye sūkṣme jagati gahvare
- 4
ईषत्संक्षोभयामास सोऽर्णवं सलिलाश्रयः
अनन्तरोर्मिभिः सूक्ष्ममथ छिद्रमभूत्पुरा
īṣatsaṃkṣobhayāmāsa so'rṇavaṃ salilāśrayaḥ
anantarormibhiḥ sūkṣmamatha chidramabhūtpurā
- 5
शब्दं प्रति तदोद्भूतो मारुतश्छिद्रसंभवः
स लब्ध्वान्तरम् अक्षोभ्यो व्यवर्धत समीरणः
śabdaṃ prati tadodbhūto mārutaśchidrasaṃbhavaḥ
sa labdhvāntaram akṣobhyo vyavardhata samīraṇaḥ
- 6
विवर्धता बलवता वेगाद्विक्षोभितोऽर्णवः
तस्यार्णवस्य क्षुब्धस्य तस्मिन्नम्भसि मन्थिते
कृष्णवर्त्मा समभवत्प्रभुर्वैश्वानरो महान्
vivardhatā balavatā vegādvikṣobhito'rṇavaḥ
tasyārṇavasya kṣubdhasya tasminnambhasi manthite
kṛṣṇavartmā samabhavatprabhurvaiśvānaro mahān
- 7
ततः संशोषयामास पावकः सलिलं बहु
क्षयाज्जलनिधेश्छिद्रमभवद्विस्तृतं नभः
tataḥ saṃśoṣayāmāsa pāvakaḥ salilaṃ bahu
kṣayājjalanidheśchidramabhavadvistṛtaṃ nabhaḥ
- 8
आत्मतेजोद्भवाः पुण्या आपोऽमृतरसोपमाः
आकाशं छिद्रसम्भूतं वायुराकाशसंभवः
ātmatejodbhavāḥ puṇyā āpo'mṛtarasopamāḥ
ākāśaṃ chidrasambhūtaṃ vāyurākāśasaṃbhavaḥ
- 9
आभ्यां संघर्षणोद्भूतं पावकं वायुसंभवम्
दृष्ट्वा प्रीतो महादेवो महाभूतविभावनः
ābhyāṃ saṃgharṣaṇodbhūtaṃ pāvakaṃ vāyusaṃbhavam
dṛṣṭvā prīto mahādevo mahābhūtavibhāvanaḥ
- 10
दृष्ट्वा भूतानि भगवांल्लोकसृष्ट्यर्थमुत्तमम्
ब्रह्मणो जन्मसहितं बहुरूपो व्यचिन्तयत्
dṛṣṭvā bhūtāni bhagavāṃllokasṛṣṭyarthamuttamam
brahmaṇo janmasahitaṃ bahurūpo vyacintayat
- 11
चतुर्युगाभिसंख्याते सहस्रयुगपर्यये
बहुजन्मा हि विश्वात्मा ब्रह्मणो हविरुच्यते
caturyugābhisaṃkhyāte sahasrayugaparyaye
bahujanmā hi viśvātmā brahmaṇo havirucyate
- 12
यत्पृथिव्यां द्विजेन्द्राणां तपसा भावितात्मनाम्
ज्ञानं वृष्टं तु विश्वार्थे योगिनां याति मुख्यताम्
yatpṛthivyāṃ dvijendrāṇāṃ tapasā bhāvitātmanām
jñānaṃ vṛṣṭaṃ tu viśvārthe yogināṃ yāti mukhyatām
- 13
तं योगवन्तं विज्ञाय सम्पूर्णैश्वर्यमुत्तमम्
पदे ब्रह्मणि विश्वेशं न्ययोजयत योगवित्
taṃ yogavantaṃ vijñāya sampūrṇaiśvaryamuttamam
pade brahmaṇi viśveśaṃ nyayojayata yogavit
- 14
ततस्तस्मिन्महातोये महीशो हरिरच्युतः
जले क्रीडंश्च विधिवन्मोदते सर्वलोककृत्
tatastasminmahātoye mahīśo hariracyutaḥ
jale krīḍaṃśca vidhivanmodate sarvalokakṛt
- 15
पद्मं नाभ्युद्भवं चैकं समुत्पादितवांस्तदा
सहस्रपर्णं विरजं भास्कराभं हिरण्मयम्
padmaṃ nābhyudbhavaṃ caikaṃ samutpāditavāṃstadā
sahasraparṇaṃ virajaṃ bhāskarābhaṃ hiraṇmayam
- 16
हुताशनज्वलितशिखोज्ज्वलत्प्रभम् उपस्थितं शरदमलार्कतेजसम्
विराजते कमलमुदारवर्चसं महात्मनस्तनुरुहचारुदर्शनम्
hutāśanajvalitaśikhojjvalatprabham upasthitaṃ śaradamalārkatejasam
virājate kamalamudāravarcasaṃ mahātmanastanuruhacārudarśanam

