39 shlokas
- 1
सूत उवाच
एवं श्रुत्वा मनुः प्राह पुनरेव जनार्दनम्
पूर्वेषां चरितं ब्रूहि मनूनां मधुसूदन
sūta uvāca
evaṃ śrutvā manuḥ prāha punareva janārdanam
pūrveṣāṃ caritaṃ brūhi manūnāṃ madhusūdana
- 2
मत्स्य उवाच
मन्वन्तराणि राजेन्द्र मनूनां चरितं च यत्
प्रमाणं चैव कालस्य तां सृष्टिं च समासतः
matsya uvāca
manvantarāṇi rājendra manūnāṃ caritaṃ ca yat
pramāṇaṃ caiva kālasya tāṃ sṛṣṭiṃ ca samāsataḥ
- 3
एकचित्तः प्रशान्तात्मा शृणु मार्तण्डनन्दन
यामा नाम पुरा देवा आसन्स्वायम्भुवान्तरे
ekacittaḥ praśāntātmā śṛṇu mārtaṇḍanandana
yāmā nāma purā devā āsansvāyambhuvāntare
- 4
सप्तैव ऋषयः पूर्वे ये मरीच्यादयः स्मृताः
आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च सहः सवन एव च
saptaiva ṛṣayaḥ pūrve ye marīcyādayaḥ smṛtāḥ
āgnīdhraścāgnibāhuśca sahaḥ savana eva ca
- 5
ज्योतिष्मान्द्युतिमान्हव्यो मेधा मेधातिथिर्वसुः
स्वायम्भुवस्यास्य मनोर्दशैते वंशवर्धनाः
jyotiṣmāndyutimānhavyo medhā medhātithirvasuḥ
svāyambhuvasyāsya manordaśaite vaṃśavardhanāḥ
- 6
प्रतिसर्गमिमे कृत्वा जग्मुर्यत्परमंपदम्
एतत्स्वायम्भुवं प्रोक्तं स्वारोचिषमतः परम्
pratisargamime kṛtvā jagmuryatparamaṃpadam
etatsvāyambhuvaṃ proktaṃ svārociṣamataḥ param
- 7
स्वारोचिषस्य तनयाश्चत्वारो देववर्चसः
नभोनभस्यप्रसृतिभानवः कीर्तिवर्धनाः
svārociṣasya tanayāścatvāro devavarcasaḥ
nabhonabhasyaprasṛtibhānavaḥ kīrtivardhanāḥ
- 8
दत्तो निश्च्यवनस्तम्बः प्राणः कश्यप एव च
और्वो बृहस्पतिश्चैव सप्तैते ऋषयः स्मृताः
datto niścyavanastambaḥ prāṇaḥ kaśyapa eva ca
aurvo bṛhaspatiścaiva saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ
- 9
देवाश्च तुषिता नाम स्मृताः स्वारोचिषेऽन्तरे
हस्तीन्द्रः सुकृतो मूर्तिरापो ज्योतिरयः स्मयः
devāśca tuṣitā nāma smṛtāḥ svārociṣe'ntare
hastīndraḥ sukṛto mūrtirāpo jyotirayaḥ smayaḥ
- 10
वसिष्ठस्य सुताः सप्त ये प्रजापतयः स्मृताः
द्वितीयमेतत्कथितं मन्वन्तरमतः परम्
vasiṣṭhasya sutāḥ sapta ye prajāpatayaḥ smṛtāḥ
dvitīyametatkathitaṃ manvantaramataḥ param
- 11
औत्तमीयं प्रवक्ष्यामि तथा मन्वन्तरं शुभम्
मनुर्नामौत्तमिर्यत्र दश पुत्रानजीजनत्
auttamīyaṃ pravakṣyāmi tathā manvantaraṃ śubham
manurnāmauttamiryatra daśa putrānajījanat
- 12
ईष ऊर्जश्च तर्जश्च शुचिः शुक्रस्तथैव च
मधुश्च माधवश्चैव नभस्योऽथ नभास्तथा
īṣa ūrjaśca tarjaśca śuciḥ śukrastathaiva ca
madhuśca mādhavaścaiva nabhasyo'tha nabhāstathā
- 13
सहः कनीयानेतेषामुदारः कीर्तिवर्धनः
भावनास्तत्र देवाः स्युर् ऊर्जाः सप्तर्षयः स्मृताः
sahaḥ kanīyāneteṣāmudāraḥ kīrtivardhanaḥ
bhāvanāstatra devāḥ syur ūrjāḥ saptarṣayaḥ smṛtāḥ
- 14
कौकुरुण्डिश्च दाल्भ्यश्च शङ्गः प्रवहणः शिवः
सितश्च सस्मितश्चैव सप्तैते योगवर्धनाः
kaukuruṇḍiśca dālbhyaśca śaṅgaḥ pravahaṇaḥ śivaḥ
sitaśca sasmitaścaiva saptaite yogavardhanāḥ
- 15
मन्वन्तरं चतुर्थं तु तामसं नाम विश्रुतम्
कविः पृथुस्तथैवाग्निर् अकपिः कपिरेव च
manvantaraṃ caturthaṃ tu tāmasaṃ nāma viśrutam
kaviḥ pṛthustathaivāgnir akapiḥ kapireva ca
- 16
तथैव जल्पधीमानौ मुनयः सप्त तामसे
साध्या देवगणा यत्र कथितास्तामसे ऽन्तरे
tathaiva jalpadhīmānau munayaḥ sapta tāmase
sādhyā devagaṇā yatra kathitāstāmase 'ntare
- 17
अकल्मषस्तथा धन्वी तपोमूलस्तपोधनः
तपोरतिस्तपस्यश्च तपोद्युतिपरंतपौ
akalmaṣastathā dhanvī tapomūlastapodhanaḥ
taporatistapasyaśca tapodyutiparaṃtapau
- 18
तपोभागी तपोयोगी धर्माचाररताः सदा
तामसस्य सुताः सर्वे दश वंशविवर्धनाः
tapobhāgī tapoyogī dharmācāraratāḥ sadā
tāmasasya sutāḥ sarve daśa vaṃśavivardhanāḥ
- 19
पञ्चमस्य मनोस्तद्वद्रैवतस्यान्तरं शृणु
देवबाहुः सुबाहुश्च पर्जन्यः सोमपो मुनिः
pañcamasya manostadvadraivatasyāntaraṃ śṛṇu
devabāhuḥ subāhuśca parjanyaḥ somapo muniḥ
- 20
हिरण्यरोमा सप्ताश्वः सप्तैते ऋषयः स्मृताः
देवाश्चाभूतरजसस्तथा प्रकृतयः शुभाः
hiraṇyaromā saptāśvaḥ saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ
devāścābhūtarajasastathā prakṛtayaḥ śubhāḥ
- 21
अरुणस्तत्त्वदर्शी च वित्तवान्हव्यपः कपिः
युक्तो निरुत्सुकः सत्त्वो निर्मोहो ऽथ प्रकाशकः
aruṇastattvadarśī ca vittavānhavyapaḥ kapiḥ
yukto nirutsukaḥ sattvo nirmoho 'tha prakāśakaḥ
- 22
धर्मवीर्यबलोपेता दशैते रैवतात्मजाः
भृगुः सुधामा विरजाः सहिष्णुर्नाद एव च
dharmavīryabalopetā daśaite raivatātmajāḥ
bhṛguḥ sudhāmā virajāḥ sahiṣṇurnāda eva ca
- 23
विवस्वानतिनामा च षष्ठे सप्तर्षयोऽपरे
चाक्षुषस्यान्तरे देवा लेखा नाम परिश्रुताः
vivasvānatināmā ca ṣaṣṭhe saptarṣayo'pare
cākṣuṣasyāntare devā lekhā nāma pariśrutāḥ
- 24
ऋभवोऽथ ऋभाद्याश्च वारिमूला दिवौकसः
चाक्षुषस्यान्तरे प्रोक्ता देवानां पञ्च योनयः
ṛbhavo'tha ṛbhādyāśca vārimūlā divaukasaḥ
cākṣuṣasyāntare proktā devānāṃ pañca yonayaḥ
- 25
रुरुप्रभृतयस्तद्वच्चाक्षुषस्य सुता दश
प्रोक्ताः स्वायम्भुवे वंशे ये मया पूर्वमेव तु
ruruprabhṛtayastadvaccākṣuṣasya sutā daśa
proktāḥ svāyambhuve vaṃśe ye mayā pūrvameva tu
- 26
अन्तरं चाक्षुषं चैतन्मया ते परिकीर्तितम्
सप्तमं तत्प्रवक्ष्यामि यद्वैवस्वतमुच्यते
antaraṃ cākṣuṣaṃ caitanmayā te parikīrtitam
saptamaṃ tatpravakṣyāmi yadvaivasvatamucyate
- 27
अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च कश्यपो गौतमस्तथा
भरद्वाजस्तथा योगी विश्वामित्रः प्रतापवान्
atriścaiva vasiṣṭhaśca kaśyapo gautamastathā
bharadvājastathā yogī viśvāmitraḥ pratāpavān
- 28
जमदग्निश्च सप्तैते साम्प्रतं ये महर्षयः
कृत्वा धर्मव्यवस्थानं प्रयान्ति परमं पदम्
jamadagniśca saptaite sāmprataṃ ye maharṣayaḥ
kṛtvā dharmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padam
- 29
साध्या विश्वे च रुद्राश्च मरुतो वसवोऽश्विनौ
आदित्याश्च सुरास्तद्वत्सप्त देवगणाः स्मृताः
sādhyā viśve ca rudrāśca maruto vasavo'śvinau
ādityāśca surāstadvatsapta devagaṇāḥ smṛtāḥ
- 30
इक्ष्वाकुप्रमुखाश्चास्य दश पुत्राः स्मृता भुवि
मन्वन्तरेषु सर्वेषु सप्त सप्त महर्षयः
ikṣvākupramukhāścāsya daśa putrāḥ smṛtā bhuvi
manvantareṣu sarveṣu sapta sapta maharṣayaḥ

