27 shlokas
- 1
शौनक उवाच
ययातिः स्वपुरं प्राप्य महेन्द्रपुरसंनिभम्
प्रविश्यान्तःपुरं तत्र देवयानीं न्यवेशयत्
śaunaka uvāca
yayātiḥ svapuraṃ prāpya mahendrapurasaṃnibham
praviśyāntaḥpuraṃ tatra devayānīṃ nyaveśayat
- 2
देवयान्याश्चानुमते सुतां तां वृषपर्वणः
अशोकवनिकाभ्याशे गृहं कृत्वा न्यवेशयत्
devayānyāścānumate sutāṃ tāṃ vṛṣaparvaṇaḥ
aśokavanikābhyāśe gṛhaṃ kṛtvā nyaveśayat
- 3
वृतां दासीसहस्रेण शर्मिष्ठाम् आसुरायणीम्
वासोभिरन्नपानैश्च संविभज्य सुसंवृताम्
vṛtāṃ dāsīsahasreṇa śarmiṣṭhām āsurāyaṇīm
vāsobhirannapānaiśca saṃvibhajya susaṃvṛtām
- 4
देवयान्या तु सहितः स नृपो नहुषात्मजः
विजहार बहूनब्दान्देववन्मुदितो भृशम्
devayānyā tu sahitaḥ sa nṛpo nahuṣātmajaḥ
vijahāra bahūnabdāndevavanmudito bhṛśam
- 5
ऋतुकाले तु सम्प्राप्ते देवयानी वराङ्गना
लेभे गर्भं प्रथमतः कुमारश्च व्यजायत
ṛtukāle tu samprāpte devayānī varāṅganā
lebhe garbhaṃ prathamataḥ kumāraśca vyajāyata
- 6
गते वर्षसहस्रे तु शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी
ददर्श यौवनं प्राप्ता ऋतुं सा कमलेक्षणा
gate varṣasahasre tu śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī
dadarśa yauvanaṃ prāptā ṛtuṃ sā kamalekṣaṇā
- 7
चिन्तयामास धर्मज्ञा ऋतुप्राप्तौ च भामिनी
ऋतुकालश्च सम्प्राप्तो न कश्चिन्मे पतिर्वृतः
cintayāmāsa dharmajñā ṛtuprāptau ca bhāminī
ṛtukālaśca samprāpto na kaścinme patirvṛtaḥ
- 8
किं प्राप्तं किंच कर्तव्यं कथं कृत्वा सुखं भवेत्
देवयानी प्रसूतासौ वृथाहं प्राप्तयौवना
kiṃ prāptaṃ kiṃca kartavyaṃ kathaṃ kṛtvā sukhaṃ bhavet
devayānī prasūtāsau vṛthāhaṃ prāptayauvanā
- 9
यथा तया वृतो भर्ता तथैवाहं वृणोमि तम्
राज्ञा पुत्रफलं देयम् इति मे निश्चिता मतिः
अपीदानीं स धर्मात्मा रहो मे दर्शनं व्रजेत्
yathā tayā vṛto bhartā tathaivāhaṃ vṛṇomi tam
rājñā putraphalaṃ deyam iti me niścitā matiḥ
apīdānīṃ sa dharmātmā raho me darśanaṃ vrajet
- 10
शौनक उवाच
अथ निष्क्रम्य राजासौ तस्मिन्काले यदृच्छया
अशोकवनिकाभ्याशे शर्मिष्ठां प्राप्य विस्मितः
śaunaka uvāca
atha niṣkramya rājāsau tasminkāle yadṛcchayā
aśokavanikābhyāśe śarmiṣṭhāṃ prāpya vismitaḥ
- 11
तमेकं रहसि दृष्ट्वा शर्मिष्ठा चारुहासिनी
प्रत्युद्गम्याञ्जलिं कृत्वा राजानं वाक्यमब्रवीत्
tamekaṃ rahasi dṛṣṭvā śarmiṣṭhā cāruhāsinī
pratyudgamyāñjaliṃ kṛtvā rājānaṃ vākyamabravīt
- 12
शर्मिष्ठोवाच
सोमश्चेन्द्रश्च वायुश्च यमश्च वरुणश्च वा
तव वा नाहुष गृहे कः स्त्रियं द्रष्टुमर्हति
śarmiṣṭhovāca
somaścendraśca vāyuśca yamaśca varuṇaśca vā
tava vā nāhuṣa gṛhe kaḥ striyaṃ draṣṭumarhati
- 13
रूपाभिजनशीलैर्हि त्वं राजन्वेत्थ मां सदा
सा त्वां याचे प्रसाद्येह रन्तुमेहि नराधिप
rūpābhijanaśīlairhi tvaṃ rājanvettha māṃ sadā
sā tvāṃ yāce prasādyeha rantumehi narādhipa
- 14
ययातिरुवाच
वेद्मि त्वां शीलसम्पन्नां दैत्यकन्याम् अनिन्दिताम्
रूपं तु ते न पश्यामि सूच्यग्रमपि निन्दितम्
yayātiruvāca
vedmi tvāṃ śīlasampannāṃ daityakanyām aninditām
rūpaṃ tu te na paśyāmi sūcyagramapi ninditam
- 15
मामब्रवीत्तदा शुक्रो देवयानीं यदावहम्
नेयम् आह्वयितव्या ते शयने वार्षपर्वणी
māmabravīttadā śukro devayānīṃ yadāvaham
neyam āhvayitavyā te śayane vārṣaparvaṇī
- 16
शर्मिष्ठोवाच
न नर्मयुक्तं वचनं हिनस्ति न स्त्रीषु राजन्न विवाहकाले
प्राणात्यये सर्वधनापहारे पञ्चानृतान्याहुर् अपातकानि
śarmiṣṭhovāca
na narmayuktaṃ vacanaṃ hinasti na strīṣu rājanna vivāhakāle
prāṇātyaye sarvadhanāpahāre pañcānṛtānyāhur apātakāni
- 17
पृष्टास्तु साक्ष्ये प्रवदन्ति चान्यथा भवन्ति मिथ्यावचना नरेन्द्र ते
एकार्थतायां तु समाहितायां मिथ्या वदन्तं ह्य् अनृतं हिनस्ति
pṛṣṭāstu sākṣye pravadanti cānyathā bhavanti mithyāvacanā narendra te
ekārthatāyāṃ tu samāhitāyāṃ mithyā vadantaṃ hy anṛtaṃ hinasti
- 18
ययातिरुवाच
राजा प्रमाणं भूतानां स विनश्येन्मृषा वदन्
अर्थकृच्छ्रमपि प्राप्य न मिथ्या कर्तुमुत्सहे
yayātiruvāca
rājā pramāṇaṃ bhūtānāṃ sa vinaśyenmṛṣā vadan
arthakṛcchramapi prāpya na mithyā kartumutsahe
- 19
शर्मिष्ठोवाच
समाव् एतौ मतौ राजन्पतिः सख्याश्च यः पतिः
समं विवाह इत्याहुः सख्या मे ऽसि पतिर्यतः
śarmiṣṭhovāca
samāv etau matau rājanpatiḥ sakhyāśca yaḥ patiḥ
samaṃ vivāha ityāhuḥ sakhyā me 'si patiryataḥ
- 20
ययातिरुवाच
दातव्यं याचमानस्य हीति मे व्रतमाहितम्
त्वं च याचसि कामं मां ब्रूहि किं करवाणि तत्
yayātiruvāca
dātavyaṃ yācamānasya hīti me vratamāhitam
tvaṃ ca yācasi kāmaṃ māṃ brūhi kiṃ karavāṇi tat
- 21
शर्मिष्ठोवाच
अधर्मात्त्राहि मां राजन्धर्मं च प्रतिपादय
त्वत्तोऽपत्यवती लोके चरेयं धर्ममुत्तमम्
śarmiṣṭhovāca
adharmāttrāhi māṃ rājandharmaṃ ca pratipādaya
tvatto'patyavatī loke careyaṃ dharmamuttamam
- 22
त्रय एवाधना राजन्भार्या दासस्तथा सुतः
यत्ते समधिगच्छन्ति यस्य ते तस्य तद्धनम्
traya evādhanā rājanbhāryā dāsastathā sutaḥ
yatte samadhigacchanti yasya te tasya taddhanam
- 23
देवयान्या भुजिष्यास्मि वश्या च तव भार्गवी
सा चाहं च त्वया राजन्भरणीयां भजस्व माम्
devayānyā bhujiṣyāsmi vaśyā ca tava bhārgavī
sā cāhaṃ ca tvayā rājanbharaṇīyāṃ bhajasva mām
- 24
शौनक उवाच
एवमुक्तस्तया राजा तथ्यम् इत्यभिजज्ञिवान्
पूजयामास शर्मिष्ठां धर्मं च प्रतिपादयन्
śaunaka uvāca
evamuktastayā rājā tathyam ityabhijajñivān
pūjayāmāsa śarmiṣṭhāṃ dharmaṃ ca pratipādayan
- 25
स समागम्य शर्मिष्ठां यथाकाममवाप्य च
अन्योन्यं चाभिसंपूज्य जग्मतुस्तौ यथागतम्
sa samāgamya śarmiṣṭhāṃ yathākāmamavāpya ca
anyonyaṃ cābhisaṃpūjya jagmatustau yathāgatam
- 26
तस्मिन्समागमे सुभ्रूः शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी
लेभे गर्भं प्रथमतस्तस्मान्नृपतिसत्तमात्
tasminsamāgame subhrūḥ śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī
lebhe garbhaṃ prathamatastasmānnṛpatisattamāt
- 27
प्रजज्ञे च ततः काले राज्ञी राजीवलोचना
कुमारं देवगर्भाभम् आदित्यसमतेजसम्
prajajñe ca tataḥ kāle rājñī rājīvalocanā
kumāraṃ devagarbhābham ādityasamatejasam

