87 shlokas
- 1
सूत उवाच
उदिते तु सहस्रांशौ मेरौ भासाकरे रवौ
नदद्देवबलं कृत्स्नं युगान्त इव सागरः
sūta uvāca
udite tu sahasrāṃśau merau bhāsākare ravau
nadaddevabalaṃ kṛtsnaṃ yugānta iva sāgaraḥ
- 2
सहस्रनयनो देवस्ततः शक्रः पुरंदरः
सवित्तदः सवरुणस्त्रिपुरं प्रययौ हरः
sahasranayano devastataḥ śakraḥ puraṃdaraḥ
savittadaḥ savaruṇastripuraṃ prayayau haraḥ
- 3
ते नानाविधरूपाश्च प्रमथातिप्रमाथिनः
ययुः सिंहरवैर्घोरैर्वादित्रनिनदैरपि
te nānāvidharūpāśca pramathātipramāthinaḥ
yayuḥ siṃharavairghorairvāditraninadairapi
- 4
ततो वादितवादित्रैश्चातपत्रैर्महाद्रुमैः
बभूव तद्बलं दिव्यं वनं प्रचलितं यथा
tato vāditavāditraiścātapatrairmahādrumaiḥ
babhūva tadbalaṃ divyaṃ vanaṃ pracalitaṃ yathā
- 5
तदापतन्तं सम्प्रेक्ष्य रौद्रं रुद्रबलं महत्
संक्षोभो दानवेन्द्राणां समुद्रप्रतिमो बभौ
tadāpatantaṃ samprekṣya raudraṃ rudrabalaṃ mahat
saṃkṣobho dānavendrāṇāṃ samudrapratimo babhau
- 6
ते चासीन्पट्टिशाञ्शक्तीः शूलदण्डपरश्वधान्
शरासनानि वज्राणि गुरूणि मुसलानि च
te cāsīnpaṭṭiśāñśaktīḥ śūladaṇḍaparaśvadhān
śarāsanāni vajrāṇi gurūṇi musalāni ca
- 7
प्रगृह्य कोपरक्ताक्षाः सपक्षा इव पर्वताः
निजघ्नुः पर्वतघ्नाय घना इव तपात्यये
pragṛhya koparaktākṣāḥ sapakṣā iva parvatāḥ
nijaghnuḥ parvataghnāya ghanā iva tapātyaye
- 8
सविद्युन्मालिनस्ते वै समया दितिनन्दनाः
मोदमानाः समासेदुर्देवदेवैः सुरारयः
savidyunmālinaste vai samayā ditinandanāḥ
modamānāḥ samāsedurdevadevaiḥ surārayaḥ
- 9
मर्तव्यकृतबुद्धीनां जये चानिश्चितात्मनाम्
अबलानां चमूर्ह्यासीदबलावयवा इव
martavyakṛtabuddhīnāṃ jaye cāniścitātmanām
abalānāṃ camūrhyāsīdabalāvayavā iva
- 10
विगर्जन्त इवाम्भोदा अम्भोदसदृशत्विषः
प्रयुध्य युद्धकुशलाः परस्परकृतागसः
vigarjanta ivāmbhodā ambhodasadṛśatviṣaḥ
prayudhya yuddhakuśalāḥ parasparakṛtāgasaḥ
- 11
धूमायन्तो ज्वलद्भिश्च आयुधैश्चन्द्रवर्चसैः
कोपाद्वा युद्धलुब्धाश्च कुट्टयन्ते परस्परम्
dhūmāyanto jvaladbhiśca āyudhaiścandravarcasaiḥ
kopādvā yuddhalubdhāśca kuṭṭayante parasparam
- 12
वज्राहताः पतन्त्यन्ये बाणैरन्ये विदारिताः
अन्ये विदारिताश्चक्रैः पतन्ति ह्युदधेर्जले
vajrāhatāḥ patantyanye bāṇairanye vidāritāḥ
anye vidāritāścakraiḥ patanti hyudadherjale
- 13
छिन्नस्रग्दामहाराश्च प्रमृष्टाम्बरभूषणाः
तिमिनक्रगणे चैव पतन्ति प्रमथाः सुराः
chinnasragdāmahārāśca pramṛṣṭāmbarabhūṣaṇāḥ
timinakragaṇe caiva patanti pramathāḥ surāḥ
- 14
गदानां मुसलानां च तोमराणां परश्वधानाम्
वज्रशूलर्ष्टिपातानां पट्टिशानां च सर्वतः
gadānāṃ musalānāṃ ca tomarāṇāṃ paraśvadhānām
vajraśūlarṣṭipātānāṃ paṭṭiśānāṃ ca sarvataḥ
- 15
गिरिशृङ्गोपलानां च प्रेरितानां प्रमन्युभिः
सजवानां दानवानां सधूमानां रवित्विषाम्
आयुधानां महानोघः सागरौघे पतत्यपि
giriśṛṅgopalānāṃ ca preritānāṃ pramanyubhiḥ
sajavānāṃ dānavānāṃ sadhūmānāṃ ravitviṣām
āyudhānāṃ mahānoghaḥ sāgaraughe patatyapi
- 16
प्रवृद्धवेगैस्तैस्तत्र सुरासुरकरेरितैः
आयुधैस्त्रस्तनक्षत्रः क्रियते संक्षयो महान्
pravṛddhavegaistaistatra surāsurakareritaiḥ
āyudhaistrastanakṣatraḥ kriyate saṃkṣayo mahān
- 17
क्षुद्राणां गजयोर्युद्धे यथा भवति संक्षयः
देवासुरगणैस्तद्वत्तिमिनक्रक्षयोऽभवत्
kṣudrāṇāṃ gajayoryuddhe yathā bhavati saṃkṣayaḥ
devāsuragaṇaistadvattiminakrakṣayo'bhavat
- 18
विद्युन्माली च वेगेन विद्युन्माली इवाम्बुदः
विद्युर्मालघनोन्नादो नन्दीश्वरमभिद्रुतः
vidyunmālī ca vegena vidyunmālī ivāmbudaḥ
vidyurmālaghanonnādo nandīśvaramabhidrutaḥ
- 19
स तं तमोरिवदनं प्रणदन्वदतां वरः
उवाच युधि शैलादिं दानवोऽम्बुधिनिःस्वनः
sa taṃ tamorivadanaṃ praṇadanvadatāṃ varaḥ
uvāca yudhi śailādiṃ dānavo'mbudhiniḥsvanaḥ
- 20
युद्धाकाङ्क्षी तु बलवान्विद्युन्माल्यहमागतः
यदि त्विदानीं मे जीवन्मुच्यसे नन्दिकेश्वर
न विद्युन्मालिहननं वचोभिर्युधि दानव
yuddhākāṅkṣī tu balavānvidyunmālyahamāgataḥ
yadi tvidānīṃ me jīvanmucyase nandikeśvara
na vidyunmālihananaṃ vacobhiryudhi dānava
- 21
तम् एवंवादिनं दैत्यं नन्दीशस्तपतां वरः
उवाच प्रहरंस्तत्र वाक्यालंकारकोविदः
tam evaṃvādinaṃ daityaṃ nandīśastapatāṃ varaḥ
uvāca praharaṃstatra vākyālaṃkārakovidaḥ
- 22
दानवा धर्मकामाणां नैषोऽवसर इत्युत
शक्तो हन्तुं किमात्मानं जातिदोषाद्विबृंहसि
dānavā dharmakāmāṇāṃ naiṣo'vasara ityuta
śakto hantuṃ kimātmānaṃ jātidoṣādvibṛṃhasi
- 23
यदि तावन्मया पूर्वं हतोऽसि पशुवद्यथा
इदानीं वा कथं नाम न हिंस्ये क्रतुदूषणम्
yadi tāvanmayā pūrvaṃ hato'si paśuvadyathā
idānīṃ vā kathaṃ nāma na hiṃsye kratudūṣaṇam
- 24
सागरं तरते दोर्भ्यां पातयेद्यो दिवाकरम्
सोऽपि मां शक्नुयान्नैव चक्षुर्भ्यां समवेक्षितुम्
sāgaraṃ tarate dorbhyāṃ pātayedyo divākaram
so'pi māṃ śaknuyānnaiva cakṣurbhyāṃ samavekṣitum
- 25
इत्येवंवादिनं तत्र नन्दिनं तन्निभो बले
बिभेदैकेषुणा दैत्यः करेणार्क इवाम्बुदम्
ityevaṃvādinaṃ tatra nandinaṃ tannibho bale
bibhedaikeṣuṇā daityaḥ kareṇārka ivāmbudam
- 26
वक्षसः स शरस्तस्य पपौ रुधिरमुत्तमम्
सूर्यस्त्वात्मप्रभावेण नद्यर्णवजलं यथा
vakṣasaḥ sa śarastasya papau rudhiramuttamam
sūryastvātmaprabhāveṇa nadyarṇavajalaṃ yathā
- 27
स तेन सुप्रहारेण प्रथमं चातिरोपितः
हस्तेन वृक्षमुत्पाट्य चिक्षेप गजराडिव
sa tena suprahāreṇa prathamaṃ cātiropitaḥ
hastena vṛkṣamutpāṭya cikṣepa gajarāḍiva
- 28
वायुनुन्नः स च तरुः शीर्णपुष्पो महारवः
विद्युन्मालिशरैश्छिन्नः पपात पतगेशवत्
vāyununnaḥ sa ca taruḥ śīrṇapuṣpo mahāravaḥ
vidyunmāliśaraiśchinnaḥ papāta patageśavat
- 29
वृक्षमालोक्य तं छिन्नं दानवेन वरेषुभिः
रोषमाहारयत्तीव्रं नन्दीश्वरः सुविग्रहः
vṛkṣamālokya taṃ chinnaṃ dānavena vareṣubhiḥ
roṣamāhārayattīvraṃ nandīśvaraḥ suvigrahaḥ
- 30
सोद्यम्य करमारावे रविशक्रकरप्रभम्
दुद्राव हन्तुं स क्रूरं महिषं गजराडिव
sodyamya karamārāve raviśakrakaraprabham
dudrāva hantuṃ sa krūraṃ mahiṣaṃ gajarāḍiva

