102 shlokas
- 1
तारक उवाच
शृणुध्वमसुराः सर्वे वाक्यं मम महाबलाः
श्रेयसे क्रियतां बुद्धिः सर्वैः कृत्यस्य संविधौ
tāraka uvāca
śṛṇudhvamasurāḥ sarve vākyaṃ mama mahābalāḥ
śreyase kriyatāṃ buddhiḥ sarvaiḥ kṛtyasya saṃvidhau
- 2
वंशक्षयकरा देवाः सर्वेषामेव दानवाः
अस्माकं जातिधर्मो वै विरूढं वैरमक्षयम्
vaṃśakṣayakarā devāḥ sarveṣāmeva dānavāḥ
asmākaṃ jātidharmo vai virūḍhaṃ vairamakṣayam
- 3
वयमद्य गमिष्यामः सुराणां निग्रहाय तु
स्वबाहुबलमाश्रित्य सर्व एव न संशयः
vayamadya gamiṣyāmaḥ surāṇāṃ nigrahāya tu
svabāhubalamāśritya sarva eva na saṃśayaḥ
- 4
किंतु नातपसा युक्तो मन्येऽहं सुरसंगमम्
अहमादौ करिष्यामि ततो घोरं दितेः सुताः
kiṃtu nātapasā yukto manye'haṃ surasaṃgamam
ahamādau kariṣyāmi tato ghoraṃ diteḥ sutāḥ
- 5
ततः सुरान्विजेष्यामो भोक्ष्यामोऽथ जगत्त्रयम्
स्थिरोपायो हि पुरुषः स्थिरश्रीरपि जायते
tataḥ surānvijeṣyāmo bhokṣyāmo'tha jagattrayam
sthiropāyo hi puruṣaḥ sthiraśrīrapi jāyate
- 6
रक्षितुं नैव शक्नोति चपलश्चपलाः श्रियः
तच्छ्रुत्वा दानवाः सर्वे वाक्यं तस्यासुरस्य तु
rakṣituṃ naiva śaknoti capalaścapalāḥ śriyaḥ
tacchrutvā dānavāḥ sarve vākyaṃ tasyāsurasya tu
- 7
साधु साध्वित्यवोचंस्ते तत्र दैत्याः सविस्मयाः
सोऽगच्छत्पारियात्रस्य गिरेः कन्दरमुत्तमम्
sādhu sādhvityavocaṃste tatra daityāḥ savismayāḥ
so'gacchatpāriyātrasya gireḥ kandaramuttamam
- 8
सर्वर्तुकुसुमाकीर्णं नानौषधिविदीपितम्
नानाधातुरसस्रावचित्रं नानागुहागृहम्
sarvartukusumākīrṇaṃ nānauṣadhividīpitam
nānādhāturasasrāvacitraṃ nānāguhāgṛham
- 9
गहनैः सर्वतो गूढं चित्रकल्पद्रुमाश्रयम्
अनेकाकारबहुलं पृथक्पक्षिकुलाकुलम्
gahanaiḥ sarvato gūḍhaṃ citrakalpadrumāśrayam
anekākārabahulaṃ pṛthakpakṣikulākulam
- 10
नानाप्रस्रवणोपेतं नानाविधजलाशयम्
प्राप्य तत्कन्दरं दैत्यश्चचार विपुलं तपः
nānāprasravaṇopetaṃ nānāvidhajalāśayam
prāpya tatkandaraṃ daityaścacāra vipulaṃ tapaḥ
- 11
निराहारः पञ्चतपाः पत्त्रभुग्वारिभोजनः
शतं शतं समानां तु तपांस्येतानि सोऽकरोत्
nirāhāraḥ pañcatapāḥ pattrabhugvāribhojanaḥ
śataṃ śataṃ samānāṃ tu tapāṃsyetāni so'karot
- 12
ततः स्वदेहादुत्कृत्य कर्षं कर्षं दिने दिने
मांसस्याग्नौ जुहावासौ ततो निर्मांसतां गतः
tataḥ svadehādutkṛtya karṣaṃ karṣaṃ dine dine
māṃsasyāgnau juhāvāsau tato nirmāṃsatāṃ gataḥ
- 13
तस्मिन्निर्मांसतां याते तपोराशित्वमागते
जज्वलुः सर्वभूतानि तेजसा तस्य सर्वतः
tasminnirmāṃsatāṃ yāte taporāśitvamāgate
jajvaluḥ sarvabhūtāni tejasā tasya sarvataḥ
- 14
उद्विग्नाश्च सुराः सर्वे तपसा तस्य भीषिताः
एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा परमं तोषमागतः
udvignāśca surāḥ sarve tapasā tasya bhīṣitāḥ
etasminnantare brahmā paramaṃ toṣamāgataḥ
- 15
तारकस्य वरं दातुं जगाम त्रिदशालयात्
प्राप्य तं शैलराजानं स गिरेः कन्दरस्थितम्
उवाच तारकं देवो गिरा मधुरया युतः
tārakasya varaṃ dātuṃ jagāma tridaśālayāt
prāpya taṃ śailarājānaṃ sa gireḥ kandarasthitam
uvāca tārakaṃ devo girā madhurayā yutaḥ
- 16
ब्रह्मोवाच
पुत्रालं तपसा तेऽस्तु नास्त्यसाध्यं तवाधुना
वरं वृणीष्व रुचिरं यत्ते मनसि वर्तते
brahmovāca
putrālaṃ tapasā te'stu nāstyasādhyaṃ tavādhunā
varaṃ vṛṇīṣva ruciraṃ yatte manasi vartate
- 17
इत्युक्तस्तारको दैत्यः प्रणम्यात्मभुवं विभुम्
उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रणतः पृथुविक्रमः
ityuktastārako daityaḥ praṇamyātmabhuvaṃ vibhum
uvāca prāñjalirbhūtvā praṇataḥ pṛthuvikramaḥ
- 18
तारक उवाच
देवभूतमनोवास वेत्सि जन्तुविचेष्टितम्
कृतप्रतिकृताकाङ्क्षी जिगीषुः प्रायशो जनः
tāraka uvāca
devabhūtamanovāsa vetsi jantuviceṣṭitam
kṛtapratikṛtākāṅkṣī jigīṣuḥ prāyaśo janaḥ
- 19
वयं च जातिधर्मेण कृतवैराः सहामरैः
तैश्च निःशेषिता दैत्याः क्रूरैः संत्यज्य धर्मिताम्
तेषामहं समुद्धर्ता भवेयमिति मे मतिः
vayaṃ ca jātidharmeṇa kṛtavairāḥ sahāmaraiḥ
taiśca niḥśeṣitā daityāḥ krūraiḥ saṃtyajya dharmitām
teṣāmahaṃ samuddhartā bhaveyamiti me matiḥ
- 20
अवध्यः सर्वभूतानामस्त्राणां च महौजसाम्
स्यामहं परमो ह्येष वरो मम हृदि स्थितः
avadhyaḥ sarvabhūtānāmastrāṇāṃ ca mahaujasām
syāmahaṃ paramo hyeṣa varo mama hṛdi sthitaḥ
- 21
एतन्मे देहि देवेश नान्यो मे रोचते वरः
तमुवाच ततो दैत्यं विरिञ्चिः सुरनायकः
etanme dehi deveśa nānyo me rocate varaḥ
tamuvāca tato daityaṃ viriñciḥ suranāyakaḥ
- 22
न युज्यन्ते विना मृत्युं देहिनो दैत्यसत्तम
यतस्ततोऽपि वरय मृत्युं यस्मान्न शङ्कसे
na yujyante vinā mṛtyuṃ dehino daityasattama
yatastato'pi varaya mṛtyuṃ yasmānna śaṅkase
- 23
ततः संचिन्त्य दैत्येन्द्रः शिशोर्वै सप्तवासरात्
वव्रे महासुरो मृत्युमवलेपेन मोहितः
tataḥ saṃcintya daityendraḥ śiśorvai saptavāsarāt
vavre mahāsuro mṛtyumavalepena mohitaḥ
- 24
ब्रह्मा चास्मै वरं दत्त्वा यत्किंचिन्मनसेप्सितम्
जगाम त्रिदिवं देवो दैत्योऽपि स्वकमालयम्
brahmā cāsmai varaṃ dattvā yatkiṃcinmanasepsitam
jagāma tridivaṃ devo daityo'pi svakamālayam
- 25
उत्तीर्णं तपसस्तं तु दैत्यं दैत्येश्वरास्तथा
परिवव्रुः सहस्राक्षं दिवि देवगणा यथा
uttīrṇaṃ tapasastaṃ tu daityaṃ daityeśvarāstathā
parivavruḥ sahasrākṣaṃ divi devagaṇā yathā
- 26
तस्मिन्महति राज्यस्थे तारके दैत्यनन्दने
ऋतवो मूर्तिमन्तश्च स्वकालगुणबृंहिताः
tasminmahati rājyasthe tārake daityanandane
ṛtavo mūrtimantaśca svakālaguṇabṛṃhitāḥ
- 27
अभवन्किंकरास्तस्य लोकपालाश्च सर्वशः
कान्तिर्द्युतिर्धृतिर्मेधा श्रीरवेक्ष्य च दानवम्
abhavankiṃkarāstasya lokapālāśca sarvaśaḥ
kāntirdyutirdhṛtirmedhā śrīravekṣya ca dānavam
- 28
परिवव्रुर्गुणाकीर्णा निश्छिद्राः सर्व एव हि
कालागुरुविलिप्ताङ्गं महामुकुटभूषणम्
parivavrurguṇākīrṇā niśchidrāḥ sarva eva hi
kālāguruviliptāṅgaṃ mahāmukuṭabhūṣaṇam
- 29
रुचिराङ्गदनद्धाङ्गं महासिंहासने स्थितम्
वीजयन्त्यप्सरःश्रेष्ठा भृशं मुञ्चन्ति नैव ताः
rucirāṅgadanaddhāṅgaṃ mahāsiṃhāsane sthitam
vījayantyapsaraḥśreṣṭhā bhṛśaṃ muñcanti naiva tāḥ
- 30
चन्द्रार्कौ दीपमार्गेषु व्यजनेषु च मारुतः
कृतान्तो ऽग्रेसरस्तस्य बभूवुर्मुनिसत्तमाः
candrārkau dīpamārgeṣu vyajaneṣu ca mārutaḥ
kṛtānto 'gresarastasya babhūvurmunisattamāḥ

