52 shlokas
- 1
मत्स्य उवाच
श्रुतस्ते दैत्यसैन्यस्य विस्तारो रविनन्दन
सुराणामपि सैन्यस्य विस्तारं वैष्णवं शृणु
matsya uvāca
śrutaste daityasainyasya vistāro ravinandana
surāṇāmapi sainyasya vistāraṃ vaiṣṇavaṃ śṛṇu
- 2
आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च महाबलौ
सबलाः सानुगाश्चैव संनह्यन्त यथाक्रमम्
ādityā vasavo rudrā aśvinau ca mahābalau
sabalāḥ sānugāścaiva saṃnahyanta yathākramam
- 3
पुरुहूतस्तु पुरतो लोकपालः सहस्रदृक्
ग्रामणीः सर्वदेवानामारुरोह सुरद्विपम्
puruhūtastu purato lokapālaḥ sahasradṛk
grāmaṇīḥ sarvadevānāmāruroha suradvipam
- 4
मध्ये चास्य रथः सर्वपक्षिप्रवरहंसः
सुचारुचक्रचरणो हेमवज्रपरिष्कृतः
madhye cāsya rathaḥ sarvapakṣipravarahaṃsaḥ
sucārucakracaraṇo hemavajrapariṣkṛtaḥ
- 5
देवगन्धर्वयक्षौघैर् अनुयातः सहस्रशः
दीप्तिमद्भिः सदस्यैश्च ब्रह्मर्षिभिरभिष्टुतः
devagandharvayakṣaughair anuyātaḥ sahasraśaḥ
dīptimadbhiḥ sadasyaiśca brahmarṣibhirabhiṣṭutaḥ
- 6
वज्रविस्फूर्जितोद्भूतैर्विद्युदिन्द्रायुधोदितैः
युक्तो बलाहकगणैः पर्वतैरिव कामगैः
vajravisphūrjitodbhūtairvidyudindrāyudhoditaiḥ
yukto balāhakagaṇaiḥ parvatairiva kāmagaiḥ
- 7
यमारूढः स भगवान्पर्येति सकलं जगत्
हविर्धानेषु गायन्ति विप्रा मखमुखे स्थिताः
yamārūḍhaḥ sa bhagavānparyeti sakalaṃ jagat
havirdhāneṣu gāyanti viprā makhamukhe sthitāḥ
- 8
स्वर्गे शक्रानुयातेषु देवतूर्यनिनादिषु
सुन्दर्यः परिनृत्यन्ति शतशोऽप्सरसां गणाः
svarge śakrānuyāteṣu devatūryaninādiṣu
sundaryaḥ parinṛtyanti śataśo'psarasāṃ gaṇāḥ
- 9
केतुना नागराजेन राजमानो यथा रविः
युक्तो हयसहस्रेण मनोमारुतरंहसा
ketunā nāgarājena rājamāno yathā raviḥ
yukto hayasahasreṇa manomārutaraṃhasā
- 10
स स्यन्दनवरो भाति गुप्तो मातलिना तदा
कृत्स्नः परिवृतो मेरुर्भास्करस्येव तेजसा
sa syandanavaro bhāti gupto mātalinā tadā
kṛtsnaḥ parivṛto merurbhāskarasyeva tejasā
- 11
यमस्तु दण्डमुद्यम्य कालयुक्तश्च मुद्गरम्
तस्थौ सुरगणानीके दैत्यान्नादेन भीषयन्
yamastu daṇḍamudyamya kālayuktaśca mudgaram
tasthau suragaṇānīke daityānnādena bhīṣayan
- 12
चतुर्भिः सागरैर्युक्तो लेलिहानैश्च पन्नगैः
शङ्खमुक्ताङ्गदधरो बिभ्रत्तोयमयं वपुः
caturbhiḥ sāgarairyukto lelihānaiśca pannagaiḥ
śaṅkhamuktāṅgadadharo bibhrattoyamayaṃ vapuḥ
- 13
कालपाशान्समाविध्यन्हयैः शशिकरोपमैः
वाय्वीरितैर्जलाकारैः कुर्वंल्लीलाः सहस्रशः
kālapāśānsamāvidhyanhayaiḥ śaśikaropamaiḥ
vāyvīritairjalākāraiḥ kurvaṃllīlāḥ sahasraśaḥ
- 14
पाण्डुरोद्धूतवसनः प्रवालरुचिराङ्गदः
मणिश्यामोत्तमवपुर्हरिभारार्पितो वरः
pāṇḍuroddhūtavasanaḥ pravālarucirāṅgadaḥ
maṇiśyāmottamavapurharibhārārpito varaḥ
- 15
वरुणः पाशधृङ्मध्ये देवानीकस्य तस्थिवान्
युद्धवेलामभिलषन्भिन्नवेल इवार्णवः
varuṇaḥ pāśadhṛṅmadhye devānīkasya tasthivān
yuddhavelāmabhilaṣanbhinnavela ivārṇavaḥ
- 16
यक्षराक्षससैन्येन गुह्यकानां गणैरपि
युक्तश्च शङ्खपद्माभ्यां निधीनामधिपः प्रभुः
yakṣarākṣasasainyena guhyakānāṃ gaṇairapi
yuktaśca śaṅkhapadmābhyāṃ nidhīnāmadhipaḥ prabhuḥ
- 17
राजराजेश्वरः श्रीमान्गदापाणिरदृश्यत
विमानयोधी धनदो विमाने पुष्पके स्थितः
rājarājeśvaraḥ śrīmāngadāpāṇiradṛśyata
vimānayodhī dhanado vimāne puṣpake sthitaḥ
- 18
स राजराजः शुशुभे युद्धार्थी नरवाहनः
उक्षाणमास्थितः संख्ये साक्षादिव शिवः स्वयम्
sa rājarājaḥ śuśubhe yuddhārthī naravāhanaḥ
ukṣāṇamāsthitaḥ saṃkhye sākṣādiva śivaḥ svayam
- 19
पूर्वपक्षः सहस्राक्षः पितृराजस्तु दक्षिणः
वरुणः पश्चिमं पक्षमुत्तरं नरवाहनः
pūrvapakṣaḥ sahasrākṣaḥ pitṛrājastu dakṣiṇaḥ
varuṇaḥ paścimaṃ pakṣamuttaraṃ naravāhanaḥ
- 20
चतुर्षु युक्ताश्चत्वारो लोकपाला महाबलाः
स्वासु दिक्षु स्वरक्षन्त तस्य देवबलस्य ते
caturṣu yuktāścatvāro lokapālā mahābalāḥ
svāsu dikṣu svarakṣanta tasya devabalasya te
- 21
सूर्यः सप्ताश्वयुक्तेन रथेनामितगामिना
श्रिया जाज्वल्यमानेन दीप्यमानैश्च रश्मिभिः
sūryaḥ saptāśvayuktena rathenāmitagāminā
śriyā jājvalyamānena dīpyamānaiśca raśmibhiḥ
- 22
उदयास्तगचक्रेण मेरुपर्वतगामिना
त्रिदिवद्वारचक्रेण तपता लोकमव्ययम्
udayāstagacakreṇa meruparvatagāminā
tridivadvāracakreṇa tapatā lokamavyayam
- 23
सहस्ररश्मियुक्तेन भ्राजमानेन तेजसा
चचार मध्ये लोकानां द्वादशात्मा दिनेश्वरः
sahasraraśmiyuktena bhrājamānena tejasā
cacāra madhye lokānāṃ dvādaśātmā dineśvaraḥ
- 24
सोमः श्वेतहये भाति स्यन्दने शीतरश्मिवान्
हिमवत्तोयपूर्णाभिर्भाभिराह्लादयञ्जगत्
somaḥ śvetahaye bhāti syandane śītaraśmivān
himavattoyapūrṇābhirbhābhirāhlādayañjagat
- 25
तमृक्षपूगानुगतं शिशिरांशुं द्विजेश्वरम्
शशच्छायाङ्किततनुं नैशस्य तमसः क्षयम्
tamṛkṣapūgānugataṃ śiśirāṃśuṃ dvijeśvaram
śaśacchāyāṅkitatanuṃ naiśasya tamasaḥ kṣayam
- 26
ज्योतिषामीश्वरं व्योम्नि रसानां रसदं प्रभुम्
ओषधीनां सहस्राणां निधानममृतस्य च
jyotiṣāmīśvaraṃ vyomni rasānāṃ rasadaṃ prabhum
oṣadhīnāṃ sahasrāṇāṃ nidhānamamṛtasya ca
- 27
जगतः प्रथमं भागं सौम्यं सत्यमयं रथम्
ददृशुर्दानवाः सोमं हिमप्रहरणं स्थितम्
jagataḥ prathamaṃ bhāgaṃ saumyaṃ satyamayaṃ ratham
dadṛśurdānavāḥ somaṃ himapraharaṇaṃ sthitam
- 28
यः प्राणः सर्वभूतानां पञ्चधा भिद्यते नृषु
सप्तधातुगतो लोकांस्त्रीन्दधार चचार च
yaḥ prāṇaḥ sarvabhūtānāṃ pañcadhā bhidyate nṛṣu
saptadhātugato lokāṃstrīndadhāra cacāra ca
- 29
यमाहुरग्निकर्तारं सर्वप्रभवमीश्वरम्
सप्तस्वरगतो यश्च नित्यं गीर्भिरुदीर्यते
yamāhuragnikartāraṃ sarvaprabhavamīśvaram
saptasvaragato yaśca nityaṃ gīrbhirudīryate
- 30
यं वदन्त्युत्तमं भूतं यं वदन्त्यशरीरिणम्
यमाहुराकाशगमं शीघ्रगं शब्दयोगिनम्
yaṃ vadantyuttamaṃ bhūtaṃ yaṃ vadantyaśarīriṇam
yamāhurākāśagamaṃ śīghragaṃ śabdayoginam

