37 shlokas
- 1
शौनक उवाच
śaunaka uvāca
- 2
तेन दासीसहस्रेण सार्धं शर्मिष्ठया तदा
तमेव देशं सम्प्राप्ता यथाकामं चचार सा
tena dāsīsahasreṇa sārdhaṃ śarmiṣṭhayā tadā
tameva deśaṃ samprāptā yathākāmaṃ cacāra sā
- 3
ताभिः सखीभिः सहिता सर्वाभिर्मुदिता भृशम्
क्रीडन्त्योऽभिरताः सर्वाः पिबन्त्यो मधु माधवम्
tābhiḥ sakhībhiḥ sahitā sarvābhirmuditā bhṛśam
krīḍantyo'bhiratāḥ sarvāḥ pibantyo madhu mādhavam
- 4
खादन्त्यो विविधान्भक्ष्यान्फलानि विविधानि च
पुनश्च नाहुषो राजा मृगलिप्सुर्यदृच्छया
khādantyo vividhānbhakṣyānphalāni vividhāni ca
punaśca nāhuṣo rājā mṛgalipsuryadṛcchayā
- 5
तमेव देशं सम्प्राप्तो जललिप्सुः प्रतर्षितः
ददर्श देवयानीं च शर्मिष्ठां ताश्च योषितः
tameva deśaṃ samprāpto jalalipsuḥ pratarṣitaḥ
dadarśa devayānīṃ ca śarmiṣṭhāṃ tāśca yoṣitaḥ
- 6
पिबन्त्यो ललनास्ताश्च दिव्याभरणभूषिताः
उपविष्टां च ददृशे देवयानीं शुचिस्मिताम्
pibantyo lalanāstāśca divyābharaṇabhūṣitāḥ
upaviṣṭāṃ ca dadṛśe devayānīṃ śucismitām
- 7
रूपेणाप्रतिमां तासां स्त्रीणां मध्ये वराङ्गनाम्
शर्मिष्ठया सेव्यमानां पादसंवाहनादिभिः
rūpeṇāpratimāṃ tāsāṃ strīṇāṃ madhye varāṅganām
śarmiṣṭhayā sevyamānāṃ pādasaṃvāhanādibhiḥ
- 8
ययातिरुवाच
द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां द्वे कन्ये परिवारिते
गोत्रे च नामनी चैव द्वयोः पृच्छाम्यतो ह्य् अहम्
yayātiruvāca
dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dve kanye parivārite
gotre ca nāmanī caiva dvayoḥ pṛcchāmyato hy aham
- 9
देवयान्युवाच
आख्यास्याम्यहम् आदत्स्व वचनं मे नराधिप
शुको नामासुरगुरुः सुतां जानीहि तस्य माम्
devayānyuvāca
ākhyāsyāmyaham ādatsva vacanaṃ me narādhipa
śuko nāmāsuraguruḥ sutāṃ jānīhi tasya mām
- 10
इयं च मे सखी दासी यत्राहं तत्र गामिनी
दुहिता दानवेन्द्रस्य शर्मिष्ठा वृषपर्वणः
iyaṃ ca me sakhī dāsī yatrāhaṃ tatra gāminī
duhitā dānavendrasya śarmiṣṭhā vṛṣaparvaṇaḥ
- 11
ययातिरुवाच
कथं तु ते सखी दासी कन्येयं वरवर्णिनी
असुरेन्द्रसुता सुभूः परं कौतूहलं हि मे
yayātiruvāca
kathaṃ tu te sakhī dāsī kanyeyaṃ varavarṇinī
asurendrasutā subhūḥ paraṃ kautūhalaṃ hi me
- 12
देवयान्युवाच
सर्वमेव नरव्याघ्र विधानमनुवर्तते
विधिना विहितं ज्ञात्वा मा विचित्रं मनः कृथाः
devayānyuvāca
sarvameva naravyāghra vidhānamanuvartate
vidhinā vihitaṃ jñātvā mā vicitraṃ manaḥ kṛthāḥ
- 13
राजवद्रूपवेषौ ते ब्राह्मीं वाचं बिभर्षि च
किंनामा त्वं कुतश्चासि कस्य पुत्रश्च शंस मे
rājavadrūpaveṣau te brāhmīṃ vācaṃ bibharṣi ca
kiṃnāmā tvaṃ kutaścāsi kasya putraśca śaṃsa me
- 14
ययातिरुवाच
ब्रह्मचर्येण वेदो मे कृत्स्नः श्रुतिपथं गतः
राजाहं राजपुत्रश्च ययातिरिति विश्रुतः
yayātiruvāca
brahmacaryeṇa vedo me kṛtsnaḥ śrutipathaṃ gataḥ
rājāhaṃ rājaputraśca yayātiriti viśrutaḥ
- 15
देवयान्युवाच
केन चार्थेन नृपते ह्य् एनं देशं समागतः
जिघृक्षुर्वारि यत्किंचिदथवा मृगलिप्सया
devayānyuvāca
kena cārthena nṛpate hy enaṃ deśaṃ samāgataḥ
jighṛkṣurvāri yatkiṃcidathavā mṛgalipsayā
- 16
ययातिरुवाच
मृगलिप्सुरहं भद्रे पानीयार्थम् इहागतः
बहुधाप्यनुयुक्तो ऽस्मि त्वम् अनुज्ञातुमर्हसि
yayātiruvāca
mṛgalipsurahaṃ bhadre pānīyārtham ihāgataḥ
bahudhāpyanuyukto 'smi tvam anujñātumarhasi
- 17
देवयान्युवाच
द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां दास्या शर्मिष्ठया सह
त्वदधीनास्मि भद्रं ते सखे भर्ता च मे भव
devayānyuvāca
dvābhyāṃ kanyāsahasrābhyāṃ dāsyā śarmiṣṭhayā saha
tvadadhīnāsmi bhadraṃ te sakhe bhartā ca me bhava
- 18
ययातिरुवाच
विद्ध्यौशनसि भद्रं ते न त्वदर्हो ऽस्मि भामिनि
अविवाह्याः स्म राजानो देवयानि पितुस्तव
yayātiruvāca
viddhyauśanasi bhadraṃ te na tvadarho 'smi bhāmini
avivāhyāḥ sma rājāno devayāni pitustava
- 19
देवयान्युवाच
संसृष्टं ब्रह्मणा क्षत्रं क्षत्रं ब्रह्मणि संश्रितम्
ऋषिश्च ऋषिपुत्रश्च नाहुषाद्य भजस्व माम्
devayānyuvāca
saṃsṛṣṭaṃ brahmaṇā kṣatraṃ kṣatraṃ brahmaṇi saṃśritam
ṛṣiśca ṛṣiputraśca nāhuṣādya bhajasva mām
- 20
ययातिरुवाच
एकदेहोद्भवा वर्णाश्चत्वारोऽपि वरानने
पृथग्धर्माः पृथक्छौचास्तेषां वै ब्राह्मणो वरः
yayātiruvāca
ekadehodbhavā varṇāścatvāro'pi varānane
pṛthagdharmāḥ pṛthakchaucāsteṣāṃ vai brāhmaṇo varaḥ
- 21
देवयान्युवाच
पाणिग्रहो नाहुषायं न पुंभिः सेवितः पुरा
त्वं पाणिमग्रहीदग्रे वृणोमि त्वामहं ततः
devayānyuvāca
pāṇigraho nāhuṣāyaṃ na puṃbhiḥ sevitaḥ purā
tvaṃ pāṇimagrahīdagre vṛṇomi tvāmahaṃ tataḥ
- 22
कथं तु मे मनस्विन्याः पाणिमन्यः पुमान्स्पृशेत्
गृहीतमृषिपुत्रेण स्वयं वाप्यृषिणा त्वया
kathaṃ tu me manasvinyāḥ pāṇimanyaḥ pumānspṛśet
gṛhītamṛṣiputreṇa svayaṃ vāpyṛṣiṇā tvayā
- 23
ययातिरुवाच
क्रुद्धादाशीविषात्सर्पाज्ज्वलनात्सर्वतोमुखात्
दुराधर्षतरो विप्रः पुरुषेण विजानता
yayātiruvāca
kruddhādāśīviṣātsarpājjvalanātsarvatomukhāt
durādharṣataro vipraḥ puruṣeṇa vijānatā
- 24
देवयान्युवाच
कथमाशीविषात्सर्पाज्ज्वलनात्सर्वतोमुखात्
दुराधर्षतरो विप्र इत्यात्थ पुरुषर्षभ
devayānyuvāca
kathamāśīviṣātsarpājjvalanātsarvatomukhāt
durādharṣataro vipra ityāttha puruṣarṣabha
- 25
ययातिरुवाच
दशेदाशीविषस्त्वेकं शस्त्रेणैकश्च वध्यते
हन्ति विप्रः सराष्ट्राणि पुराण्यपि हि कोपितः
yayātiruvāca
daśedāśīviṣastvekaṃ śastreṇaikaśca vadhyate
hanti vipraḥ sarāṣṭrāṇi purāṇyapi hi kopitaḥ
- 26
दुराधर्षतरो विप्रस्तस्माद्भीरु मतो मम
अतो ऽदत्तां च पित्रा त्वां भद्रे न विवहाम्यहम्
durādharṣataro viprastasmādbhīru mato mama
ato 'dattāṃ ca pitrā tvāṃ bhadre na vivahāmyaham
- 27
देवयान्युवाच
दत्तां वहस्व पित्रा मां त्वं हि राजन्वृतो मया
अयाचतो भयं नास्ति दत्तां च प्रतिगृह्णतः
devayānyuvāca
dattāṃ vahasva pitrā māṃ tvaṃ hi rājanvṛto mayā
ayācato bhayaṃ nāsti dattāṃ ca pratigṛhṇataḥ
- 28
शौनक उवाच
त्वरितं देवयान्याथ प्रेषिता पितुरात्मनः
सर्वं निवेदयामास धात्री तस्मै यथातथम्
śaunaka uvāca
tvaritaṃ devayānyātha preṣitā piturātmanaḥ
sarvaṃ nivedayāmāsa dhātrī tasmai yathātatham
- 29
श्रुत्वैव च स राजानं दर्शयामास भार्गवः
दृष्ट्वैवम् आगतं विप्रं ययातिः पृथिवीपतिः
śrutvaiva ca sa rājānaṃ darśayāmāsa bhārgavaḥ
dṛṣṭvaivam āgataṃ vipraṃ yayātiḥ pṛthivīpatiḥ
- 30
ववन्दे ब्राह्मणं काव्यं प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः
तं चाप्यभ्यवदत्काव्यः साम्ना परमवल्गुना
vavande brāhmaṇaṃ kāvyaṃ prāñjaliḥ praṇataḥ sthitaḥ
taṃ cāpyabhyavadatkāvyaḥ sāmnā paramavalgunā

