13 shlokas
- 1
शुक्र उवाच
यः परेषां नरो नित्यमतिवादांस्तितिक्षति
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम्
śukra uvāca
yaḥ pareṣāṃ naro nityamativādāṃstitikṣati
devayāni vijānīhi tena sarvamidaṃ jitam
- 2
यः समुत्पतितं क्रोधं निगृह्णाति हयं यथा
स यन्तेत्युच्यते सद्भिर्न यो रश्मिषु लम्बते
yaḥ samutpatitaṃ krodhaṃ nigṛhṇāti hayaṃ yathā
sa yantetyucyate sadbhirna yo raśmiṣu lambate
- 3
यः समुत्पतितं क्रोधम् अक्रोधने नियच्छति
देवयानि विजानीहि तेन सर्वमिदं जितम्
yaḥ samutpatitaṃ krodham akrodhane niyacchati
devayāni vijānīhi tena sarvamidaṃ jitam
- 4
यः समुत्पतितं कोपं क्षमयैव निरस्यति
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते
yaḥ samutpatitaṃ kopaṃ kṣamayaiva nirasyati
yathoragastvacaṃ jīrṇāṃ sa vai puruṣa ucyate
- 5
यस्तु भावयते धर्मं यो ऽतिमात्रं तितिक्षति
यश्च तप्तो न तपति भृशं सो ऽर्थस्य भाजनम्
yastu bhāvayate dharmaṃ yo 'timātraṃ titikṣati
yaśca tapto na tapati bhṛśaṃ so 'rthasya bhājanam
- 6
यो यजेदश्वमेधेन मासि मासि शतं समाः
यस्तु कुप्येन्न सर्वस्य तयोर् अक्रोधनो वरः
yo yajedaśvamedhena māsi māsi śataṃ samāḥ
yastu kupyenna sarvasya tayor akrodhano varaḥ
- 7
ये कुमाराः कुमार्यश्च वैरं कुर्युरचेतसः
नैतत्प्राज्ञस्तु कुर्वीत विदुस्ते न बलाबलम्
ye kumārāḥ kumāryaśca vairaṃ kuryuracetasaḥ
naitatprājñastu kurvīta viduste na balābalam
- 8
देवयान्युवाच
वेदाहं तात बालापि कार्याणां तु गतागतम्
क्रोधे चैवातिवादे वा कार्यस्यापि बलाबले
devayānyuvāca
vedāhaṃ tāta bālāpi kāryāṇāṃ tu gatāgatam
krodhe caivātivāde vā kāryasyāpi balābale
- 9
शिष्यस्याशिष्यवृत्तं हि न क्षन्तव्यं बुभूषुणा
असत्संकीर्णवृत्तेषु वासो मम न रोचते
śiṣyasyāśiṣyavṛttaṃ hi na kṣantavyaṃ bubhūṣuṇā
asatsaṃkīrṇavṛtteṣu vāso mama na rocate
- 10
पुंसो ये नाभिनन्दन्ति वृत्तेनाभिजनेन च
न तेषु निवसेत्प्राज्ञः श्रेयोऽर्थी पापबुद्धिषु
puṃso ye nābhinandanti vṛttenābhijanena ca
na teṣu nivasetprājñaḥ śreyo'rthī pāpabuddhiṣu
- 11
ये नैनमभिजानन्ति वृत्तेनाभिजनेन च
तेषु साधुषु वस्तव्यं स वासः श्रेष्ठ उच्यते
ye nainamabhijānanti vṛttenābhijanena ca
teṣu sādhuṣu vastavyaṃ sa vāsaḥ śreṣṭha ucyate
- 12
तन्मे मथ्नाति हृदयम् अग्निकल्पमिवारणम्
वाग्दुरुक्तं महाघोरं दुहितुर्वृषपर्वणः
tanme mathnāti hṛdayam agnikalpamivāraṇam
vāgduruktaṃ mahāghoraṃ duhiturvṛṣaparvaṇaḥ
- 13
न ह्य् अतो दुष्करं मन्ये तात लोकेष्वपि त्रिषु
यः सपत्नश्रियं दीप्तां हीनश्रीः पर्युपासते
na hy ato duṣkaraṃ manye tāta lokeṣvapi triṣu
yaḥ sapatnaśriyaṃ dīptāṃ hīnaśrīḥ paryupāsate

