36 shlokas
- 1
सूत उवाच
प्रमथैः समरे भिन्नास्त्रैपुरास्ते सुरारयः
पुरं प्रविविशुर्भीताः प्रमथैर्भग्नगोपुरम्
sūta uvāca
pramathaiḥ samare bhinnāstraipurāste surārayaḥ
puraṃ praviviśurbhītāḥ pramathairbhagnagopuram
- 2
शीर्णदंष्ट्रा यथा नागा भग्नशृङ्गा यथा वृषाः
यथा विपक्षाः शकुना नद्यः क्षीणोदका यथा
śīrṇadaṃṣṭrā yathā nāgā bhagnaśṛṅgā yathā vṛṣāḥ
yathā vipakṣāḥ śakunā nadyaḥ kṣīṇodakā yathā
- 3
मृतप्रायास्तथा दैत्या दैवतैर्विकृताननाः
बभूवुस्ते विमनसः कथं कार्यमिति ब्रुवन्
mṛtaprāyāstathā daityā daivatairvikṛtānanāḥ
babhūvuste vimanasaḥ kathaṃ kāryamiti bruvan
- 4
अथ तान्म्लानमनसस्तदा तामरसाननः
उवाच दैत्यो दैत्यानां परमाधिपतिर्मयः
atha tānmlānamanasastadā tāmarasānanaḥ
uvāca daityo daityānāṃ paramādhipatirmayaḥ
- 5
कृत्वा युद्धानि घोराणि प्रमथैः सह सामरैः
तोषयित्वा तथा युद्धे प्रमथानमरैः सह
kṛtvā yuddhāni ghorāṇi pramathaiḥ saha sāmaraiḥ
toṣayitvā tathā yuddhe pramathānamaraiḥ saha
- 6
यूयं यत्प्रथमं दैत्याः पश्चाच्च बलपीडिताः
प्रविष्टा नगरं त्रासात्प्रमथैर्भृशमर्दिताः
yūyaṃ yatprathamaṃ daityāḥ paścācca balapīḍitāḥ
praviṣṭā nagaraṃ trāsātpramathairbhṛśamarditāḥ
- 7
अप्रियं क्रियते व्यक्तं देवैर्नास्त्यत्र संशयः
यत्र नाम महाभागाः प्रविशन्ति गिरेर्वनम्
apriyaṃ kriyate vyaktaṃ devairnāstyatra saṃśayaḥ
yatra nāma mahābhāgāḥ praviśanti girervanam
- 8
अहो हि कालस्य बलमहो कालो हि दुर्जयः
यत्रेदृशस्य दुर्गस्य उपरोधो ऽवमागतः
aho hi kālasya balamaho kālo hi durjayaḥ
yatredṛśasya durgasya uparodho 'vamāgataḥ
- 9
मये विवदमाने तु नर्दमान इवाम्बुदे
बभूवुर्निष्प्रभा दैत्या ग्रहा इन्दूदये यथा
maye vivadamāne tu nardamāna ivāmbude
babhūvurniṣprabhā daityā grahā indūdaye yathā
- 10
वापीपालास्ततोऽभ्येत्य नभः काल इवाम्बुदाः
मयमाहुर्यमप्रख्यं साञ्जलिप्रग्रहाः स्थिताः
vāpīpālāstato'bhyetya nabhaḥ kāla ivāmbudāḥ
mayamāhuryamaprakhyaṃ sāñjalipragrahāḥ sthitāḥ
- 11
या सामृतरसा गूढा वापी वै निर्मिता त्वया
समाकुलोत्पलवना समीनाकुलपङ्कजा
yā sāmṛtarasā gūḍhā vāpī vai nirmitā tvayā
samākulotpalavanā samīnākulapaṅkajā
- 12
पीता सा वृषरूपेण केनचिद्दैत्यनायक
वापी सा साम्प्रतं दृष्टा मृतसंज्ञा इवाङ्गना
pītā sā vṛṣarūpeṇa kenaciddaityanāyaka
vāpī sā sāmprataṃ dṛṣṭā mṛtasaṃjñā ivāṅganā
- 13
वापीपालवचः श्रुत्वा मयोऽसौ दानवप्रभुः
कष्टमित्यसकृत्प्रोच्य दितिजानिदमब्रवीत्
vāpīpālavacaḥ śrutvā mayo'sau dānavaprabhuḥ
kaṣṭamityasakṛtprocya ditijānidamabravīt
- 14
मया मायाबलकृता वापी पीता त्वियं यदि
विनष्टाः स्म न संदेहस्त्रिपुरं दानवा गतम्
mayā māyābalakṛtā vāpī pītā tviyaṃ yadi
vinaṣṭāḥ sma na saṃdehastripuraṃ dānavā gatam
- 15
निहतान्निहतान्दैत्यान् आजीवयति दैवतैः
पीता वा यदि वा वापी पीता वै पीतवाससा
nihatānnihatāndaityān ājīvayati daivataiḥ
pītā vā yadi vā vāpī pītā vai pītavāsasā
- 16
कोऽन्यो मन्मायया गुप्तां वापीम् अमृततोयिनीम्
पास्यते विष्णुमजितं वर्जयित्वा गदाधरम्
ko'nyo manmāyayā guptāṃ vāpīm amṛtatoyinīm
pāsyate viṣṇumajitaṃ varjayitvā gadādharam
- 17
सुगुह्यम् अपि दैत्यानां नास्त्यस्याविदितं भुवि
यत्र मद्वरकौशल्यं विज्ञातं न वृतं बुधैः
suguhyam api daityānāṃ nāstyasyāviditaṃ bhuvi
yatra madvarakauśalyaṃ vijñātaṃ na vṛtaṃ budhaiḥ
- 18
समोऽयं रुचिरो देशो निर्द्रुमो निर्द्रुमाचलः
नवाम्भःपूरितं कृत्वा बाधन्तेऽस्मान्मरुद्गणाः
samo'yaṃ ruciro deśo nirdrumo nirdrumācalaḥ
navāmbhaḥpūritaṃ kṛtvā bādhante'smānmarudgaṇāḥ
- 19
ते यूयं यदि मन्यध्वं सागरोपरिधिष्ठिताः
प्रमथानां महावेगं सहामः श्वसनोपमम्
te yūyaṃ yadi manyadhvaṃ sāgaroparidhiṣṭhitāḥ
pramathānāṃ mahāvegaṃ sahāmaḥ śvasanopamam
- 20
एतेषां च समारम्भास्तस्मिन्सागरसम्प्लवे
निरुत्साहा भविष्यन्ति एतद्रथपथावृताः
eteṣāṃ ca samārambhāstasminsāgarasamplave
nirutsāhā bhaviṣyanti etadrathapathāvṛtāḥ
- 21
युध्यतां निघ्नतां शत्रून्भीतानां च द्रविष्यताम्
सागरोऽम्बरसंकाशः शरणं नो भविष्यति
yudhyatāṃ nighnatāṃ śatrūnbhītānāṃ ca draviṣyatām
sāgaro'mbarasaṃkāśaḥ śaraṇaṃ no bhaviṣyati
- 22
इत्युक्त्वा स मयो दैत्यो दैत्यानामधिपस्तदा
त्रिपुरेण ययौ तूर्णं सागरं सिन्धुबान्धवम्
ityuktvā sa mayo daityo daityānāmadhipastadā
tripureṇa yayau tūrṇaṃ sāgaraṃ sindhubāndhavam
- 23
सागरे जलगम्भीर उत्पपात पुरं वरम्
अवतस्थुः पुराण्येव गोपुराभरणानि च
sāgare jalagambhīra utpapāta puraṃ varam
avatasthuḥ purāṇyeva gopurābharaṇāni ca
- 24
अपक्रान्ते तु त्रिपुरे त्रिपुरारिस्त्रिलोचनः
पितामहमुवाचेदं वेदवादविशारदम्
apakrānte tu tripure tripurāristrilocanaḥ
pitāmahamuvācedaṃ vedavādaviśāradam
- 25
पितामह दृढं भीता भगवन्दानवा हि नः
विपुलं सागरं ते तु दानवाः समुपाश्रिताः
pitāmaha dṛḍhaṃ bhītā bhagavandānavā hi naḥ
vipulaṃ sāgaraṃ te tu dānavāḥ samupāśritāḥ
- 26
यत एव हि ते यातास्त्रिपुरेण तु दानवाः
तत एव रथं तूर्णं प्रापयस्व पितामह
yata eva hi te yātāstripureṇa tu dānavāḥ
tata eva rathaṃ tūrṇaṃ prāpayasva pitāmaha
- 27
सिंहनादं ततः कृत्वा देवा देवरथं च तम्
परिवार्य ययुर्हृष्टाः सायुधाः पश्चिमोदधिम्
siṃhanādaṃ tataḥ kṛtvā devā devarathaṃ ca tam
parivārya yayurhṛṣṭāḥ sāyudhāḥ paścimodadhim
- 28
ततोऽमरामरगुरुं परिवार्य भवं हरम्
नर्दयन्तो ययुस्तूर्णं सागरं दानवालयम्
tato'marāmaraguruṃ parivārya bhavaṃ haram
nardayanto yayustūrṇaṃ sāgaraṃ dānavālayam
- 29
अथ चारुपताकभूषितं पटहाडम्बरशङ्खनादितम्
त्रिपुरमभिसमीक्ष्य देवता विविधबला ननदुर्यथा घनाः
atha cārupatākabhūṣitaṃ paṭahāḍambaraśaṅkhanāditam
tripuramabhisamīkṣya devatā vividhabalā nanaduryathā ghanāḥ
- 30
अमरवरपुरेऽपि दारुणो जलधररावमृदङ्गगह्वरः
दनुतनयनिनादमिश्रितः प्रतिनिधिसंक्षुभिताणवोपमः
amaravarapure'pi dāruṇo jaladhararāvamṛdaṅgagahvaraḥ
danutanayaninādamiśritaḥ pratinidhisaṃkṣubhitāṇavopamaḥ

