34 shlokas
- 1
प्रचण्डताण्डवाटोपे प्रक्षिप्ता येन दिग्गजाः
भवन्तु विघ्नभङ्गाय भवस्य चरणाम्बुजाः
pracaṇḍatāṇḍavāṭope prakṣiptā yena diggajāḥ
bhavantu vighnabhaṅgāya bhavasya caraṇāmbujāḥ
- 2
पातालादुत्पतिष्णोर्मकरवसतयो यस्य पुच्छाभिघाताद् ऊर्ध्वं ब्रह्माण्डखण्डव्यतिकरविहितव्यत्ययेनापतन्ति
विष्णोर्मत्स्यावतारे सकलवसुमतीमण्डलं व्यश्नुवानास्तस्यास्योदीरितानां ध्वनिर् अपहरताद् अश्रियं वः श्रुतीनाम्
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्
देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयम् उदीरयेत्
pātālādutpatiṣṇormakaravasatayo yasya pucchābhighātād ūrdhvaṃ brahmāṇḍakhaṇḍavyatikaravihitavyatyayenāpatanti
viṣṇormatsyāvatāre sakalavasumatīmaṇḍalaṃ vyaśnuvānāstasyāsyodīritānāṃ dhvanir apaharatād aśriyaṃ vaḥ śrutīnām
nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam
devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayam udīrayet
- 3
अजोऽपि यः क्रियायोगान्नारायण इति स्मृतः
त्रिगुणाय त्रिवेदाय नमस्तस्मै स्वयम्भवे
ajo'pi yaḥ kriyāyogānnārāyaṇa iti smṛtaḥ
triguṇāya trivedāya namastasmai svayambhave
- 4
सूतमेकाग्रमासीनं नैमिषारण्यवासिनः
मुनयो दीर्घसत्त्रान्ते पप्रच्छुर्दीर्घसंहिताम्
sūtamekāgramāsīnaṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ
munayo dīrghasattrānte papracchurdīrghasaṃhitām
- 5
प्रवृत्तासु पुराणीषु धर्म्यासु ललितासु च
कथासु शौनकाद्यास्तु अभिनन्द्य मुहुर्मुहुः
pravṛttāsu purāṇīṣu dharmyāsu lalitāsu ca
kathāsu śaunakādyāstu abhinandya muhurmuhuḥ
- 6
कथितानि पुराणानि यान्यस्माकं त्वयानघ
तान्येवामृतकल्पानि श्रोतुम् इच्छामहे पुनः
kathitāni purāṇāni yānyasmākaṃ tvayānagha
tānyevāmṛtakalpāni śrotum icchāmahe punaḥ
- 7
कथं ससर्ज भगवंल्लोकनाथश्चराचरम्
कस्माच्च भगवान्विष्णुर्मत्स्यरूपत्वम् आश्रितः
kathaṃ sasarja bhagavaṃllokanāthaścarācaram
kasmācca bhagavānviṣṇurmatsyarūpatvam āśritaḥ
- 8
भैरवत्वं भवस्यापि पुरारित्वं च केन हि
कस्य हेतोः कपालित्वं जगाम वृषभध्वजः
bhairavatvaṃ bhavasyāpi purāritvaṃ ca kena hi
kasya hetoḥ kapālitvaṃ jagāma vṛṣabhadhvajaḥ
- 9
सर्वम् एतत्समाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात्
त्वद्वाक्येनामृतस्येव न तृप्तिरिह जायते
sarvam etatsamācakṣva sūta vistaraśaḥ kramāt
tvadvākyenāmṛtasyeva na tṛptiriha jāyate
- 10
सूत उवाच
पुण्यं पवित्रम् आयुष्यम् इदानीं शृणुत द्विजाः
मात्स्यं पुराणमखिलं यज्जगाद गदाधरः
sūta uvāca
puṇyaṃ pavitram āyuṣyam idānīṃ śṛṇuta dvijāḥ
mātsyaṃ purāṇamakhilaṃ yajjagāda gadādharaḥ
- 11
पुरा राजा मनुर्नाम चीर्णवान्विपुलं तपः
पुत्रे राज्यं समारोप्य क्षमावान्रविनन्दनः
purā rājā manurnāma cīrṇavānvipulaṃ tapaḥ
putre rājyaṃ samāropya kṣamāvānravinandanaḥ
- 12
मलयस्यैकदेशे तु सर्वात्मगुणसंयुतः
समदुःखसुखो वीरः प्राप्तवान्योगम् उत्तमम्
malayasyaikadeśe tu sarvātmaguṇasaṃyutaḥ
samaduḥkhasukho vīraḥ prāptavānyogam uttamam
- 13
बभूव वरदश्चास्य वर्षायुतशते गते
वरं वृणीष्व प्रोवाच प्रीतः स कमलासनः
babhūva varadaścāsya varṣāyutaśate gate
varaṃ vṛṇīṣva provāca prītaḥ sa kamalāsanaḥ
- 14
एवमुक्तो ऽब्रवीद्राजा प्रणम्य स पितामहम्
एकम् एवाहम् इच्छामि त्वत्तो वरमनुत्तमम्
evamukto 'bravīdrājā praṇamya sa pitāmaham
ekam evāham icchāmi tvatto varamanuttamam
- 15
भूतग्रामस्य सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च
भवेयं रक्षणायालं प्रलये समुपस्थिते
bhūtagrāmasya sarvasya sthāvarasya carasya ca
bhaveyaṃ rakṣaṇāyālaṃ pralaye samupasthite
- 16
एवमस्त्विति विश्वात्मा तत्रैवान्तरधीयत
पुष्पवृष्टिः सुमहती खात्पपात सुरार्पिता
evamastviti viśvātmā tatraivāntaradhīyata
puṣpavṛṣṭiḥ sumahatī khātpapāta surārpitā
- 17
कदाचिदाश्रमे तस्य कुर्वतः पितृतर्पणम्
पपात पाण्योर् उपरि शफरी जलसंयुता
kadācidāśrame tasya kurvataḥ pitṛtarpaṇam
papāta pāṇyor upari śapharī jalasaṃyutā
- 18
दृष्ट्वा तच्छफरीरूपं स दयालुर्महीपतिः
रक्षणायाकरोद्यत्नं स तस्मिन्करकोदरे
dṛṣṭvā tacchapharīrūpaṃ sa dayālurmahīpatiḥ
rakṣaṇāyākarodyatnaṃ sa tasminkarakodare
- 19
अहोरात्रेण चैकेन षोडशाङ्गुलविस्तृतः
सो ऽभवन्मत्स्यरूपेण पाहि पाहीति चाब्रवीत्
ahorātreṇa caikena ṣoḍaśāṅgulavistṛtaḥ
so 'bhavanmatsyarūpeṇa pāhi pāhīti cābravīt
- 20
स तमादाय मणिके प्राक्षिपज्जलचारिणम्
तत्रापि चैकरात्रेण हस्तत्रयम् अवर्धत
sa tamādāya maṇike prākṣipajjalacāriṇam
tatrāpi caikarātreṇa hastatrayam avardhata
- 21
पुनः प्राहार्तनादेन सहस्रकिरणात्मजम्
स मत्स्यः पाहि पाहीति त्वामहं शरणं गतः
punaḥ prāhārtanādena sahasrakiraṇātmajam
sa matsyaḥ pāhi pāhīti tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ
- 22
ततः स कूपे तं मत्स्यं प्राहिणोद्रविनन्दनः
यदा न माति तत्रापि कूपे मत्स्यः सरोवरे
tataḥ sa kūpe taṃ matsyaṃ prāhiṇodravinandanaḥ
yadā na māti tatrāpi kūpe matsyaḥ sarovare
- 23
क्षिप्तो ऽसौ पृथुतामागात्पुनर्योजनसंमिताम्
तत्राप्याह पुनर्दीनः पाहि पाहि नृपोत्तम
kṣipto 'sau pṛthutāmāgātpunaryojanasaṃmitām
tatrāpyāha punardīnaḥ pāhi pāhi nṛpottama
- 24
ततः स मनुना क्षिप्तो गङ्गायामप्यवर्धत
यदा तदा समुद्रे तं प्राक्षिपन्मेदिनीपतिः
tataḥ sa manunā kṣipto gaṅgāyāmapyavardhata
yadā tadā samudre taṃ prākṣipanmedinīpatiḥ
- 25
यदा समुद्रमखिलं व्याप्यासौ समुपस्थितः
तदा प्राह मनुर्भीतः को ऽपि त्वमसुरेश्वरः
yadā samudramakhilaṃ vyāpyāsau samupasthitaḥ
tadā prāha manurbhītaḥ ko 'pi tvamasureśvaraḥ
- 26
अथवा वासुदेवस्त्वमन्य ईदृक्कथं भवेत्
योजनायुतविंशत्या कस्य तुल्यं भवेद्वपुः
athavā vāsudevastvamanya īdṛkkathaṃ bhavet
yojanāyutaviṃśatyā kasya tulyaṃ bhavedvapuḥ
- 27
ज्ञातस्त्वं मत्स्यरूपेण मां खेदयसि केशव
हृषीकेश जगन्नाथ जगद्धाम नमोऽस्तु ते
jñātastvaṃ matsyarūpeṇa māṃ khedayasi keśava
hṛṣīkeśa jagannātha jagaddhāma namo'stu te
- 28
एवमुक्तः स भगवान्मत्स्यरूपी जनार्दनः
साधु साध्विति चोवाच सम्यग्ज्ञातस्त्वयानघ
evamuktaḥ sa bhagavānmatsyarūpī janārdanaḥ
sādhu sādhviti covāca samyagjñātastvayānagha
- 29
अचिरेणैव कालेन मेदिनी मेदिनीपते
भविष्यति जले मग्ना सशैलवनकानना
acireṇaiva kālena medinī medinīpate
bhaviṣyati jale magnā saśailavanakānanā
- 30
नौर् इयं सर्वदेवानां निकायेन विनिर्मिता
महाजीवनिकायस्य रक्षणार्थं महीपते
naur iyaṃ sarvadevānāṃ nikāyena vinirmitā
mahājīvanikāyasya rakṣaṇārthaṃ mahīpate

