25 shlokas
- 1
नन्दिकेश्वर उवाच
अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रयागस्योपवर्णनम्
मार्कण्डेयेन कथितं यत्पुरा पाण्डुसूनवे
nandikeśvara uvāca
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prayāgasyopavarṇanam
mārkaṇḍeyena kathitaṃ yatpurā pāṇḍusūnave
- 2
भारते तु यदा वृत्ते प्राप्तराज्ये पृथासुते
एतस्मिन्नन्तरे राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
bhārate tu yadā vṛtte prāptarājye pṛthāsute
etasminnantare rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
- 3
भ्रातृशोकेन संतप्तश्चिन्तयन्स पुनः पुनः
आसीत्सुयोधनो राजा एकादशचमूपतिः
bhrātṛśokena saṃtaptaścintayansa punaḥ punaḥ
āsītsuyodhano rājā ekādaśacamūpatiḥ
- 4
अस्मान्संताप्य बहुशः सर्वे ते निधनं गताः
वासुदेवं समाश्रित्य पञ्च शेषास्तु पाण्डवाः
asmānsaṃtāpya bahuśaḥ sarve te nidhanaṃ gatāḥ
vāsudevaṃ samāśritya pañca śeṣāstu pāṇḍavāḥ
- 5
हत्वा भीष्मं च द्रोणं च कर्णं चैव महाबलम्
दुर्योधनं च राजानं पुत्रभ्रातृसमन्वितम्
hatvā bhīṣmaṃ ca droṇaṃ ca karṇaṃ caiva mahābalam
duryodhanaṃ ca rājānaṃ putrabhrātṛsamanvitam
- 6
राजानो निहताः सर्वे ये चान्ये शूरमानिनः
किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा
rājāno nihatāḥ sarve ye cānye śūramāninaḥ
kiṃ no rājyena govinda kiṃ bhogairjīvitena vā
- 7
धिक्कष्टमिति संचित्य राजा वैक्लव्यभागतः
निर्विचेष्टो निरुत्साहः किंचित्तिष्ठत्यधोमुखः
dhikkaṣṭamiti saṃcitya rājā vaiklavyabhāgataḥ
nirviceṣṭo nirutsāhaḥ kiṃcittiṣṭhatyadhomukhaḥ
- 8
लब्धसंज्ञो यदा राजा चिन्तयन्स पुनः पुनः
कतरो विनियोगो वा नियमं तीर्थमेव च
labdhasaṃjño yadā rājā cintayansa punaḥ punaḥ
kataro viniyogo vā niyamaṃ tīrthameva ca
- 9
येनाहं शीघ्रम् आमुञ्चे महापातकिकिल्बिषात्
यत्र स्थित्वा नरो याति विष्णुलोकमनुत्तमम्
yenāhaṃ śīghram āmuñce mahāpātakikilbiṣāt
yatra sthitvā naro yāti viṣṇulokamanuttamam
- 10
कथं पृच्छामि वै कृष्णं येनेदं कारितोऽस्म्यहम्
धृतराष्ट्रं कथं पृच्छे यस्य पुत्रशतं हतम्
kathaṃ pṛcchāmi vai kṛṣṇaṃ yenedaṃ kārito'smyaham
dhṛtarāṣṭraṃ kathaṃ pṛcche yasya putraśataṃ hatam
- 11
व्यासं कथमहं पृच्छे यस्य गोत्रक्षयः कृतः
एवं वैक्लव्यमापन्नो धर्मराजो युधिष्ठिरः
रुदन्ति पाण्डवाः सर्वे भ्रातृशोकपरिप्लुताः
vyāsaṃ kathamahaṃ pṛcche yasya gotrakṣayaḥ kṛtaḥ
evaṃ vaiklavyamāpanno dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
rudanti pāṇḍavāḥ sarve bhrātṛśokapariplutāḥ
- 12
ये च तत्र महात्मानः समेताः पाण्डवाः स्मृताः
कुन्ती च द्रौपदी चैव ये च तत्र समागताः
भूमौ निपतिताः सर्वे रुदन्तस्तु समन्ततः
ye ca tatra mahātmānaḥ sametāḥ pāṇḍavāḥ smṛtāḥ
kuntī ca draupadī caiva ye ca tatra samāgatāḥ
bhūmau nipatitāḥ sarve rudantastu samantataḥ
- 13
वाराणस्यां मार्कण्डेयस्तेन ज्ञातो युधिष्ठिरः
यथा वैक्लव्यमापन्नो रुदमानस्तु दुःखितः
vārāṇasyāṃ mārkaṇḍeyastena jñāto yudhiṣṭhiraḥ
yathā vaiklavyamāpanno rudamānastu duḥkhitaḥ
- 14
अचिरेणैव कालेन मार्कण्डेयो महातपाः
सम्प्राप्तो हास्तिनपुरं राजद्वारे ह्यतिष्ठत
acireṇaiva kālena mārkaṇḍeyo mahātapāḥ
samprāpto hāstinapuraṃ rājadvāre hyatiṣṭhata
- 15
द्वारपालोऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान्द्रुतम्
त्वां द्रष्टुकामो मार्कण्डेयो द्वारि तिष्ठत्यसौ मुनिः
त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमागादतः परम्
dvārapālo'pi taṃ dṛṣṭvā rājñaḥ kathitavāndrutam
tvāṃ draṣṭukāmo mārkaṇḍeyo dvāri tiṣṭhatyasau muniḥ
tvarito dharmaputrastu dvāramāgādataḥ param
- 16
युधिष्ठिर उवाच
स्वागतं ते महाभाग स्वागतं ते महामुने
अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम्
yudhiṣṭhira uvāca
svāgataṃ te mahābhāga svāgataṃ te mahāmune
adya me saphalaṃ janma adya me tāritaṃ kulam
- 17
अद्य मे पितरस्तुष्टास्त्वयि दृष्टे महामुने
अद्याहं पूतदेहोऽस्मि यत्त्वया सह दर्शनम्
adya me pitarastuṣṭāstvayi dṛṣṭe mahāmune
adyāhaṃ pūtadeho'smi yattvayā saha darśanam
- 18
नन्दिकेश्वर उवाच
सिंहासने समास्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः
युधिष्ठिरो महात्मा वै पूजयामास तं मुनिम्
nandikeśvara uvāca
siṃhāsane samāsthāpya pādaśaucārcanādibhiḥ
yudhiṣṭhiro mahātmā vai pūjayāmāsa taṃ munim
- 19
ततः स तुष्टो मार्कण्डः पूजितश्चाह तं नृपम्
आख्याहि त्वरितं राजन्किमर्थं रुदितं त्वया
केन वा विक्लवीभूतः का बाधा ते किमप्रियम्
tataḥ sa tuṣṭo mārkaṇḍaḥ pūjitaścāha taṃ nṛpam
ākhyāhi tvaritaṃ rājankimarthaṃ ruditaṃ tvayā
kena vā viklavībhūtaḥ kā bādhā te kimapriyam
- 20
युधिष्ठिर उवाच
अस्माकं चैव यद्वृत्तं राज्यस्यार्थे महामुने
एतत्सर्वं विदित्वा तु चिन्तावशमुपागतः
yudhiṣṭhira uvāca
asmākaṃ caiva yadvṛttaṃ rājyasyārthe mahāmune
etatsarvaṃ viditvā tu cintāvaśamupāgataḥ
- 21
मार्कण्डेय उवाच
शृणु राजन्महाबाहो क्षत्रधर्मव्यवस्थितम्
नैव दृष्टं रणे पापं युध्यमानस्य धीमतः
mārkaṇḍeya uvāca
śṛṇu rājanmahābāho kṣatradharmavyavasthitam
naiva dṛṣṭaṃ raṇe pāpaṃ yudhyamānasya dhīmataḥ
- 22
किं पुना राजधर्मेण क्षत्रियस्य विशेषतः
तदेवं हृदयं कृत्वा तस्मात्पापं न चिन्तयेत्
kiṃ punā rājadharmeṇa kṣatriyasya viśeṣataḥ
tadevaṃ hṛdayaṃ kṛtvā tasmātpāpaṃ na cintayet
- 23
ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्य शिरसा मुनिम्
पप्रच्छ विनयोपेतः सर्वपातकनाशनम्
tato yudhiṣṭhiro rājā praṇamya śirasā munim
papraccha vinayopetaḥ sarvapātakanāśanam
- 24
युधिष्ठिर उवाच
पृच्छामि त्वां महाप्राज्ञ नित्यं त्रैलोक्यदर्शिनम्
कथय त्वं समासेन येन मुच्येत किल्बिषात्
yudhiṣṭhira uvāca
pṛcchāmi tvāṃ mahāprājña nityaṃ trailokyadarśinam
kathaya tvaṃ samāsena yena mucyeta kilbiṣāt
- 25
मार्कण्डेय उवाच
शृणु राजन्महाबाहो सर्वपातकनाशनम्
प्रयागगमनं श्रेष्ठं नराणां पुण्यकर्मणाम्
mārkaṇḍeya uvāca
śṛṇu rājanmahābāho sarvapātakanāśanam
prayāgagamanaṃ śreṣṭhaṃ narāṇāṃ puṇyakarmaṇām

