63 shlokas
- 1
मनुरुवाच
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि पितॄणां वंशमुत्तमम्
रवेश्च श्राद्धदेवत्वं सोमस्य च विशेषतः
manuruvāca
bhagavañśrotumicchāmi pitṝṇāṃ vaṃśamuttamam
raveśca śrāddhadevatvaṃ somasya ca viśeṣataḥ
- 2
मत्स्य उवाच
हन्त ते कथयिष्यामि पितॄणां वंशमुत्तमम्
स्वर्गे पितृगणाः सप्त त्रयस्तेषाममूर्तयः
matsya uvāca
hanta te kathayiṣyāmi pitṝṇāṃ vaṃśamuttamam
svarge pitṛgaṇāḥ sapta trayasteṣāmamūrtayaḥ
- 3
मूर्तिमन्तो ऽथ चत्वारः सर्वेषाम् अमितौजसः
अमूर्तयः पितृगणा वैराजस्य प्रजापतेः
mūrtimanto 'tha catvāraḥ sarveṣām amitaujasaḥ
amūrtayaḥ pitṛgaṇā vairājasya prajāpateḥ
- 4
जयन्ति यान्देवगणा वैराजा इति विश्रुताः
ये चैते योगविभ्रष्टाः प्राप्य लोकान्सनातनान्
jayanti yāndevagaṇā vairājā iti viśrutāḥ
ye caite yogavibhraṣṭāḥ prāpya lokānsanātanān
- 5
पुनर्ब्रह्मदिनान्ते तु जायन्ते ब्रह्मवादिनः
सम्प्राप्य तां स्मृतिं भूयो योगं सांख्यमनुत्तमम्
punarbrahmadinānte tu jāyante brahmavādinaḥ
samprāpya tāṃ smṛtiṃ bhūyo yogaṃ sāṃkhyamanuttamam
- 6
सिद्धिं प्रयान्ति योगेन पुनरावृत्तिदुर्लभाम्
योगिनामेव देयानि तस्माच्छ्राद्धानि दातृभिः
siddhiṃ prayānti yogena punarāvṛttidurlabhām
yogināmeva deyāni tasmācchrāddhāni dātṛbhiḥ
- 7
एतेषां मानसी कन्या पत्नी हिमवतो मता
मैनाकस्तस्य दायादः क्रौञ्चस्तस्याग्रजो ऽभवत्
क्रौञ्चद्वीपः स्मृतो येन चतुर्थो घृतसंवृतः
eteṣāṃ mānasī kanyā patnī himavato matā
mainākastasya dāyādaḥ krauñcastasyāgrajo 'bhavat
krauñcadvīpaḥ smṛto yena caturtho ghṛtasaṃvṛtaḥ
- 8
मेना च सुषुवे तिस्रः कन्या योगवतीस्ततः
उमैकपर्णापर्णा च तीव्रव्रतपरायणाः
menā ca suṣuve tisraḥ kanyā yogavatīstataḥ
umaikaparṇāparṇā ca tīvravrataparāyaṇāḥ
- 9
रुद्रस्यैका सितस्यैका जैगीषव्यस्य चापरा
दत्ता हिमवता बालाः सर्वा लोके तपोऽधिकाः
rudrasyaikā sitasyaikā jaigīṣavyasya cāparā
dattā himavatā bālāḥ sarvā loke tapo'dhikāḥ
- 10
ऋषय ऊचुः
कस्माद्दाक्षायणी पूर्वं ददाहात्मानमात्मना
हिमवद्दुहिता तद्वत्कथं जाता महीतले
ṛṣaya ūcuḥ
kasmāddākṣāyaṇī pūrvaṃ dadāhātmānamātmanā
himavadduhitā tadvatkathaṃ jātā mahītale
- 11
संहरन्ती किमुक्तासौ सुता वा ब्रह्मसूनुना
दक्षेण लोकजननी सूत विस्तरतो वद
saṃharantī kimuktāsau sutā vā brahmasūnunā
dakṣeṇa lokajananī sūta vistarato vada
- 12
सूत उवाच
दक्षस्य यज्ञे वितते प्रभूतवरदक्षिणे
समाहूतेषु देवेषु प्रोवाच पितरं सती
sūta uvāca
dakṣasya yajñe vitate prabhūtavaradakṣiṇe
samāhūteṣu deveṣu provāca pitaraṃ satī
- 13
किमर्थं तात भर्ता मे यज्ञेऽस्मिन्नाभिमन्त्रितः
अयोग्य इति तामाह दक्षो यज्ञेषु शूलभृत्
kimarthaṃ tāta bhartā me yajñe'sminnābhimantritaḥ
ayogya iti tāmāha dakṣo yajñeṣu śūlabhṛt
- 14
उपसंहारकृद्रुद्रस्तेनामङ्गलभागयम्
चुकोपाथ सती देहं त्यक्ष्यामीति त्वदुद्भवम्
upasaṃhārakṛdrudrastenāmaṅgalabhāgayam
cukopātha satī dehaṃ tyakṣyāmīti tvadudbhavam
- 15
दशानां त्वं च भविता पितॄणामेकपुत्रकः
क्षत्रियत्वेऽश्वमेधे च रुद्रात्त्वं नाशमेष्यसि
daśānāṃ tvaṃ ca bhavitā pitṝṇāmekaputrakaḥ
kṣatriyatve'śvamedhe ca rudrāttvaṃ nāśameṣyasi
- 16
इत्युक्त्वा योगमास्थाय स्वदेहोद्भवतेजसा
निर्दहन्ती तदात्मानं सदेवासुरकिंनरैः
ityuktvā yogamāsthāya svadehodbhavatejasā
nirdahantī tadātmānaṃ sadevāsurakiṃnaraiḥ
- 17
किं किमेतदिति प्रोक्ता गन्धर्वगणगुह्यकैः
उपगम्याब्रवीद्दक्षः प्रणिपत्याथ दुःखितः
kiṃ kimetaditi proktā gandharvagaṇaguhyakaiḥ
upagamyābravīddakṣaḥ praṇipatyātha duḥkhitaḥ
- 18
त्वमस्य जगतो माता जगत्सौभाग्यदेवता
दुहितृत्वं गता देवि ममानुग्रहकाम्यया
tvamasya jagato mātā jagatsaubhāgyadevatā
duhitṛtvaṃ gatā devi mamānugrahakāmyayā
- 19
न त्वया रहितं किंचिद्ब्रह्माण्डे सचराचरम्
प्रसादं कुरु धर्मज्ञे न मां त्यक्तुमिहार्हसि
na tvayā rahitaṃ kiṃcidbrahmāṇḍe sacarācaram
prasādaṃ kuru dharmajñe na māṃ tyaktumihārhasi
- 20
प्राह देवी यदारब्धं तत्कार्यं मे न संशयः
किंत्ववश्यं त्वया मर्त्ये हतयज्ञेन शूलिना
prāha devī yadārabdhaṃ tatkāryaṃ me na saṃśayaḥ
kiṃtvavaśyaṃ tvayā martye hatayajñena śūlinā
- 21
प्रसादे लोकसृष्ट्यर्थं तपः कार्यं ममान्तिके
प्रजापतिस्त्वं भविता दशानामङ्गजोऽप्यलम्
prasāde lokasṛṣṭyarthaṃ tapaḥ kāryaṃ mamāntike
prajāpatistvaṃ bhavitā daśānāmaṅgajo'pyalam
- 22
मदंशेनाङ्गना षष्टिर्भविष्यन्त्यङ्गजास्तव
मत्संनिधौ तपः कुर्वन्प्राप्स्यसे योगमुत्तमम्
madaṃśenāṅganā ṣaṣṭirbhaviṣyantyaṅgajāstava
matsaṃnidhau tapaḥ kurvanprāpsyase yogamuttamam
- 23
एवमुक्तोऽब्रवीद्दक्षः केषु केषु मयानघे
तीर्थेषु च त्वं द्रष्टव्या स्तोतव्या कैश्च नामभिः
evamukto'bravīddakṣaḥ keṣu keṣu mayānaghe
tīrtheṣu ca tvaṃ draṣṭavyā stotavyā kaiśca nāmabhiḥ
- 24
देव्युवाच
सर्वदा सर्वभूतेषु द्रष्टव्या सर्वतो भुवि
सर्वलोकेषु यत्किंचिद्रहितं न मया विना
devyuvāca
sarvadā sarvabhūteṣu draṣṭavyā sarvato bhuvi
sarvalokeṣu yatkiṃcidrahitaṃ na mayā vinā
- 25
तथापि येषु स्थानेषु द्रष्टव्या सिद्धिमीप्सुभिः
स्मर्तव्या भूतिकामैर्वा तानि वक्ष्यामि तत्त्वतः
tathāpi yeṣu sthāneṣu draṣṭavyā siddhimīpsubhiḥ
smartavyā bhūtikāmairvā tāni vakṣyāmi tattvataḥ
- 26
वाराणस्यां विशालाक्षी नैमिषे लिङ्गधारिणी
प्रयागे ललिता देवी कामाक्षी गन्धमादने
मानसे कुमुदा नाम विश्वकाया तथाम्बरे
vārāṇasyāṃ viśālākṣī naimiṣe liṅgadhāriṇī
prayāge lalitā devī kāmākṣī gandhamādane
mānase kumudā nāma viśvakāyā tathāmbare
- 27
गोमन्ते गोमती नाम मन्दरे कामचारिणी
मदोत्कटा चैत्ररथे जयन्ती हस्तिनापुरे
gomante gomatī nāma mandare kāmacāriṇī
madotkaṭā caitrarathe jayantī hastināpure
- 28
कान्यकुब्जे तथा गौरी रम्भा मलयपर्वते
एकाम्भके कीर्तिमती विश्वां विश्वेश्वरे विदुः
kānyakubje tathā gaurī rambhā malayaparvate
ekāmbhake kīrtimatī viśvāṃ viśveśvare viduḥ
- 29
पुष्करे पुरुहूतेति केदारे मार्गदायिनी
नन्दा हिमवतः पृष्ठे गोकर्णे भद्रकर्णिका
puṣkare puruhūteti kedāre mārgadāyinī
nandā himavataḥ pṛṣṭhe gokarṇe bhadrakarṇikā
- 30
स्थानेश्वरे भवानी तु बिल्वले बिल्वपत्त्रिका
श्रीशैले माधवी नाम भद्रा भद्रेश्वरे तथा
sthāneśvare bhavānī tu bilvale bilvapattrikā
śrīśaile mādhavī nāma bhadrā bhadreśvare tathā

