28 shlokas
- 1
शौनक उवाच
ततः काव्यो भृगुश्रेष्ठः समन्युरुपगम्य ह
वृषपर्वाणम् आसीनम् इत्युवाचाविचारयन्
śaunaka uvāca
tataḥ kāvyo bhṛguśreṣṭhaḥ samanyurupagamya ha
vṛṣaparvāṇam āsīnam ityuvācāvicārayan
- 2
नाधर्मश्चरितो राजन्सद्यः फलति गौर् इव
शनैरावर्त्यमानस्तु मूलान्यपि निकृन्तति
nādharmaścarito rājansadyaḥ phalati gaur iva
śanairāvartyamānastu mūlānyapi nikṛntati
- 3
यदि नात्मनि पुत्रेषु न चेत्पश्यति नप्तृषु
पापमाचरितं कर्म त्रिवर्गमतिवर्तते
yadi nātmani putreṣu na cetpaśyati naptṛṣu
pāpamācaritaṃ karma trivargamativartate
- 4
फलत्येवं ध्रुवं पापं गुरुभुक्तमिवोदरे
यदा घातयसे विप्रं कचमाङ्गिरसं तदा
phalatyevaṃ dhruvaṃ pāpaṃ gurubhuktamivodare
yadā ghātayase vipraṃ kacamāṅgirasaṃ tadā
- 5
अपापशीलं धर्मज्ञं शुश्रूषुं मद्गृहे रतम्
वधादनर्हतस्तस्य वधाच्च दुहितुर्मम
apāpaśīlaṃ dharmajñaṃ śuśrūṣuṃ madgṛhe ratam
vadhādanarhatastasya vadhācca duhiturmama
- 6
वृषपर्वन्निबोध त्वं त्यक्ष्यामि त्वां सबान्धवम्
स्थातुं त्वद्विषये राजन्न शक्नोमि त्वया सह
vṛṣaparvannibodha tvaṃ tyakṣyāmi tvāṃ sabāndhavam
sthātuṃ tvadviṣaye rājanna śaknomi tvayā saha
- 7
अद्यैवमभिजानामि दैत्यं मिथ्याप्रलापिनम्
यतस्त्वमात्मनोदीर्णां दुहितारं किमुपेक्षसे
adyaivamabhijānāmi daityaṃ mithyāpralāpinam
yatastvamātmanodīrṇāṃ duhitāraṃ kimupekṣase
- 8
वृषपर्वोवाच
नावद्यं न मृषावादं त्वयि जानामि भार्गव
त्वयि सत्यं च धर्मश्च तत्प्रसीदतु मां भवान्
vṛṣaparvovāca
nāvadyaṃ na mṛṣāvādaṃ tvayi jānāmi bhārgava
tvayi satyaṃ ca dharmaśca tatprasīdatu māṃ bhavān
- 9
अद्यास्मानपहाय त्वमितो यास्यसि भार्गव
समुद्रं सम्प्रवेक्ष्यामि नान्यदस्ति परायणम्
adyāsmānapahāya tvamito yāsyasi bhārgava
samudraṃ sampravekṣyāmi nānyadasti parāyaṇam
- 10
शुक्र उवाच
समुद्रं प्रविशध्वं वो दिशो वा व्रजतासुराः
दुहितुर्नाप्रियं सोढुं शक्तोऽहं दयिता हि मे
śukra uvāca
samudraṃ praviśadhvaṃ vo diśo vā vrajatāsurāḥ
duhiturnāpriyaṃ soḍhuṃ śakto'haṃ dayitā hi me
- 11
प्रसाद्यतां देवयानी जीवितं यत्र मे स्थितम्
योगक्षेमकरस्तेऽहमिन्द्रस्येव बृहस्पतिः
prasādyatāṃ devayānī jīvitaṃ yatra me sthitam
yogakṣemakaraste'hamindrasyeva bṛhaspatiḥ
- 12
वृषपर्वोवाच
यत्किंचिद् असुरेन्द्राणां विद्यते वसु भार्गव
भुवि हस्तिरथाश्वं वा तस्य त्वं मम चेश्वरः
vṛṣaparvovāca
yatkiṃcid asurendrāṇāṃ vidyate vasu bhārgava
bhuvi hastirathāśvaṃ vā tasya tvaṃ mama ceśvaraḥ
- 13
शुक्र उवाच
यत्किंचिद् अस्ति द्रविणं दैत्येन्द्राणां महासुर
तस्येश्वरोऽस्मि यद्येतद्देवयानी प्रसाद्यताम्
śukra uvāca
yatkiṃcid asti draviṇaṃ daityendrāṇāṃ mahāsura
tasyeśvaro'smi yadyetaddevayānī prasādyatām
- 14
शौनक उवाच
ततस्तु त्वरितः शुक्रस्तेन राज्ञा समं ययौ
उवाच चैनां सुभगे प्रतिपन्नं वचस्तव
śaunaka uvāca
tatastu tvaritaḥ śukrastena rājñā samaṃ yayau
uvāca caināṃ subhage pratipannaṃ vacastava
- 15
देवयान्युवाच
यदि त्वमीश्वरस्तात राज्ञो वित्तस्य भार्गव
नाभिजानामि तत्तेऽहं राजा वदतु मां स्वयम्
devayānyuvāca
yadi tvamīśvarastāta rājño vittasya bhārgava
nābhijānāmi tatte'haṃ rājā vadatu māṃ svayam
- 16
वृषपर्वोवाच
यं काममभिजानासि देवयानि शुचिस्मिते
तत्तेऽहं सम्प्रदास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
vṛṣaparvovāca
yaṃ kāmamabhijānāsi devayāni śucismite
tatte'haṃ sampradāsyāmi yadyapi syātsudurlabham
- 17
देवयान्युवाच
दासीं कन्यासहस्रेण शर्मिष्ठामभिकामये
अनुयास्यति मां तत्र यत्र दास्यति मे पिता
devayānyuvāca
dāsīṃ kanyāsahasreṇa śarmiṣṭhāmabhikāmaye
anuyāsyati māṃ tatra yatra dāsyati me pitā
- 18
वृषपर्वोवाच
उत्तिष्ठ धात्रि गच्छ त्वं शर्मिष्ठां शीघ्रमानय
यं च कामयते कामं देवयानी करोतु तम्
vṛṣaparvovāca
uttiṣṭha dhātri gaccha tvaṃ śarmiṣṭhāṃ śīghramānaya
yaṃ ca kāmayate kāmaṃ devayānī karotu tam
- 19
शौनक उवाच
ततो धात्री तत्र गत्वा शर्मिष्ठाम् इदमब्रवीत्
उत्तिष्ठ भद्रे शर्मिष्ठे ज्ञातीनां सुखमावह
śaunaka uvāca
tato dhātrī tatra gatvā śarmiṣṭhām idamabravīt
uttiṣṭha bhadre śarmiṣṭhe jñātīnāṃ sukhamāvaha
- 20
त्यजति ब्राह्मणः शिष्यान्देवयान्या प्रचोदितः
यं सा कामयते कामं स कार्योऽत्र त्वयानघे
दासीत्वम् अभिजातासि देवयान्याः सुशोभने
tyajati brāhmaṇaḥ śiṣyāndevayānyā pracoditaḥ
yaṃ sā kāmayate kāmaṃ sa kāryo'tra tvayānaghe
dāsītvam abhijātāsi devayānyāḥ suśobhane
- 21
शर्मिष्ठोवाच
यं च कामयते कामं करवाण्यहमद्य तम्
मा गान्मन्युवशं शुक्रो देवयानी च मत्कृते
śarmiṣṭhovāca
yaṃ ca kāmayate kāmaṃ karavāṇyahamadya tam
mā gānmanyuvaśaṃ śukro devayānī ca matkṛte
- 22
शौनक उवाच
ततः कन्यासहस्रेण वृता शिबिकया तदा
पितुर्निदेशात्त्वरिता निश्चक्राम पुरोत्तमात्
śaunaka uvāca
tataḥ kanyāsahasreṇa vṛtā śibikayā tadā
piturnideśāttvaritā niścakrāma purottamāt
- 23
शर्मिष्ठोवाच
अहं कन्यासहस्रेण दाशी ते परिचारिका
ध्रुवं त्वां तत्र यास्यामि यत्र दास्यति ते पिता
śarmiṣṭhovāca
ahaṃ kanyāsahasreṇa dāśī te paricārikā
dhruvaṃ tvāṃ tatra yāsyāmi yatra dāsyati te pitā
- 24
देवयान्युवाच
स्तुवतो दुहिता चाहं याचतः प्रतिगृह्णतः
स्तूयमानस्य दुहिता कथं दासी भविष्यसि
devayānyuvāca
stuvato duhitā cāhaṃ yācataḥ pratigṛhṇataḥ
stūyamānasya duhitā kathaṃ dāsī bhaviṣyasi
- 25
शर्मिष्ठोवाच
येन केनचिदार्तानां ज्ञातीनां सुखमावहेत्
अनुयास्याम्यहं तत्र यत्र दास्यति ते पिता
śarmiṣṭhovāca
yena kenacidārtānāṃ jñātīnāṃ sukhamāvahet
anuyāsyāmyahaṃ tatra yatra dāsyati te pitā
- 26
शौनक उवाच
प्रतिश्रुते दासभावे दुहित्रा वृषपर्वणः
देवयानी नृपश्रेष्ठ पितरं वाक्यमब्रवीत्
śaunaka uvāca
pratiśrute dāsabhāve duhitrā vṛṣaparvaṇaḥ
devayānī nṛpaśreṣṭha pitaraṃ vākyamabravīt
- 27
देवयान्युवाच
प्रविशामि पुरं तात तुष्टास्मि द्विजसत्तम
अमोघं तव विज्ञानमस्ति विद्याबलं च ते
devayānyuvāca
praviśāmi puraṃ tāta tuṣṭāsmi dvijasattama
amoghaṃ tava vijñānamasti vidyābalaṃ ca te
- 28
शौनक उवाच
एवमुक्तो द्विजश्रेष्ठो दुहित्रा सुमहायशाः
प्रविवेश पुरं हृष्टः पूजितः सर्वदानवैः
śaunaka uvāca
evamukto dvijaśreṣṭho duhitrā sumahāyaśāḥ
praviveśa puraṃ hṛṣṭaḥ pūjitaḥ sarvadānavaiḥ

