12 shlokas
- 1
शौनक उवाच
स्वर्गतस्तु स राजेन्द्रो न्यवसद्देवसद्मनि
पूजितस्त्रिदशैः साध्यैर्मरुद्भिर्वसुभिस्तथा
śaunaka uvāca
svargatastu sa rājendro nyavasaddevasadmani
pūjitastridaśaiḥ sādhyairmarudbhirvasubhistathā
- 2
देवलोकाद्ब्रह्मलोकं संचरन्पुण्यकृद्वशी
अवसत्पृथिवीपालो दीर्घकालमिति श्रुतिः
devalokādbrahmalokaṃ saṃcaranpuṇyakṛdvaśī
avasatpṛthivīpālo dīrghakālamiti śrutiḥ
- 3
स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो ययातिः शक्रमागतः
कथान्ते तत्र शक्रेण पृष्टः स पृथिवीपतिः
sa kadācinnṛpaśreṣṭho yayātiḥ śakramāgataḥ
kathānte tatra śakreṇa pṛṣṭaḥ sa pṛthivīpatiḥ
- 4
शक्र उवाच
यदा स पूरुस्तव रूपेण राजञ्जरां गृहीत्वा प्रचचार लोके
तदा राज्यं सम्प्रदायैव तस्मै त्वया किमुक्तः कथयेह सत्यम्
śakra uvāca
yadā sa pūrustava rūpeṇa rājañjarāṃ gṛhītvā pracacāra loke
tadā rājyaṃ sampradāyaiva tasmai tvayā kimuktaḥ kathayeha satyam
- 5
ययातिरुवाच
प्रकृत्यनुमते पूरुं राज्ये कृत्वेदमब्रुवम्
गङ्गायमुनयोर्मध्ये कृत्स्नोऽयं विषयस्तव
मध्ये पृथिव्यास्त्वं राजा भ्रातरोऽन्तेऽधिपास्तव
yayātiruvāca
prakṛtyanumate pūruṃ rājye kṛtvedamabruvam
gaṅgāyamunayormadhye kṛtsno'yaṃ viṣayastava
madhye pṛthivyāstvaṃ rājā bhrātaro'nte'dhipāstava
- 6
अक्रोधनः क्रोधनेभ्यो विशिष्टस्तथा तितिक्षुर् अतितिक्षोर्विशिष्टः
अमानुषेभ्यो मानुषश्च प्रधानो विद्वांस्तथैवाविदुषः प्रधानः
akrodhanaḥ krodhanebhyo viśiṣṭastathā titikṣur atitikṣorviśiṣṭaḥ
amānuṣebhyo mānuṣaśca pradhāno vidvāṃstathaivāviduṣaḥ pradhānaḥ
- 7
आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युमेव तितिक्षति
आक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति
ākruśyamāno nākrośenmanyumeva titikṣati
ākroṣṭāraṃ nirdahati sukṛtaṃ cāsya vindati
- 8
नारुन्तुदः स्यान्न नृशंसवादी न हीनतः परम् अभ्याददीत
ययास्य वाचा पर उद्विजेत न तां वदेद्रुशतीं पापलौल्याम्
nāruntudaḥ syānna nṛśaṃsavādī na hīnataḥ param abhyādadīta
yayāsya vācā para udvijeta na tāṃ vadedruśatīṃ pāpalaulyām
- 9
अरुन्तुदं पुरुषं तीव्रवाचं वाक्कण्टकैर्वितुदन्तं मनुष्यान्
विद्याद् अलक्ष्मीकतमं जनानां मुखे निबद्धं निरृतिं वहन्तम्
aruntudaṃ puruṣaṃ tīvravācaṃ vākkaṇṭakairvitudantaṃ manuṣyān
vidyād alakṣmīkatamaṃ janānāṃ mukhe nibaddhaṃ nirṛtiṃ vahantam
- 10
सद्भिः पुरस्तादभिपूजितः स्यात्सद्भिस्तथा पृष्ठतो रक्षितः स्यात्
सदा सताम् अतिवादांस्तितिक्षेत्सतां वृत्तं पालयन्साधुवृतः
sadbhiḥ purastādabhipūjitaḥ syātsadbhistathā pṛṣṭhato rakṣitaḥ syāt
sadā satām ativādāṃstitikṣetsatāṃ vṛttaṃ pālayansādhuvṛtaḥ
- 11
वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति यैर् आहतः शोचति वा त्र्यहानि
परस्य नो मर्मसु ते पतन्ति तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु
vāksāyakā vadanānniṣpatanti yair āhataḥ śocati vā tryahāni
parasya no marmasu te patanti tānpaṇḍito nāvasṛjetpareṣu
- 12
नास्तीदृशं संवननं त्रिषु लोकेषु किंचन
यथा मैत्री च लोकेषु दानं च मधुरा च वाक्
तस्मात्सान्त्वं सदा वाच्यं न वाच्यं परुषं क्वचित्
पूज्यान्सम्पूजयेद्दद्यान्नाभिशापं कदाचन
nāstīdṛśaṃ saṃvananaṃ triṣu lokeṣu kiṃcana
yathā maitrī ca lokeṣu dānaṃ ca madhurā ca vāk
tasmātsāntvaṃ sadā vācyaṃ na vācyaṃ paruṣaṃ kvacit
pūjyānsampūjayeddadyānnābhiśāpaṃ kadācana

