71 shlokas
- 1
सूत उवाच
अतः परं प्रवक्ष्यामि विष्णुना यदुदीरितम्
श्राद्धं साधारणं नाम भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
sūta uvāca
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi viṣṇunā yadudīritam
śrāddhaṃ sādhāraṇaṃ nāma bhuktimuktiphalapradam
- 2
अयने विषुवे युग्मे सामान्ये चार्कसंक्रमे
अमावास्याष्टकाकृष्णपक्षे पञ्चदशीषु च
ayane viṣuve yugme sāmānye cārkasaṃkrame
amāvāsyāṣṭakākṛṣṇapakṣe pañcadaśīṣu ca
- 3
आर्द्रामघारोहिणीषु द्रव्यब्राह्मणसंगमे
गजच्छायाव्यतीपाते विष्टिवैधृतिवासरे
ārdrāmaghārohiṇīṣu dravyabrāhmaṇasaṃgame
gajacchāyāvyatīpāte viṣṭivaidhṛtivāsare
- 4
वैशाखस्य तृतीयायां नवमी कार्त्तिकस्य च
पञ्चदशी च माघस्य नभस्ये च त्रयोदशी
vaiśākhasya tṛtīyāyāṃ navamī kārttikasya ca
pañcadaśī ca māghasya nabhasye ca trayodaśī
- 5
युगादयः स्मृता ह्य् एता दत्तस्याक्षय्यकारिकाः
तथा मन्वन्तरादौ च देयं श्राद्धं विजानता
yugādayaḥ smṛtā hy etā dattasyākṣayyakārikāḥ
tathā manvantarādau ca deyaṃ śrāddhaṃ vijānatā
- 6
अश्वयुक्छुक्लनवमी द्वादशी कार्त्तिके तथा
तृतीया चैत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च
aśvayukchuklanavamī dvādaśī kārttike tathā
tṛtīyā caitramāsasya tathā bhādrapadasya ca
- 7
फाल्गुनस्य ह्य् अमावास्या पौषस्यैकादशी तथा
आषाढस्यापि दशमी माघमासस्य सप्तमी
phālgunasya hy amāvāsyā pauṣasyaikādaśī tathā
āṣāḍhasyāpi daśamī māghamāsasya saptamī
- 8
श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णिमा
कार्त्तिकी फाल्गुनी चैत्री ज्येष्ठपञ्चदशी सिता
मन्वन्तरादयश्चैता दत्तस्याक्षय्यकारिकाः
śrāvaṇasyāṣṭamī kṛṣṇā tathāṣāḍhī ca pūrṇimā
kārttikī phālgunī caitrī jyeṣṭhapañcadaśī sitā
manvantarādayaścaitā dattasyākṣayyakārikāḥ
- 9
यस्यां मन्वन्तरस्यादौ रथमास्ते दिवाकरः
माघमासस्य सप्तम्यां सा तु स्याद्रथसप्तमी
yasyāṃ manvantarasyādau rathamāste divākaraḥ
māghamāsasya saptamyāṃ sā tu syādrathasaptamī
- 10
पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितृभ्यः प्रयतो मनुष्यः
श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं रहस्यमेतत्पितरो वदन्ति
pānīyamapyatra tilairvimiśraṃ dadyātpitṛbhyaḥ prayato manuṣyaḥ
śrāddhaṃ kṛtaṃ tena samāḥ sahasraṃ rahasyametatpitaro vadanti
- 11
वैशाख्यामुपरागेषु तथोत्सवमहालये
तीर्थायतनगोष्ठेषु दीपोद्यानगृहेषु च
vaiśākhyāmuparāgeṣu tathotsavamahālaye
tīrthāyatanagoṣṭheṣu dīpodyānagṛheṣu ca
- 12
विविक्तेषूपलिप्तेषु श्राद्धं देयं विजानता
विप्रान्पूर्वे परे चाह्नि विनीतात्मा निमन्त्रयेत्
vivikteṣūpalipteṣu śrāddhaṃ deyaṃ vijānatā
viprānpūrve pare cāhni vinītātmā nimantrayet
- 13
शीलवृत्तगुणोपेतान्वयोरूपसमन्वितान्
द्वौ दैवे त्रींस्तथा पित्र्य एकैकमुभयत्र वा
śīlavṛttaguṇopetānvayorūpasamanvitān
dvau daive trīṃstathā pitrya ekaikamubhayatra vā
- 14
भोजयेत्सुसमृद्धोऽपि न प्रसज्जते विस्तरे
विश्वान्देवान्यवैः पुष्पैरभ्यर्च्यासनपूर्वकम्
bhojayetsusamṛddho'pi na prasajjate vistare
viśvāndevānyavaiḥ puṣpairabhyarcyāsanapūrvakam
- 15
पूरयेत्पात्रयुग्मं तु स्थाप्य दर्भपवित्रकम्
शं नो देवीत्य् अपः कुर्याद्यवोऽसीति यवानपि
pūrayetpātrayugmaṃ tu sthāpya darbhapavitrakam
śaṃ no devīty apaḥ kuryādyavo'sīti yavānapi
- 16
गन्धपुष्पैश्च संपूज्य वैश्वदेवं प्रति न्यसेत्
विश्वे देवास इत्याभ्यामावाह्य विकिरेद्यवान्
gandhapuṣpaiśca saṃpūjya vaiśvadevaṃ prati nyaset
viśve devāsa ityābhyāmāvāhya vikiredyavān
- 17
गन्धपुष्पैर् अलंकृत्य या दिव्येत्यर्घ्यमुत्सृजेत्
अभ्यर्च्य ताभ्यामुत्सृष्टं पितृकार्यं समारभेत
gandhapuṣpair alaṃkṛtya yā divyetyarghyamutsṛjet
abhyarcya tābhyāmutsṛṣṭaṃ pitṛkāryaṃ samārabheta
- 18
दर्भासनं तु दत्त्वादौ त्रीणि पात्राणि पूरयेत्
खपवित्राणि कृत्वादौ शं नो देवीत्य् अपः क्षिपेत्
darbhāsanaṃ tu dattvādau trīṇi pātrāṇi pūrayet
khapavitrāṇi kṛtvādau śaṃ no devīty apaḥ kṣipet
- 19
तिलोऽसीति तिलान्कुर्याद्गन्धपुष्पादिकं पुनः
पात्रं वनस्पतिमयं तथा पर्णमयं पुनः
tilo'sīti tilānkuryādgandhapuṣpādikaṃ punaḥ
pātraṃ vanaspatimayaṃ tathā parṇamayaṃ punaḥ
- 20
जलजं वाथ कुर्वीत तथा सागरसम्भवम्
सौवर्णं राजतं वापि पितॄणां पात्रमुच्यते
jalajaṃ vātha kurvīta tathā sāgarasambhavam
sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi pitṝṇāṃ pātramucyate
- 21
रजतस्य कथा वापि दर्शनं दानमेव वा
राजतैर्भाजनैरेषामथवा रजतान्वितैः
rajatasya kathā vāpi darśanaṃ dānameva vā
rājatairbhājanaireṣāmathavā rajatānvitaiḥ
- 22
वार्यपि श्रद्धया दत्तमक्षयायोपकल्पते
तथार्घ्यपिण्डभोज्यादौ पितॄणां राजतं मतम्
vāryapi śraddhayā dattamakṣayāyopakalpate
tathārghyapiṇḍabhojyādau pitṝṇāṃ rājataṃ matam
- 23
शिवनेत्रोद्भवं यस्मात्तस्मात्तत्पितृवल्लभम्
अमङ्गलं तद्यत्नेन देवकार्येषु वर्जयेत्
śivanetrodbhavaṃ yasmāttasmāttatpitṛvallabham
amaṅgalaṃ tadyatnena devakāryeṣu varjayet
- 24
एवं पात्राणि संकल्प्य यथालाभं विमत्सरः
या दिव्येति पितुर्नाम गोत्रैर्दर्भकरो न्यसेत्
evaṃ pātrāṇi saṃkalpya yathālābhaṃ vimatsaraḥ
yā divyeti piturnāma gotrairdarbhakaro nyaset
- 25
पितॄन् आवाहयिष्यामि कुर्वित्युक्तस्तु तैः पुनः
उशन्तस्त्वा तथायन्तु ऋग्भ्याम् आवाहयेत्पितॄन्
pitṝn āvāhayiṣyāmi kurvityuktastu taiḥ punaḥ
uśantastvā tathāyantu ṛgbhyām āvāhayetpitṝn
- 26
या दिव्येत्यर्घ्यमुत्सृज्य दद्याद्गन्धादिकांस्ततः
हस्तात्तदुदकं पूर्वं दत्त्वा संस्रवमादितः
yā divyetyarghyamutsṛjya dadyādgandhādikāṃstataḥ
hastāttadudakaṃ pūrvaṃ dattvā saṃsravamāditaḥ
- 27
पितृपात्रे निधायाथ न्युब्जमुत्तरतो न्यसेत्
पितृभ्यः स्थानमसीति निधाय परिषेचयेत्
pitṛpātre nidhāyātha nyubjamuttarato nyaset
pitṛbhyaḥ sthānamasīti nidhāya pariṣecayet
- 28
तत्रापि पूर्ववत्कुर्यादग्निकार्यं विमत्सरः
उभाभ्यामपि हस्ताभ्यामाहृत्य परिवेषयेत्
tatrāpi pūrvavatkuryādagnikāryaṃ vimatsaraḥ
ubhābhyāmapi hastābhyāmāhṛtya pariveṣayet
- 29
प्रशान्तचित्तः सततं दर्भपाणिरशेषतः
गुणाढ्यैः सूपशाकैस्तु नानाभक्ष्यैर्विशेषतः
praśāntacittaḥ satataṃ darbhapāṇiraśeṣataḥ
guṇāḍhyaiḥ sūpaśākaistu nānābhakṣyairviśeṣataḥ
- 30
अन्नं तु सदधिक्षीरं गोघृतं शर्करान्वितम्
मासं प्रीणाति वै सर्वान्पितॄनित्याह केशवः
annaṃ tu sadadhikṣīraṃ goghṛtaṃ śarkarānvitam
māsaṃ prīṇāti vai sarvānpitṝnityāha keśavaḥ

