20 shlokas
- 1
मार्कण्डेय उवाच
शृणु राजन्प्रयागस्य माहात्म्यं पुनरेव तु
नैमिषं पुष्करं चैव गोतीर्थं सिन्धुसागरम्
mārkaṇḍeya uvāca
śṛṇu rājanprayāgasya māhātmyaṃ punareva tu
naimiṣaṃ puṣkaraṃ caiva gotīrthaṃ sindhusāgaram
- 2
गया च चैत्रकं चैव गङ्गासागरमेव च
एते चान्ये च बहवो ये च पुण्याः शिलोच्चयाः
gayā ca caitrakaṃ caiva gaṅgāsāgarameva ca
ete cānye ca bahavo ye ca puṇyāḥ śiloccayāḥ
- 3
दश तीर्थसहस्राणि त्रिंशत्कोट्यस्तथा पराः
प्रयागे संस्थिता नित्यम् एवमाहुर्मनीषिणः
daśa tīrthasahasrāṇi triṃśatkoṭyastathā parāḥ
prayāge saṃsthitā nityam evamāhurmanīṣiṇaḥ
- 4
त्रीणि चाप्यग्निकुण्डानि येषां मध्ये तु जाह्नवी
प्रयागादभिनिष्क्रान्ता सर्वतीर्थनमस्कृता
trīṇi cāpyagnikuṇḍāni yeṣāṃ madhye tu jāhnavī
prayāgādabhiniṣkrāntā sarvatīrthanamaskṛtā
- 5
तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता
यमुना गङ्गया सार्धं लोकभाविनी
tapanasya sutā devī triṣu lokeṣu viśrutā
yamunā gaṅgayā sārdhaṃ lokabhāvinī
- 6
गङ्गायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम्
प्रयागं राजशार्दूल कलां नार्हति षोडशीम्
gaṅgāyamunayormadhye pṛthivyā jaghanaṃ smṛtam
prayāgaṃ rājaśārdūla kalāṃ nārhati ṣoḍaśīm
- 7
तिस्रः कोट्योऽर्धकोटिश्च तीर्थानां वायुरब्रवीत्
दिवि भुव्यन्तरिक्षे च तत्सर्वं जाह्नवी स्मृता
tisraḥ koṭyo'rdhakoṭiśca tīrthānāṃ vāyurabravīt
divi bhuvyantarikṣe ca tatsarvaṃ jāhnavī smṛtā
- 8
प्रयागं समधिष्ठानं कम्बलाश्वतरावुभौ
भोगवत्यथ या चैषा वेदिरेषा प्रजापतेः
prayāgaṃ samadhiṣṭhānaṃ kambalāśvatarāvubhau
bhogavatyatha yā caiṣā vedireṣā prajāpateḥ
- 9
तत्र वेदाश्च यज्ञाश्च मूर्तिमन्तो युधिष्ठिर
प्रजापतिम् उपासन्ते ऋषयश्च तपोधनाः
tatra vedāśca yajñāśca mūrtimanto yudhiṣṭhira
prajāpatim upāsante ṛṣayaśca tapodhanāḥ
- 10
यजन्ते क्रतुभिर्देवास्तथा चक्रधरा नृपाः
ततः पुण्यतमं नास्ति त्रिषु लोकेषु भारत
yajante kratubhirdevāstathā cakradharā nṛpāḥ
tataḥ puṇyatamaṃ nāsti triṣu lokeṣu bhārata
- 11
प्रभावात्सर्वतीर्थेभ्यः प्रभवत्यधिकं विभो
दश तीर्थसहस्राणि तिस्रः कोट्यस्तथा पराः
prabhāvātsarvatīrthebhyaḥ prabhavatyadhikaṃ vibho
daśa tīrthasahasrāṇi tisraḥ koṭyastathā parāḥ
- 12
यत्र गङ्गा महाभागा स देशस्तत्तपोधनम्
सिद्धक्षेत्रं च विज्ञेयं गङ्गातीरसमन्वितम्
yatra gaṅgā mahābhāgā sa deśastattapodhanam
siddhakṣetraṃ ca vijñeyaṃ gaṅgātīrasamanvitam
- 13
इदं सत्यं विजानीयात्साधूनामात्मनश्च वै
सुहृदश्च जपेत्कर्णे शिष्यस्यानुगतस्य च
idaṃ satyaṃ vijānīyātsādhūnāmātmanaśca vai
suhṛdaśca japetkarṇe śiṣyasyānugatasya ca
- 14
इदं धन्यमिदं स्वर्ग्यमिदं सत्यमिदं सुखम्
इदं पुण्यमिदं धर्म्यं पावनं धर्ममुत्तमम्
idaṃ dhanyamidaṃ svargyamidaṃ satyamidaṃ sukham
idaṃ puṇyamidaṃ dharmyaṃ pāvanaṃ dharmamuttamam
- 15
महर्षीणामिदं गुह्यं सर्वपापप्रणाशनम्
अधीत्य च द्विजोऽप्येतन्निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात्
maharṣīṇāmidaṃ guhyaṃ sarvapāpapraṇāśanam
adhītya ca dvijo'pyetannirmalaḥ svargamāpnuyāt
- 16
य इदं शृणुयान्नित्यं तीर्थं पुण्यं सदा शुचिः
जातिस्मरत्वं लभते नाकपृष्ठे च मोदते
ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ tīrthaṃ puṇyaṃ sadā śuciḥ
jātismaratvaṃ labhate nākapṛṣṭhe ca modate
- 17
प्राप्यन्ते तानि तीर्थानि सद्भिः शिष्टानुदर्शिभिः
स्नाहि तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर्भव
prāpyante tāni tīrthāni sadbhiḥ śiṣṭānudarśibhiḥ
snāhi tīrtheṣu kauravya na ca vakramatirbhava
- 18
त्वया च सम्यक्पृष्टेन कथितं वै मया विभो
पितरस्तारिताः सर्वे तथैव च पितामहाः
tvayā ca samyakpṛṣṭena kathitaṃ vai mayā vibho
pitarastāritāḥ sarve tathaiva ca pitāmahāḥ
- 19
व्रतं दानं तपस्तीर्थं यागाः सर्वे सदक्षिणाः
योगाः सांख्यं सदाचारो ये चान्ये ज्ञानहेतवः
प्रयागस्य तु सर्वे ते कलां नार्हन्ति षोडशीम्
vrataṃ dānaṃ tapastīrthaṃ yāgāḥ sarve sadakṣiṇāḥ
yogāḥ sāṃkhyaṃ sadācāro ye cānye jñānahetavaḥ
prayāgasya tu sarve te kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
- 20
एवं ज्ञानं च योगश्च तीर्थं चैव युधिष्ठिर
बहुक्लेशेन युज्यन्ते तेन यान्ति परां गतिम्
त्रिकालं जायते ज्ञानं स्वर्गलोकं गमिष्यति
evaṃ jñānaṃ ca yogaśca tīrthaṃ caiva yudhiṣṭhira
bahukleśena yujyante tena yānti parāṃ gatim
trikālaṃ jāyate jñānaṃ svargalokaṃ gamiṣyati

