64 shlokas
- 1
ब्रह्मोवाच
वर्णाश्रमाणां प्रभवः पुराणेषु मया श्रुतः
सदाचारस्य भगवन्धर्मशास्त्रविनिश्चयः
पण्यस्त्रीणां सदाचारं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
brahmovāca
varṇāśramāṇāṃ prabhavaḥ purāṇeṣu mayā śrutaḥ
sadācārasya bhagavandharmaśāstraviniścayaḥ
paṇyastrīṇāṃ sadācāraṃ śrotumicchāmi tattvataḥ
- 2
ईश्वर उवाच
तस्मिन्नेव युगे ब्रह्मन्सहस्राणि तु षोडश
वासुदेवस्य नारीणां भविष्यन्त्यम्बुजोद्भव
īśvara uvāca
tasminneva yuge brahmansahasrāṇi tu ṣoḍaśa
vāsudevasya nārīṇāṃ bhaviṣyantyambujodbhava
- 3
ताभिर्वसन्तसमये कोकिलालिकुलाकुले
पुष्पिते पवनोत्फुल्लकह्लारसरसस्तटे
tābhirvasantasamaye kokilālikulākule
puṣpite pavanotphullakahlārasarasastaṭe
- 4
निर्भरापानगोष्ठीषु प्रसक्ताभिरलंकृतः
कुरङ्गनयनः श्रीमान्मालतीकृतशेखरः
nirbharāpānagoṣṭhīṣu prasaktābhiralaṃkṛtaḥ
kuraṅganayanaḥ śrīmānmālatīkṛtaśekharaḥ
- 5
गच्छन्समीपमार्गेण साम्बः परपुरंजयः
साक्षात्कन्दर्पो रूपेण सर्वाभरणभूषितः
gacchansamīpamārgeṇa sāmbaḥ parapuraṃjayaḥ
sākṣātkandarpo rūpeṇa sarvābharaṇabhūṣitaḥ
- 6
अनङ्गशरतप्ताभिः साभिलाषमवेक्षितः
प्रवृद्धो मन्मथस्तासां भविष्यति यदात्मनि
anaṅgaśarataptābhiḥ sābhilāṣamavekṣitaḥ
pravṛddho manmathastāsāṃ bhaviṣyati yadātmani
- 7
तदावेक्ष्य जगन्नाथः सर्वतो ज्ञानचक्षुषा
शापं वक्ष्यति ताः सर्वा वो हरिष्यन्ति दस्यवः
मत्परोक्षं यतः कामलौल्यादीदृग्विधं कृतम्
tadāvekṣya jagannāthaḥ sarvato jñānacakṣuṣā
śāpaṃ vakṣyati tāḥ sarvā vo hariṣyanti dasyavaḥ
matparokṣaṃ yataḥ kāmalaulyādīdṛgvidhaṃ kṛtam
- 8
ततः प्रसादितो देव इदं वक्ष्यति शार्ङ्गभृत्
ताभिः शापाभितप्ताभिर्भगवान्भूतभावनः
tataḥ prasādito deva idaṃ vakṣyati śārṅgabhṛt
tābhiḥ śāpābhitaptābhirbhagavānbhūtabhāvanaḥ
- 9
उत्तारभूतं दासत्वं समुद्राद्ब्राह्मणप्रियः
उपदेक्ष्यत्यनन्तात्मा भाविकल्याणकारकम्
uttārabhūtaṃ dāsatvaṃ samudrādbrāhmaṇapriyaḥ
upadekṣyatyanantātmā bhāvikalyāṇakārakam
- 10
भवतीनाम् ऋषिर्दाल्भ्यो यद्व्रतं कथयिष्यति
तदैवोत्तारणायालं दासत्वेऽपि भविष्यति
इत्युक्त्वा ताः परिष्वज्य गतो द्वारवतीश्वरः
bhavatīnām ṛṣirdālbhyo yadvrataṃ kathayiṣyati
tadaivottāraṇāyālaṃ dāsatve'pi bhaviṣyati
ityuktvā tāḥ pariṣvajya gato dvāravatīśvaraḥ
- 11
ततः कालेन महता भारावतरणे कृते
निवृत्ते मौसले तद्वत्केशवे दिवमागते
tataḥ kālena mahatā bhārāvataraṇe kṛte
nivṛtte mausale tadvatkeśave divamāgate
- 12
शून्ये यदुकुले सर्वैश्चौरैरपि जितेऽर्जुने
हृतासु कृष्णपत्नीषु दासभोग्यासु चाम्बुधौ
śūnye yadukule sarvaiścaurairapi jite'rjune
hṛtāsu kṛṣṇapatnīṣu dāsabhogyāsu cāmbudhau
- 13
तिष्ठन्तीषु च दौर्गत्यसंतप्तासु चतुर्मुख
आगमिष्यति योगात्मा दाल्भ्यो नाम महातपाः
tiṣṭhantīṣu ca daurgatyasaṃtaptāsu caturmukha
āgamiṣyati yogātmā dālbhyo nāma mahātapāḥ
- 14
तास्तमर्घ्येण सम्पूज्य प्रणिपत्य पुनः पुनः
लालप्यमाना बहुशो बाष्पपर्याकुलेक्षणाः
tāstamarghyeṇa sampūjya praṇipatya punaḥ punaḥ
lālapyamānā bahuśo bāṣpaparyākulekṣaṇāḥ
- 15
स्मरन्त्यो विपुलान्भोगान्दिव्यमाल्यानुलेपनान्
भर्तारं जगतामीशमनन्तमपराजितम्
smarantyo vipulānbhogāndivyamālyānulepanān
bhartāraṃ jagatāmīśamanantamaparājitam
- 16
दिव्यभावां तां च पुरीं नानारत्नगृहाणि च
द्वारकावासिनः सर्वान्देवरूपान्कुमारकान्
प्रश्नमेवं करिष्यन्ति मुनेरभिमुखं स्थिताः
divyabhāvāṃ tāṃ ca purīṃ nānāratnagṛhāṇi ca
dvārakāvāsinaḥ sarvāndevarūpānkumārakān
praśnamevaṃ kariṣyanti munerabhimukhaṃ sthitāḥ
- 17
स्त्रिय ऊचुः
दस्युभिर्भगवान्सर्वाः परिभुक्ता वयं बलात्
स्वधर्माच्च्यवनेऽस्माकमस्मिन्नः शरणं भव
striya ūcuḥ
dasyubhirbhagavānsarvāḥ paribhuktā vayaṃ balāt
svadharmāccyavane'smākamasminnaḥ śaraṇaṃ bhava
- 18
आदिष्टोऽसि पुरा ब्रह्मन्केशवेन च धीमता
कस्मादीशेन संयोगं प्राप्य वेश्यात्वमागताः
ādiṣṭo'si purā brahmankeśavena ca dhīmatā
kasmādīśena saṃyogaṃ prāpya veśyātvamāgatāḥ
- 19
वेश्यानामपि यो धर्मस्तं नो ब्रूहि तपोधन
कथयिष्यत्यतस्तासां स दाल्भ्यश्चैकितायनः
veśyānāmapi yo dharmastaṃ no brūhi tapodhana
kathayiṣyatyatastāsāṃ sa dālbhyaścaikitāyanaḥ
- 20
दाल्भ्य उवाच
जलक्रीडाविहारेषु पुरा सरसि मानसे
भवतीनां च सर्वासां नारदोऽभ्याशमागतः
dālbhya uvāca
jalakrīḍāvihāreṣu purā sarasi mānase
bhavatīnāṃ ca sarvāsāṃ nārado'bhyāśamāgataḥ
- 21
हुताशनसुताः सर्वा भवन्त्योऽप्सरसः पुरा
अप्रणम्यावलेपेन परिपृष्टः स योगवित्
कथं नारायणोऽस्माकं भर्ता स्याद् इत्युपादिश
hutāśanasutāḥ sarvā bhavantyo'psarasaḥ purā
apraṇamyāvalepena paripṛṣṭaḥ sa yogavit
kathaṃ nārāyaṇo'smākaṃ bhartā syād ityupādiśa
- 22
तस्माद्वरप्रदानं वः शापश्चायमभूत्पुरा
शय्याद्वयप्रदानेन मधुमाधवमासयोः
tasmādvarapradānaṃ vaḥ śāpaścāyamabhūtpurā
śayyādvayapradānena madhumādhavamāsayoḥ
- 23
सुवर्णोपस्करोत्सर्गाद्द्वादश्यां शुक्लपक्षतः
भर्ता नारायणो नूनं भविष्यत्यन्यजन्मनि
suvarṇopaskarotsargāddvādaśyāṃ śuklapakṣataḥ
bhartā nārāyaṇo nūnaṃ bhaviṣyatyanyajanmani
- 24
यद् अकृत्वा प्रणामं मे रूपसौभाग्यमत्सरात्
परिपृष्टोऽस्मि तेनाशु वियोगो वो भविष्यति
चौरैरपहृताः सर्वा वेश्यात्वं समवाप्स्यथ
yad akṛtvā praṇāmaṃ me rūpasaubhāgyamatsarāt
paripṛṣṭo'smi tenāśu viyogo vo bhaviṣyati
caurairapahṛtāḥ sarvā veśyātvaṃ samavāpsyatha
- 25
एवं नारदशापेन केशवस्य च धीमतः
वेश्यात्वमागताः सर्वा भवन्त्यः काममोहिताः
इदानीमपि यद्वक्ष्ये तच्छृणुध्वं वराङ्गनाः
evaṃ nāradaśāpena keśavasya ca dhīmataḥ
veśyātvamāgatāḥ sarvā bhavantyaḥ kāmamohitāḥ
idānīmapi yadvakṣye tacchṛṇudhvaṃ varāṅganāḥ
- 26
दाल्भ्य उवाच
पुरा देवासुरे युद्धे हतेषु शतशः सुरैः
दानवासुरदैत्येषु राक्षसेषु ततस्ततः
dālbhya uvāca
purā devāsure yuddhe hateṣu śataśaḥ suraiḥ
dānavāsuradaityeṣu rākṣaseṣu tatastataḥ
- 27
तेषां व्रातसहस्राणि शतान्यपि च योषिताम्
परिणीतानि यानि स्युर्बलाद्भुक्तानि यानि वै
तानि सर्वाणि देवेशः प्रोवाच वदतां वरः
teṣāṃ vrātasahasrāṇi śatānyapi ca yoṣitām
pariṇītāni yāni syurbalādbhuktāni yāni vai
tāni sarvāṇi deveśaḥ provāca vadatāṃ varaḥ
- 28
इन्द्र उवाच
वेश्याधर्मेण वर्तध्वमधुना नृपमन्दिरे
भक्तिमत्यो वरारोहास्तथा देवकुलेषु च
indra uvāca
veśyādharmeṇa vartadhvamadhunā nṛpamandire
bhaktimatyo varārohāstathā devakuleṣu ca
- 29
राजानः स्वामिनस्तुल्याः सुता वापि च तत्समाः
भविष्यति च सौभाग्यं सर्वासामपि शक्तितः
rājānaḥ svāminastulyāḥ sutā vāpi ca tatsamāḥ
bhaviṣyati ca saubhāgyaṃ sarvāsāmapi śaktitaḥ
- 30
यः कश्चिच्छुल्कमादाय गृहमेष्यति वः सदा
निधनेनोपचार्यो वः स तदान्यत्र दाम्भिकात्
yaḥ kaścicchulkamādāya gṛhameṣyati vaḥ sadā
nidhanenopacāryo vaḥ sa tadānyatra dāmbhikāt

