89 shlokas
- 1
ऋषय ऊचुः
इदानीं श्रोतुमिच्छामो हिरण्यकशिपोर्वधम्
नरसिंहस्य माहात्म्यं तथा पापविनाशनम्
ṛṣaya ūcuḥ
idānīṃ śrotumicchāmo hiraṇyakaśiporvadham
narasiṃhasya māhātmyaṃ tathā pāpavināśanam
- 2
सूत उवाच
पुरा कृतयुगे विप्रा हिरण्यकशिपुः प्रभुः
दैत्यानामादिपुरुषश्चकार स महत्तपः
sūta uvāca
purā kṛtayuge viprā hiraṇyakaśipuḥ prabhuḥ
daityānāmādipuruṣaścakāra sa mahattapaḥ
- 3
दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च
जलवासी समभवत्स्नानमौनधृतव्रतः
daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca
jalavāsī samabhavatsnānamaunadhṛtavrataḥ
- 4
ततः शमदमाभ्यां च ब्रह्मचर्येण चैव हि
ब्रह्मा प्रीतोऽभवत्तस्य तपसा नियमेन च
tataḥ śamadamābhyāṃ ca brahmacaryeṇa caiva hi
brahmā prīto'bhavattasya tapasā niyamena ca
- 5
ततः स्वयंभूर्भगवान्स्वयमागम्य तत्र ह
विमानेनार्कवर्णेन हंसयुक्तेन भास्वता
tataḥ svayaṃbhūrbhagavānsvayamāgamya tatra ha
vimānenārkavarṇena haṃsayuktena bhāsvatā
- 6
आदित्यैर्वसुभिः साध्यैर्मरुद्भिर्दैवतैस्तथा
रुद्रैर्विश्वसहायैश्च यक्षराक्षसपन्नगैः
ādityairvasubhiḥ sādhyairmarudbhirdaivataistathā
rudrairviśvasahāyaiśca yakṣarākṣasapannagaiḥ
- 7
दिग्भिश्चैव विदिग्भिश्च नदीभिः सागरैस्तथा
नक्षत्रैश्च मुहूर्तैश्च खेचरैश्च महाग्रहैः
digbhiścaiva vidigbhiśca nadībhiḥ sāgaraistathā
nakṣatraiśca muhūrtaiśca khecaraiśca mahāgrahaiḥ
- 8
देवैर्ब्रह्मर्षिभिः सार्धं सिद्धैः सप्तर्षिभिस्तथा
राजर्षिभिः पुण्यकृद्भिर्गन्धर्वाप्सरसां गणैः
devairbrahmarṣibhiḥ sārdhaṃ siddhaiḥ saptarṣibhistathā
rājarṣibhiḥ puṇyakṛdbhirgandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ
- 9
चराचरगुरुः श्रीमान्वृतः सर्वैर्दिवौकसैः
ब्रह्मा ब्रह्मविदां श्रेष्ठो दैत्यं वचनमब्रवीत्
carācaraguruḥ śrīmānvṛtaḥ sarvairdivaukasaiḥ
brahmā brahmavidāṃ śreṣṭho daityaṃ vacanamabravīt
- 10
प्रीतोऽस्मि तव भक्तस्य तपसानेन सुव्रत
वरं वरय भद्रं ते यथेष्टं काममाप्नुहि
prīto'smi tava bhaktasya tapasānena suvrata
varaṃ varaya bhadraṃ te yatheṣṭaṃ kāmamāpnuhi
- 11
हिरण्यकशिपुरुवाच
न देवासुरगन्धर्वा न यक्षोरगराक्षसाः
न मानुषाः पिशाचा वा हन्युर्मां देवसत्तम
hiraṇyakaśipuruvāca
na devāsuragandharvā na yakṣoragarākṣasāḥ
na mānuṣāḥ piśācā vā hanyurmāṃ devasattama
- 12
ऋषयो वा न मां शापैः शपेयुः प्रपितामह
यदि मे भगवान्प्रीतो वर एष वृतो मया
ṛṣayo vā na māṃ śāpaiḥ śapeyuḥ prapitāmaha
yadi me bhagavānprīto vara eṣa vṛto mayā
- 13
न चास्त्रेण न शस्त्रेण गिरिणा पादपेन च
न शुष्केण न चार्द्रेण न दिवा न निशाथ वा
na cāstreṇa na śastreṇa giriṇā pādapena ca
na śuṣkeṇa na cārdreṇa na divā na niśātha vā
- 14
भवेयमहमेवार्कः सोमो वायुर्हुताशनः
सलिलं चान्तरिक्षं च नक्षत्राणि दिशो दश
bhaveyamahamevārkaḥ somo vāyurhutāśanaḥ
salilaṃ cāntarikṣaṃ ca nakṣatrāṇi diśo daśa
- 15
अहं क्रोधश्च कामश्च वरुणो वासवो यमः
धनदश्च धनाध्यक्षो यक्षः किंपुरुषाधिपः
ahaṃ krodhaśca kāmaśca varuṇo vāsavo yamaḥ
dhanadaśca dhanādhyakṣo yakṣaḥ kiṃpuruṣādhipaḥ
- 16
ब्रह्मोवाच
एते दिव्या वरास्तात मया दत्तास्तवाद्भुताः
सर्वान्कामान्सदा वत्स प्राप्स्यसि त्वं न संशयः
brahmovāca
ete divyā varāstāta mayā dattāstavādbhutāḥ
sarvānkāmānsadā vatsa prāpsyasi tvaṃ na saṃśayaḥ
- 17
एवमुक्त्वा स भगवाञ्जगामाकाश एव हि
वैराजं ब्रह्मसदनं ब्रह्मर्षिगणसेवितम्
evamuktvā sa bhagavāñjagāmākāśa eva hi
vairājaṃ brahmasadanaṃ brahmarṣigaṇasevitam
- 18
ततो देवाश्च नागाश्च गन्धर्वा ऋषिभिः सह
वरप्रदानं श्रुत्वैव पितामहमुपस्थिताः
tato devāśca nāgāśca gandharvā ṛṣibhiḥ saha
varapradānaṃ śrutvaiva pitāmahamupasthitāḥ
- 19
वरप्रदानाद्भगवन्वधिष्यति स नोऽसुरः
तत्प्रसीदाशु भगवन्वधोऽप्यस्य विचिन्त्यताम्
varapradānādbhagavanvadhiṣyati sa no'suraḥ
tatprasīdāśu bhagavanvadho'pyasya vicintyatām
- 20
भगवन्सर्वभूतानामादिकर्ता स्वयं प्रभुः
स्रष्टा त्वं हव्यकव्यानामव्यक्तप्रकृतिर्बुधः
bhagavansarvabhūtānāmādikartā svayaṃ prabhuḥ
sraṣṭā tvaṃ havyakavyānāmavyaktaprakṛtirbudhaḥ
- 21
सर्वलोकहितं वाक्यं श्रुत्वा देवः प्रजापतिः
आश्वासयामास सुरान्सुशीतैर्वचनाम्बुभिः
sarvalokahitaṃ vākyaṃ śrutvā devaḥ prajāpatiḥ
āśvāsayāmāsa surānsuśītairvacanāmbubhiḥ
- 22
अवश्यं त्रिदशास्तेन प्राप्तव्यं तपसः फलम्
तपसोऽन्तेऽस्य भगवान्वधं विष्णुः करिष्यति
avaśyaṃ tridaśāstena prāptavyaṃ tapasaḥ phalam
tapaso'nte'sya bhagavānvadhaṃ viṣṇuḥ kariṣyati
- 23
तच्छ्रुत्वा विबुधा वाक्यं सर्वे पङ्कजजन्मनः
स्वानि स्थानानि दिव्यानि विप्रजग्मुर्मुदान्विताः
tacchrutvā vibudhā vākyaṃ sarve paṅkajajanmanaḥ
svāni sthānāni divyāni viprajagmurmudānvitāḥ
- 24
लब्धमात्रे वरे चाथ सर्वाः सोऽबाधत प्रजाः
हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वरदानेन दर्पितः
labdhamātre vare cātha sarvāḥ so'bādhata prajāḥ
hiraṇyakaśipurdaityo varadānena darpitaḥ
- 25
आश्रमेषु महाभागान्स मुनीञ्छंसितव्रतान्
सत्यधर्मपरान्दान्तान्धर्षयामास दानवः
āśrameṣu mahābhāgānsa munīñchaṃsitavratān
satyadharmaparāndāntāndharṣayāmāsa dānavaḥ
- 26
देवांस्त्रिभुवनस्थांश्च पराजित्य महासुरः
त्रैलोक्यं वशमानीय स्वर्गे वसति दानवः
devāṃstribhuvanasthāṃśca parājitya mahāsuraḥ
trailokyaṃ vaśamānīya svarge vasati dānavaḥ
- 27
यदा वरमदोत्सिक्तश्चोदितः कालधर्मतः
यज्ञियानकरोद्दैत्यानयज्ञियाश्च देवताः
yadā varamadotsiktaścoditaḥ kāladharmataḥ
yajñiyānakaroddaityānayajñiyāśca devatāḥ
- 28
तदादित्याश्च साध्याश्च विश्वे च वसवस्तथा
सेन्द्रा देवगणा यक्षाः सिद्धद्विजमहर्षयः
tadādityāśca sādhyāśca viśve ca vasavastathā
sendrā devagaṇā yakṣāḥ siddhadvijamaharṣayaḥ
- 29
शरण्यं शरणं विष्णुमुपतस्थुर्महाबलम्
देवदेवं यज्ञमयं वासुदेवं सनातनम्
śaraṇyaṃ śaraṇaṃ viṣṇumupatasthurmahābalam
devadevaṃ yajñamayaṃ vāsudevaṃ sanātanam
- 30
देवा ऊचुः
नारायण महाभाग देवास्त्वां शरणं गताः
त्रायस्व जहि दैत्येन्द्रं हिरण्यकशिपुं प्रभो
devā ūcuḥ
nārāyaṇa mahābhāga devāstvāṃ śaraṇaṃ gatāḥ
trāyasva jahi daityendraṃ hiraṇyakaśipuṃ prabho

